Кіріспе
Американдық физик Лео Джеймс Рейнвотер (9 желтоқсан 1917 жыл - 31 мамыр 1986 жыл) – белгілі бір атом ядроларының асимметриялық пішіндерін анықтағаны үшін 1975 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын бөлісіп алған американдық физик. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол алғашқы атом бомбаларын жасаған Манхэттен жобасында жұмыс істеді. 1949 жылы ол бұрынғы сенімге қайшы, барлық атом ядролары шар тәрізді емес деген теорияны дамыта бастады. Оның идеялары кейін Аге Бор және Бен Моттельсонның тәжірибелерімен тексеріліп, расталды. Ол сондай-ақ рентген сәулелерін ғылыми тұрғыдан түсінуге үлес қосты және АҚШ-тың Атом энергиясы жөніндегі комиссиясы мен теңіз зерттеу жобаларына қатысты. Рейнвотер 1946 жылы Колумбия университетінің физика факультетіне қабылданып, 1952 жылы толық профессор дәрежесіне жетті және 1982 жылы Пупин физика профессоры атанды. 1963 жылы Эрнест Орландо Лоуренс сыйлығын, ал 1975 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын "атом ядроларындағы ұжымдық және бөлшек қозғалыстар арасындағы байланысты ашқаны және осы байланысқа негізделген атом ядросының құрылымы теориясын жасағаны үшін" алды.
Leo James Rainwater (December 9, 1917 – May 31, 1986) was an American physicist who shared the Nobel Prize in Physics in 1975 for his part in determining the asymmetrical shapes of certain atomic nuclei. During World War II, he worked on the Manhattan Project that developed the first atomic bombs. In 1949, he began developing his theory that, contrary to what was then believed, not all atomic nuclei are spherical. His ideas were later tested and confirmed by Aage Bohr's and Ben Mottelson's experiments. He also contributed to the scientific understanding of X rays and participated in the United States Atomic Energy Commission and naval research projects. Rainwater joined the physics faculty at Columbia in 1946, where he reached the rank of full professor in 1952 and was named Pupin Professor of Physics in 1982. He received the Ernest Orlando Lawrence Award for Physics in 1963 and in 1975 was awarded the Nobel Prize in Physics, "for the discovery of the connection between collective motion and particle motion in atomic nuclei and the development of the theory of the structure of the atomic nucleus based on this connection".
Ерте өмір
Лео Джеймс Рейнвотер 1917 жылғы 9 желтоқсанда Айдахо штатының Каунсил қаласында дүниеге келді. Ол жергілікті дүкенді басқарған бұрынғы инженер-құрылысшы Лео Джаспар Рейнвотер мен оның әйелі Эдна Элиза Тейгтің ұлы еді. Ол есімнің бірінші бөлігін ешқашан қолданбады және әрқашан Джеймс немесе Джим деп аталды. Оның әкесі 1918 жылғы үлкен тұмау эпидемиясында қайтыс болды, содан кейін Рейнвотер анасымен Калифорния штатының Ханфорд қаласына көшіп, Джордж Фаулермен үйленді. Джордж Фаулер – екі ұлы, Фриман мен Джонның жесірі еді. Кейіннен оның Джордж Фаулер кіші деген жартылай ағасы да болды, ол теңіз офицері болды. Орта мектепте ол математика, химия және физика пәндерінен өте жақсы оқыды және химия олимпиадасының нәтижесі бойынша Калифорния технология институтына қабылданды.
Манхэттен жобасы
Кейін Rainwater Колумбия университетінде аспирантурада оқуға түсті. Бұл сол кезде Калифорниялық ғалым үшін ерекше қадам болды, себебі Колумбия физика саласында онша танымал емес еді; бірақ жағдай жақында өзгерді. Джордж Б. Пеграм физика кафедрасын дамытып, Энрико Ферми сияқты ғалымдарды шақырған болатын. Колумбияда Rainwater Исидор Исаак Раби, Энрико Ферми, Эдвард Теллер және Джон Р. Дunningтің басшылығымен оқыды. Дunningтің жетекшілігімен ол нейтрондық спектрометр құрастырып, оны қолдану әдістемесін әзірледі. Rainwater 1942 жылдың наурыз айында Эмма Луиза Смитқа үйленді және 1946 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1949 жылы Мария Гёпперт Майердің ядролық қабықша моделі пайда болды, ол ауыр элементтердің құрылымын бұрынғы теориядан гөрі жақсы түсіндірді, бірақ оның да шектеулері болды. 1949 жылы Колумбияда өткен ғылыми кеңесте Чарльз Х. Таунс қабықша модельдегі көрсеткіштерден жоғары квадруполь моменттерін көрсететін тәжірибелік нәтижелер туралы баяндады. Rainwater бұл айырмашылықты түсіндіруге болады және сұйық тамшы және ядролық қабықша модельдері арасындағы қайшылықты атом ядросы шар тәрізді болмай, басқа пішіндерге ие болуы мүмкін екендігімен шешуге болады деп ойлады. Rainwater 1950 жылы теориялық мақаласын жариялады. Сол жылы ол Аге Бормен бірге кеңсе бөлісіп жұмыс істеді, бірақ моделіне жеткілікті назар берілмеді деп сезінді. Кейін ол еске алды:
Теңіз зерттеулер бюросының қаржысымен, 1965 жылдан кейін ол Невис синхротронын мезондық нысанға айналдыру бойынша жұмыс істеді. 1975 жылы бір журналист оған Физика бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алғанын хабарлағанда, ол бастапқыда бұл сыйлық муондық атомдар бойынша жұмысы үшін берілді деп ойлады. Бірнеше сағаттан кейін ол Нобель сыйлығын ядролық құрылым бойынша жұмысы үшін Бор және Мотельсонмен бөліскенін білді. Ол Америка физика қоғамының, Нью-Йорк ғылым академиясының және Электр және электроника инженерлері институтының мүшесі болды, сондай-ақ Ұлттық ғылым академиясының, Америка физика институтының, Америка физика мұғалімдері қауымдастығының және Америка оптикалық қоғамының құрамына кірді. Rainwater 1983 жылы Роберт Р. Уилсоннан кейін Майкл И. Пупин атындағы физика профессоры қызметін иеленді.
Архивтік жинақтар
Хаскелл А. Райхтың шамамен 1945-1954 жылдарға қарай студенттік жазбалар жинағы, Нильс Бор кітапханасы және мұрағаты (Колумбия университетіндегі Жеймс Рейнвотердің курстарынан лекция жазбаларын қосады).