Кіріспе
Бёртон Рихтер (22 наурыз 1931 – 18 шілде 2018) – американдық физик. Ол Стэнфорд сызықтық үдеткіш орталығының (SLAC) командасын басқарды, ол 1974 жылы J/ψ мезонын Сэмюэл Тинг басқарған Брукхейвен ұлттық зертханасының (BNL) командасымен бірге ашты. Осы еңбегі үшін 1976 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Бұл жаңалық бөлшектер физикасының қараша революциясының бір бөлігі болды. 1984 жылдан 1999 жылға дейін SLAC директоры қызметін атқарды.
Burton Richter (March 22, 1931 – July 18, 2018) was an American physicist. He led the Stanford Linear Accelerator Center (SLAC) team which co discovered the J/ψ meson in 1974, alongside the Brookhaven National Laboratory (BNL) team led by Samuel Ting for which they won Nobel Prize for Physics in 1976. This discovery was part of the November Revolution of particle physics. He was the SLAC director from 1984 to 1999.
Өмір және жұмыс
Нью-Йорк қаласының тумасы Рихтер Бруклинде еврей отбасында дүниеге келді және Квинс ауданындағы Фар Роккавейде өсті. Оның ата-анасы Фанни (Поллак) және Абрахам Рихтер, тоқыма жұмысшысы болған. Ол Far Rockaway High School мектебін бітірді, осы мектептен сонымен қатар лауреаттар Барух Сэмюэл Блумберг және Ричард Фейнман да шықты. Ол Пенсильваниядағы Мерсерсбург академиясына оқуға түсіп, кейін Массачусетс технология институтында білім алуын жалғастырды, онда 1952 жылы бакалавр дәрежесін және 1956 жылы докторлық дәрежесін алды. Содан кейін Стэнфорд университетінің профессорлық құрамына қабылданды, 1967 жылы толық профессор атанды. Рихтер 1984-1999 жылдары Стэнфорд сызықтық үдеткіш орталығының (SLAC) директоры болды. Ол Freeman Spogli Institute for International Studies институтының аға ғылыми қызметкері және Стэнфорд университетінің физика ғылымдарының зейнеткер профессоры болды. Ақырында қажетті ресурстар қолжеткізілгенде, Рихтер АҚШ Атом энергиясы комиссиясының қолдауымен SPEAR құрылысын басқарды. Ол ψ (пси) деп аталатын жаңа субатомдық бөлшекті ашқан команданы жетектеді. Бұл жаңалықты Брукхейвен ұлттық зертханасындағы Сэмюэл Тинг жетекшілік еткен команда да жасады, бірақ ол бұл бөлшекті J деп атады. Сөйтіп бұл бөлшек J/ψ мезоны деп аталды. Рихтер мен Тинг өздерінің жұмысы үшін 1976 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. 1987 жылы Рихтер Америка жетістіктері академиясының Алтын тақтасымен марапатталды. Рихтер JASON кеңесші тобының мүшесі болды және Америка үкіметінде ғылымды дамытуға бағытталған Америка ғалымдары мен инженерлерінің директорлар кеңесінде қызмет етті. Рихтер 2003 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 2007 жылдың мамыр айында Иранға және Шариф технология университетіне сапар шекті. Рихтер 2008 жылдың мамыр айында президент Джордж Бушқа жолданған хатқа қол қойған 20 американдық физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлерінің бірі болды. Ол 2008 жылғы қаржы жылындағы "Омнибус" атты заң жобасында негізгі ғылыми зерттеулерге келтірілген зиянды жоюға шақырып, Энергетика министрлігінің Ғылым кеңсесіне, Ұлттық ғылым қоры мен Ұлттық стандарттар және технология институтына қосымша қаржы сұрады. 2012 жылы президент Барак Обама Бертон Рихтерді Милдред Дрессельхауспен бірге Энрико Ферми сыйлығымен марапаттады. 2013 жылы Рихтер Том Вигли, Керри Эмануэль, Кен Кальдейра және Джеймс Хансеннің ашық хатына жауап беріп, Ангела Меркельдің "ядролық энергияны тоқтатуы қате болды" деді. 2014 жылы Рихтер тұрақты күтімдегі зейнеткерлер үйінің қаржылық саясатына қарсы сотқа жүгінген зейнеткерлердің қатарында болды, бірақ сотқа шағымы қабылданбады. Рихтер 2018 жылдың 18 шілдесінде Калифорния штатының Стэнфорд қаласында 87 жасында дүние салды.
Жарияланымдар
Барбер, В. С.; Рихтер, Б.; Панофский, В. К. Х.; О’Нилл, Г. К. & Б. Гиттелман. "Кванттық электродинамиканың шектері бойынша тәжірибе", Стэнфорд университетінің Жоғары Энергиялық Физика Зертханасы, Принстон университеті, АҚШ Энергетика департаменті (алдыңғы агенттік Атом Энергиясы Комиссиясы арқылы), Әскери-теңіз зерттеулер кеңсесі, (1959 жылғы маусым). Рихтер, Б. "Жоғары энергиялы электрон-позитрон сақтау сақиналарын жобалау мәселелері", Стэнфорд Сызықтық Үдеткіш Орталығы, Стэнфорд университеті, АҚШ Энергетика департаменті (алдыңғы агенттік Атом Энергиясы Комиссиясы арқылы), (1966 жылғы қараша). Боярски, А. М.; Ковард, Д.; Эклунд, С.; Рихтер, Б.; Шерден, Д.; Симанн, Р. & С. Синклер. "18 ГэВ-та алдыңғы бұрыштардағы H2 фотоөндірісінен алынған pi⁺, pi⁻, K⁺ және K⁻ бөлшектерінің жалпы шығымы", Стэнфорд Сызықтық Үдеткіш Орталығы, Стэнфорд университеті, АҚШ Энергетика департаменті (алдыңғы агенттік Атом Энергиясы Комиссиясы арқылы), (1971). Рихтер, Б. "Жалпы адрондық қима, жаңа бөлшектер және SPEAR-дағы e⁺e⁻ аннигиляциясындағы мюон-электрон оқиғалары", Стэнфорд Сызықтық Үдеткіш Орталығы, Стэнфорд университеті, АҚШ Энергетика департаменті (бұрынғы агенттік АҚШ Энергиялық Зерттеулер және Даму Әкімшілігі (ERDA) арқылы), (1976 жылғы қаңтар). Рихтер, Б. "e⁺e⁻ аннигиляция физикасының қырқ бес жылы: 1956 жылдан 2001 жылға дейін", Стэнфорд Сызықтық Үдеткіш Орталығы, АҚШ Энергетика Министрлігі, (1984 жылғы тамыз). Рихтер, Б. "Элементар бөлшектер физикасының бағытын белгілеу", Стэнфорд Сызықтық Үдеткіш Орталығы, АҚШ Энергетика Департаменті, (2007 жылғы 16 ақпан). Рихтер, Б. "Түтін мен айнадан әрі: XXI ғасырдағы климаттың өзгеруі және энергия". Екінші басылым. Кембридж университетінің баспасы, 2014.