Кіріспе
Америкалық теориялық физик Шелдон Ли Гласшоу (/US/'/ɡ//l//æ//ʃ//oʊ/, /UK/'/ɡ//l//æ//ʃ//aʊ/; 1932 жылдың 5 желтоқсанында туған) – Нобель сыйлығының лауреаты, американдық теориялық физик. Қазіргі кезде Бостон университетінде математика және физика профессоры, ал Гарвард университетінде физика профессоры (қызметтен шыққан). Сондай-ақ, ол "Атом ғалымдарының бюллетені" атты басылымның басқарма мүшесі болып табылады.
Sheldon Lee Glashow (/US/'/ɡ//l//æ//ʃ//oʊ/, /UK/'/ɡ//l//æ//ʃ//aʊ/; born December 5, 1932) is a Nobel Prize winning American theoretical physicist. He is the Metcalf Professor of Mathematics and Physics at Boston University and Eugene Higgins Professor of Physics, emeritus, at Harvard University, and is a member of the board of sponsors for the Bulletin of the Atomic Scientists.
Туған жері мен білімі
Шелдон Глашоу 1932 жылғы 5 желтоқсанда Нью-Йорк қаласында Ресейден келген еврей иммигранттары, Белла (туған тегі Рубин) мен Льюис Глуховскийтің отбасында дүниеге келді. 1950 жылы Бронкс ғылым орта мектебін бітірді. Глашоу Стивен Вайнбергпен бірге бір топтан бітірді, оның жеке зерттеулері Глашоудан тәуелсіз болды, нәтижесінде Глашоу, Вайнберг және Абдус Салам 1979 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті (төменде қараңыз). Глашоу 1954 жылы Корнелл университетінен бакалавр, ал 1959 жылы Гарвард университетінен физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды, оның ғылыми жетекшісі Нобель сыйлығының лауреаты Джулиан Швингер болды. Содан кейін Глашоу NORDITA-да NSF стипендиаты болып, Мюррей Гелл-Маннмен танысты, ол оны Калифорния технология институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеуге көндірді. Глашоу кейін Стэнфорд университетінде ассистент-профессор болды, ал 1962 жылдан 1966 жылға дейін Калифорния университетінде, Берклиде доцент болды. 1966 жылы Гарвард физика кафедрасына профессор ретінде қосылды және 1979 жылы Евгений Хиггинс физика профессоры атанды; 2000 жылы ол құрметті профессор атанды. Глашоу CERN-де қонақ ғалым, сондай-ақ Aix Marseille университетінде, MIT-те, Брукхейвен ұлттық зертханасында, Техас A&M университетінде, Хьюстон университетінде және Бостон университетінде профессор болды. Глашоу Швингердің электрожұқ жүйесін біріктіру модельдерін Z0 бейтарап тогын қысқа қашықтықта қосу арқылы кеңейтті. Глашоу ұсынған SU(2) × U(1) симметриялық құрылым қабылданған электрожұқ өзара әрекеттесулер теориясының негізін құрайды. Осы жаңалық үшін Глашоу Стивен Вайнберг пен Абдус Саламмен бірге 1979 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Джеймс Бьоркпен бірлесіп, Глашоу 1964 жылы төртінші кваркты, шарм кваркын болжаған алғашқы ғалым болды. Бұл кезде 4 лептон ашылған, бірақ тек 3 кварк ұсынылған еді. 1970 жылы олардың жұмысының дамуы GIM механизмі екі кварк жұбының (d, s) және (u, c) 3 кварк негізінде теориялық болжамдарға қарағанда эксперименттік түрде байқалған дәм өзгертетін бейтарап тоқтарды басып тастайтынын көрсетті. Шарм кваркын болжау, сонымен қатар кварктар мен лептондардың тең емес саны бар кванттық өріс теориясындағы аномалияны жойды, онда классикалық өріс теориясының симметриясы кванттық теорияға көшпеді. 1973 жылы Глашоу мен Говард Георги алғашқы «Ұлы біріктірілген теорияны» ұсынды. Олар стандартты модельдегі өлшеу күштерін SU(5) Ли тобына, ал кварктар мен лептондарды екі қарапайым өкілдікке қалай орналастыруды тапты. Олардың теориясы тұрақты түрде жүретін байланыс тұрақтыларының жалпы үлгісін болжады, ықтимал болжамдармен үшінші буын лептондары мен кварктары арасындағы массалық қатынастарды берді және бұл барион санының заңының абсолютті емес екендігіне, яғни протонның тұрақсыз екендігіне алғашқы көрсеткіш болды. Бұл жұмыс болашақтағы барлық біріктіру жұмыстарының негізі болды. Глашоу 1977 жылы Феза Гюрсимен бірге J. Роберт Оппенгеймердің естелік сыйлығын алды.
Суперзым теориясының сын-пікірі
Гласшоу суперструн теориясына күмәнмен қарайды, өйткені оның эксперименттік түрде тексерілетін болжамдары жоқ. Ол Гарвард физика кафедрасына жіп теориясын қолданушыларды кіргізбеуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. "Стрингтер - бұл нәрсе" телесериалының "Тамаша әлем" сериясының екінші бөлімінде, шамамен он минут өткен соң, ол суперструн теориясын физикадан ерекше сала ретінде сипаттап: "қаласаңыз, оны ісік деп атауға болады" дейді.
Жеке өмір
Гласшоу Джоан Ширли Александрға үйленген. Олардың төрт баласы бар. Гласшоу өзін "сенімді атеист" және демократ деп сипаттады. Гласшоу 2008 жылғы мамыр айында президент Джордж Бушқа жолданған хатқа қол қойған, физика саласындағы Нобель сыйлығын алған 20 американдық ғалымның бірі. Ол 2008 жылғы қаржы жылына арналған "Жалпы қаржыландыру туралы" заң жобасының нәтижесінде негізгі ғылыми зерттеулерге келтірілген зиянды жоюға шақырып, Энергетика министрлігінің Ғылым басқармасына, Ұлттық ғылым қорына және Ұлттық стандарттар мен технология институтына қосымша шұғыл қаржыландыру сұрады.