Кіріспе

Америкалық саясаткер (1812–1873) оның ұлы, сонымен қатар сенатор Стивен Расселл Мэллори (1812 – 9 қараша 1873) – 1851 жылдан бастап туған штатының Одақтан бөлінуіне және Америка Азамат соғысының басталуына дейін Флорида штатынан сайланған демократ сенаторы. Ол осы кезеңнің көп бөлігінде Теңіз істері жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Бұл теңіз күштерінде реформалар жасалған кезең еді, және ол АҚШ теңіз күштерінің кемелері сол кездегі әлемдегі ең қуатты теңіз күштері – Ұлыбритания мен Францияның кемелерімен тең болуы керек деп талап етті. Ол сондай-ақ заң жобасын әзірлеп, оны Конгресс арқылы қабылдады, ол кәсіби стандарттарға сай келмейтін офицерлердің міндетті түрде зейнетке шығуына мүмкіндік берді. Малори бөліну қозғалысының жетекшісі болмаса да, ол өз штатының Одақтан шығуына қосылды. Америка Конфедерациялық Штаттары құрылғанда, ол президент Джефферсон Дэвистің әкімшілігінде Теңіз күштері министрі болып тағайындалды. Ол Конфедерацияның барлық уақытында осы лауазымды иеленді. Конфедерациядағы көптеген адамдар теңіз мәселелеріне немқұрайлы болғандықтан, Малори АҚШ Сенатында қызмет еткен кезінде алған тәжірибесіне сүйене отырып, Конфедерацияның теңіз күштерін қалыптастыра алды. Оның кейбір идеялары, мысалы, соғыс кемелерін бронямен жабдықтау, өте табысты болды және әлемдегі теңіз күштерінде стандартқа айналды. Дегенмен, теңіз күштері көбінесе Теңіз күштері департаментіндегі әкімшілік нашарлықтан зардап шекті. Соғыс кезінде, Нью-Орлеанды қорғаудағы сәтсіздік үшін Теңіз күштері департаментіне қатысты Конгресс жүргізген тергеу саяси жағынан оны әлсіз қылды. Бірнеше ай куәліктерді тыңдағаннан кейін тергеу комитеті оның тарапынан ешқандай құқық бұзушылық болмағанын мәлімдеді. Малори соғыс соңында Конфедерация үкіметі Ричмондтан қашқаннан кейін отставкаға кетті, ол және оның кабинетіндегі бірнеше әріптестері мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындалды. Бір жылдан астам түрмеде отырғаннан кейін, қоғамдық пікір жұмсарып, президент Эндрю Джонсон оған шартты түрде босату ұсынды. Ол Флоридаға оралды, онда соңғы жылдары заңгерлікпен айналысып отбасын асырады. Шартты түрде босатылғандықтан, ол сайлауға қатыса алмай, газеттерге хаттар жазып, өз пікірлерін білдіре берді. Оның денсаулығы нашарласа бастады, бірақ өмірінің соңына дейін қабілетсіздікке ұшырамады. Ол Флоридадан АҚШ Өкілдер палатасының және Сенатының депутаты болған Стивен Расселл Мэллоридің әкесі болды.

Ерте өмір

Мэллори 1812 жылы Британдық Батыс Үндістандағы Тринидадта дүниеге келген. Оның ата-анасы Чарльз және Элен Мэллори болды. Оның әкесі Реддинг, Коннектикуттан шыққан құрылыс инженері еді. Ол Тринидадта ирландиялық Эллен Расселлге үйленіп, екі ұлға ие болды. Отбасы АҚШ-қа көшіп, 1820 жылы Флорида штатының Ки-Уэст қаласына қоныстанды. Жас Стивенді Алабама штатындағы Мобил қаласының жанындағы мектепке оқуға жіберді, бірақ оның білімі әкесінің қайтысымен үзіліп қалды. Оның үлкен ағасы Джон да осы шамада қайтыс болды. Өзін және қалған ұлын асырау үшін Элен теңізшілерге арналған пансионат ашты. Содан кейін ол ұлын Пенсильвания штатының Назарет қаласындағы Моравия академиясына оқуға жіберді. Өмір бойы католик дінін ұстанғанымен, академияда алған біліміне үнемі ризашылық білдірді. Шамамен үш жылдан кейін анасы оның оқу ақысын төлей алмай, 1829 жылы оқуын аяқтап, үйіне қайтып келді.

Флоридадағы ересектер

Жас Мэллори судья Уильям Марвиннің кеңсесінде заң оқу арқылы мамандыққа дайындалды. Географиялық орналасуына байланысты Ки-Вест жиі дауылға ұшыраған кемелер үшін паналық порты ретінде ізделді және осы себепті кеме апаттары жиі орын алды. Марвин теңіз заңнамасы бойынша сарапшы ретінде танылды, әсіресе кеме апаттары мен құтқару заңдарына қатысты, және Мэллори оның алдында көптеген адмиралтействолық істерді қарады. Ол штаттағы ең жақсы жас сот адвокаттарының бірі деп есептелді. Мансабы дамып, 1838 жылы Мэллори Пенсаколада тұратын испан тілінде сөйлейтін бай отбасының мүшесі Анжела Мореноға уәде беріп, үйленді. Олардың некесінен тоғыз бала дүниеге келді, олардың бесеуі жас кезінде қайтыс болды; ересекке дейін Маргарет ("Мэгги") және Руби деген қыздары, сондай-ақ Стивен Р. Бадди ("Бадди") және Аттила ("Атти") деген ұлдары аман қалды. Бадди әкесінің ізімен саясатқа қадам басты және Флоридадан АҚШ сенаторы болып сайланды. Анжела Морено 1815 жылы Пенсаколада оның сияқты дүниеге келген, болашақ Конфедерация төлемшісі және Еуропадағы агент Феликс Сенакпен туыс болды. Мэллори 1832 жылы қала маршалы болып сайлануымен басталган бірнеше маңызды емес мемлекеттік лауазымдарды атқарды. Оның алғашқы жалақылы қызметі кеден инспекторы болып, ол күніне үш доллар табады. Кейін президент Полк оны кеден инспекторы қызметіне тағайындады. Үйленгенге дейін ол армияға қосылып, 1835–1837 жылдардағы Семинол соғысына қатысты. Сонымен қатар, ол 1837–1845 жылдар аралығында Монро округінің судьясы болып сайланды. 1850 жылы Азамат соғысына әкелген аймақтық даулар оңтүстік (құлдар ұстаған) штаттардың ортақ әрекет ету жолын анықтау мақсатында Теннесси штатының Нэшвилл қаласында конвенция өткізуге алып келді. Мэллори штатық деңгейде лауазымдар атқармағанымен, штаттық Демократиялық партияда конвенцияға баламалы делегат ретінде таңдалуға жеткілікті беделді деп есептелді. Жеке себептерге байланысты ол конвенцияға қатыса алмады, бірақ конвенцияның мақсатына келісетінін білдірген хаты Флорида газеттерінде кеңінен жарияланды.

Сенатта, 1851-1861 жылдар

Флоридадан сенатор Дэвид Леви Юлидің өкілеттігі 1850 жылы аяқталды. Ол қайта тағайындалуға тырысты, бірақ ол "Өрт жегіштермен" тым жақын байланыс орнатқандықтан, сондай-ақ штаттың кейбір коммерциялық мүдделерін ренжіткен болатын. Одақтың құрамында жұмыс істеуді қолдаған орташа саясаткерлер Флорида саясатында үстемдік танытты және радикал Юлидің орнына Малориді тағайындауға қол жеткізді. Флорида штатының заң шығарушы органындағы таңдау процесі біршама бұрмаланғандықтан, Юли наразылық білдіріп, оны тікелей Сенатқа жеткізді. Сенат Флорида заң шығарушы органының Малориді бекітуде өкілеттігі шегінде әрекет еткенін анықтады, осылайша ол сенатта отырды.

Флорида штатының сенаторы

Оның Сенатта жасаған іс-әрекеттерінің көбісі штаттың мүддесіне қызмет ететін заңдарды демеумен сипатталады. Оның қолдауымен Сенат Флоридадағы теміржолдарға көмек көрсететін және Федералды үкімет Теңіз күштері үшін сақтап келген тірі емен ағаштарының қорықтарын сатуға бағытталған заң қабылдады; алайда екі заң да Өкілдер палатасында қабылданбады. Ол Семинол индейлеріне қарсы жүргізіліп жатқан жорықтарды күшейтуге бағытталған заңдарды қабылдауда сәтті болды, бірақ бұл мәселенің маңыздылығы асыра көрсетілген сияқты. Оның заңдары үнді шабуылдарынан зардап шеккендерге өтемақы төлеуді және штаттан аборигендерді шығару процесін жеделдетуді көздеді. Сондай-ақ ол Флориданың портовый қалаларында теңіз ауруханаларын ашуға қатысты заңдарды ұсынды. Бұл шаралар сол дәуір үшін ерекше жайттарға жатпады.

Теңіз істері жөніндегі комитет

Ол Сенаттың Әскери-теңіз істері жөніндегі комитетіне тағайындалды. Оның міндеті маңызды болды, себебі президент Миллард Филлмор 1851 жылдың 13 желтоқсанындағы Конгреске жолдауында Конгрестің екі мәселе бойынша шара қабылдауын ұсынды. Біріншісі – Әскери-теңіз флотының тиімсіз офицерлерімен не істеу керектігі туралы мәселе. Ол кезде қызметке көтерілу тек өтіліне байланысты болатын, ал өздерінің міндеттерін орындай алмайтын немесе орындамайтын офицерлерді қызметтен босату ережесі болмады. Екіншісі – қатардағы теңізшілердің тәртібі. Алдыңғы Конгресте қамшылау практикасы заңсыз деп жарияланған еді, ал көптеген ескі капитан өздерінің әскери кемелеріндегі тәртіптің нашарлап бара жатқанына сенді; олар бұрынғы тәртіпке қайта оралуды немесе кем дегенде өздерінің билігін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін лайықты шараны қалады. Конгрестегі алғашқы маңызды сөйлеуінде Мэллори қамшылауды қайта қолдануды жақтады, ол капитанның шайқаста теңізшілерін бақылауы үшін қажет деп мәлімдеді. Оның ұстанымы елде кең қолдау таппады, ал Конгресс тыйымды алып тастаудан бас тартты. Оның осы мәселедегі көзқарасы, жақсы немесе жаман, президент Филлмордың екінші ұсынысына, Әскери-теңіз флоты офицерлерінің құрамын реформалау туралы ұсынысына назар аударғанда ұмытылды. Ол осы кезде Сенаттың Әскери-теңіз істері жөніндегі комитетінің төрағасы болды, ал Конгресс қабылдаған заң оның жемісі деп есептелді. Ол жоғары шенді теңіз офицерлерінен зейнеткерлік комиссия құрды, ол барлық басқа офицерлердің біліктілігін тексерді. Өздерінің шеніне лайықсыз немесе лайық емес деп танылғандар зейнеткерлік тізіміне енгізілді, бұл АҚШ Әскери-теңіз флоты тарихындағы алғашқы міндетті зейнеткерлік болды. Көптеген есептер бойынша, комиссия өз жұмысын лайықты түрде атқарды, бірақ көптеген әсер еткен офицерлер онымен келіспеді. Алғашқы зейнеткерлердің арасында теңізге шығуға мүмкіндігі болмаған, бірақ мұхит ағымдарын зерттеу арқылы океанографияның негізін салған Мэтью Фонтейн Мори болды. Мори және басқа зейнеткерлер өздерінің ісін қолдау үшін басқа сенаторларды тартты, ал пікірталас қайта жаңғырды. Алайда, соңында Мэллоридің көзқарастары басым болды, бұл оның парламенттік шеберлігінің куәсі болды. Мори мен Мэллори арасындағы антагонизм өмірінің соңына дейін сақталды және екеуі де Оңтүстік жағына өткен Азамат соғысындағы олардың рөлін бұрмалады. Мэллоридің Әскери-теңіз істері жөніндегі комитеттегі қызметі теңіз соғысындағы үлкен жаңарулар кезінде өтті. Ол басқа елдердің теңіз флотындағы жаңалықтарды қадағалап, АҚШ Әскери-теңіз флотының жаңа кемелеріне соңғы жетістіктерді енгізуге тырысты. Сол кездегі әлемдегі ең күшті екі теңіз флоты – Ұлыбритания мен Франция өздерінің флоттарын желкендік кемелерден бу кемелеріне және қалақтан бұрандалы кемелерге ауыстыру процесінде болды. 1853 жылы комитет флотка алты жаңа бұрандалы фрегат қосуды көздейтін заң жобасын қабылдауды ұсынды; олар жеткізілген кезде, кейбіреулер оларды әлемдегі ең жақсы фрегаттар деп санады. 1857 жылы оның комитеті Сенатты он екі соғыс кемесін құруға уәкілеттік беруге көндірді. Олар 1858 жылы Әскери-теңіз флотына Азамат соғысының алдында қосылды. Тағы бір қарастырылып жатқан жаңалық – броня. Мэллори осы мәселеде өте көрегендік танытты, елдегі металлургия өнеркәсібінің қажетті көлемде өнім бере алмас бұрын кемелерді темірмен жабуды ынталандырды. Оның Сенатта болған кезінде броненосцы жасалмады, бірақ кінә басқа жақта болды. Ол Нью-Йорк портын қорғауға арналған броненосц құрылысына арналған қаражатты ұзарту туралы сөз сөйледі; оның дизайны мен құрылысшысы Роберт Л. Стивенс есімімен аталған Стивенс батареясы 1842 жылы салынған, бірақ 1853 жылы Мэллори өз аргументін келтіргенде әлі аяқталмаған еді. Оның өтініштері нәтижесіз аяқталды, себебі Сенат жобаны қаржыландыруды жалғастыруға келіспеді, бірақ оның қолдау сөзінде ол кейін Конфедерацияның Әскери-теңіз флотының хатшысы болған кезде оның ойлауын басшылыққа алған қағидалардың кейбіреулерін білдірді.

Бөлек болу дағдарысы

Ол терең Оңтүстіктегі бір штаттың өкілі болғандықтан, Мэллори ұлтты екіге бөліп жатқан мәселелерде белгілі бір ұстанымды қабылдаудан қашып құтыла алмады. Бұл жағдай Сенат Канзасты Одаққа қабылдауды қарастырған кезде туды. Оның Лекомптон Конституциясы Канзаста құлдықтың сақталуына мүмкіндік беретін еді, ал осы практиканы жаңа территорияларға таратуға қарсы болған азаматтар, оны қабылдау процедурасындағы кең таралған бұзушылықтарды пайдаланып, оған қарсылық көрсетті. Нью-Йорк штатының сенаторы Престон Кинг конституцияға және жалпы Оңтүстік саясатына екі сағат бойы шабуыл жасады, содан кейін Мэллори өзінің өмірбаяншылары «Сенаттағы ең тиімді сөзі» деп сипаттаған жауап берді. Оның сөйлемінің бір бөлігінде құл иелерінің көпшілік билігін қабылдағысы келмеуінің себептері айтылды. Конституция «халық» тарапынан бекітілді ме деген сұраққа ол былай деді: «Мемлекеттер өздерінің барлық саяси билігін азшылыққа берді және кез келген уақытта бере алады. Олар мүліктік иелену мерзіміне, салық төлеуге, әскери міндетке немесе тері түсіне байланысты сайлау құқығынан айыруға құқылы, бірақ мемлекет саяси билікті кімге берсе, солар халық болып табылады». Ол құл иеленуші штаттардың салыстырмалы билігінің азаятынын болжады, бірақ бұл міндетті түрде бөлінуге әкеледі деп сенбеді. Ол сөзін Оңтүстікке не болса да, оның қатарында болуға уәде берумен аяқтады: «Оңтүстік [Оңтүстік] өз даналығымен қандай жол таңдаса, оны көрсету менің міндетім емес, бірақ, мырзалар, менің барлық жүрегім онымен бірге, және ол мені оның жолымен бөлінбеген махаббатпен жүруге шақырады». Елді бөліп жатқан мәселелерде Оңтүстік позициясын қолдауына қарамастан, Мэллори бөліну қозғалысында көзге түспеді. Ол Флорида штатының бөліну туралы заңын қабылдағанға дейін келісімге келуді жақтады. Бұл 1861 жылдың 10 қаңтарында болды, Флорида Одақтан шыққан үшінші штат болды (Оңтүстік Каролина және Миссисипиден кейін). 21 қаңтарда Мэллори АҚШ Сенатында қоштасу сөзін сөйледі. Авраам Линкольн билікке келгенге дейін, бөлініп шыққан штаттардағы партиялар өздерінің территорияларындағы бекіністерге қатысты дұрыс әрекет ету жолы туралы келіспеді. Флоридада үш бекініс АҚШ армиясының иелігінде қалды: Ки-Весттегі Форт Закари Тейлор, Құрғақ Тортугастағы Форт Джефферсон және Пенсаколаның жанындағы Форт Пикенс. Кейбір белсенді сепаратистер оларды дереу, қажет болса күшпен, бастап Форт Пикенспен басып алуды ұсынды. Ақылға келгендер қантөгістен аулақ болып, келіссөздер арқылы иелік етуді үміттенеді; олар келе жатқан әкімшілікте Мемлекеттік хатшы болып таңдалған Уильям Х. Сьюардтың татуластырушы сөздерін көп пайдаланды. Мэллори және Флориданың басқа сенаторы Дэвид Юли, сондай-ақ Алабама штатының екі сенаторы өздерінің губернаторларына сақ болуға шақыратын телеграммалар жіберді. Басқа Оңтүстік сенаторлары да қолдау көрсетті, ал президенттікке сайланған Джефферсон Дэвис келіскендей болды. Ақырында, орталықшылар жеңіске жетті және Форт Пикенске шабуыл жасалмады. Мэллори жалғыз болмаса да, оның саяси қарсыластары кейіннен оның Одаққа жақындығын оған шабуыл жасау үшін сылтау ретінде пайдаланды.

Конфедерация теңіз флотының хатшысы: тағайындалуы және бекітілуі

Жаңа құрылған Америка Конфедеративтік Штаттарының үкіметтік құрылымы, аналық Америка Құрама Штаттарына өте ұқсас болды. Атқарушы билік бірнеше департаментке бөлінді, әрқайсысына президентке кеңес беретін хатшы немесе оған баламасы басшылық етті. Конституцияда өз департаментімен басқарылатын әскери-теңіз флоты қарастырылды, ал президент Джефферсон Дэвис Мэлориді Конфедеративтік Штаттардың Әскери-теңіз флотының хатшысы етіп ұсынды. Ол екі маңызды себеппен таңдалды: біріншіден, ол Ки-Уэсттегі балалық шағында және кейін Вашингтонда теңіз ісінде мол тәжірибе жинады; екіншіден, ол Флоридадан шыққан. Штаттардың құқықтары принципіне бағынып, Дэвис кабинетіндегі өкілдікті бөлінген штаттар арасында таратуға тиіс болды. Географиялық өкілдік талабы кейде тағайындалған адам ең лайықтысы болмағанын көрсетсе де, Мэлори жағдайында таңдау процесі жақсы жұмыс істеді. Мэлоридің Әскери-теңіз флотының хатшысы лауазымына ұсынылуы, әскери-теңіз флотын құру туралы заң қабылданғаннан кейін Уақытша Конгресске жіберілді. Оның айқын қабілетіне қарамастан, ол күрт қарсылыққа ұшырады; оның қарсыластары Форт Пикенс оқиғасын, ол сепаратизмді ынталы түрде қолдамағанын дәлелдеу үшін пайдаланды. Бірақ, соңында ол бекітілді.

Әскери-теңіз ұйымы мен операциялары

Конфедерация үкіметіндегі басқа адамдар теңіз мәселелеріне қызығушылық танытпағандықтан, Мэллориге өз көзқарасына сәйкес департаментті және оның бақылауындағы теңіз күштерін қалыптастыруға дерлік толық еркіндік берілді. Нәтижесінде оның бұрынғы тәжірибесінің әсері болды. Әскери-теңіз департаменті Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштерінің бюро жүйесімен теңдесетін жеке кеңселерге ұйымдастырылды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бес бюро болса, Конфедерация Әскери-теңіз күштерінде тек төртеу болды: Бұйрықтар және мәліметтер (персоналмен жұмыс істеу), Жатақ және киім-кешек, Медицина және хирургия, және Қару-жарақ және гидрография. Құрылыс және жөндеу кеңсесі болмаса да, оның функциясын Джон Л. Портер атқарды. Портер 1863 жылы ресми түрде орнатылғанға дейін, содан кейін соғыс аяқталғанға дейін атағы жоқ бас әскери конструктор болып қызмет етті. Бюро жүйесінен тыс бірнеше басқа функциялар да болды: шағын теңізшілер корпусы, Еуропаға кемелерді сатып алуға жіберілген және тікелей Мэллориге есеп берген бірнеше адам, сондай-ақ Торпеда бюросы. Бастапқыда Конфедерация Әскери-теңіз күштері Мэллори АҚШ Сенатының теңіз істері жөніндегі комитетінің төрағасы болған кезде кездескен бір мәселеге тап болды: теңізге шығуға тым ескі болған жоғары шенді офицерлердің көптігі. Бұл Конфедерация АҚШ Әскери-теңіз күштерінен кеткендерге бұрынғы шенімен CS Әскери-теңіз күштеріне қабылданатынын уәде бергендіктен болды. Бұрынғы жоғарылату процесінің салдарынан туындаған тоқырауды болдырмау үшін Мэллори жоғарылату тек "соғыс кезіндегі ерлік немесе лайықты қызметке" байланысты болуы керек деп ұсынды. Оның ұсынысы Конфедерация Конгресінде тез арада заңға айналдырылды. Толық қанағаттанбағандықтан, 1863 жылы Мэллори Уақытша теңіз күштерін құруды бастады, бұл іс жүзінде екі офицерлік корпус құрды. Мэллори немесе оның кеңесшілері шайқасқа жарамсыз деп санаған офицерлер Тұрақты флотта қалды, ал жас және, болжам бойынша, агрессивті офицерлер Уақытша флотқа ауыстырылды. Жауынгерлік кемелердегі офицерлер Уақытша теңіз күштерінен таңдалды және егер олар өзгелерден көзге түссе, ескілігіне қарамастан жоғарылатылуы мүмкін болды. Мэллори сонымен қатар теңіз саясатын және доктринасын қалыптастыра алды. Конфедерация мен Одақтың кеме жасау және басқа да өндірістік қуаттарының арасындағы айырмашылықты көргеннен кейін ол теңіз күштері үшін төрт бағытты қамтитын жоспар ұсынды:
1. Жаудың сауда флотын жою үшін саудалық рейдерлерді жіберіңіз. 2. Оңтүстік кемежайларында қорғаныс мақсатында темір кемелер салыңыз. 3. Шетелде сатып алу немесе құрылыс арқылы ашық теңізде соғысуға қабілетті бронекемелер алыңыз. 4. Жаңа қару-жарақ пен соғыс тактикасын қолданыңыз.

Одақ саудасына шабуыл

Бастапқыда Конфедерация әскери-теңіз күштерінің басты мақсаты – Одақ әскери-теңіз күштерінің порттарына орнатылған блокадаға қарсы күресу болды. Мэллори, солтүстік порттарына тасымалданатын сауда кемелеріне шабуыл жасау арқылы Одақтың әскери-теңіз министрі Гидеон Уэллстің өзінің шағын флотын қарақшыларға қарсы қорғауға жұмылдыруға болатынына сенді. Соғыстың басында Конфедерация жеке кеме иелерінен қызмет алуға тырысып, оларға таңбалау және жазалау хаттарын ұсынды. Бұл хаттарды беру Әскери-теңіз департаментінің құзыретіне кірмейтін, бірақ Мэллори олар туралы хабардар болды және оларды өз жоспарының бір бөлігі деп есептеді. Бірнеше себептерге байланысты, қарақшылар үміттенгендей табысқа жете алмады. Олар соғыс бойында белсенділік танытса да, аз ғана жетістікке қол жеткізіп, бірінші жылдың соңында тоқтатылды. Ол тікелей тапсырылған рейдерлердің – жау саудасын басып алуға емес, жоюға жіберілген Конфедерация мемлекеттерінің әскери-теңіз күштерінің кемелерінің – іс-қимылдарына көбірек қатысты. Ол оларды алғаш рет 1861 жылдың 18 сәуірінде қолдануды ұсынды. Бірінші рейдкер, CSS Sumter, 1861 жылдың 30 маусымында Нью-Орлеандағы Одақ блокадасын бұзып өтті. Содан соң соғыс аяқталғанға дейін рейдерлердің шағын тобы Одақтың кемелерін тонады, осының салдарынан Америка сауда флотына бүгінге дейін сезіліп келе жатқан зиян келтірді. Дегенмен, олар негізгі мақсатына жете алмады, себебі Уэллс Одақ блокадасын сақтап тұрды, ал халықаралық сауда бұрынғысынша шетелдік елдердің туларымен жүріп тұрды.

Әскери-теңіз реформасы: темір кемелер

Малоридің әскери-теңіз министрі лауазымындағы кез келген басқа аспекті оның бронекейікті кемелерді жақтауынан гөрі жақсы белгілі. Ол Конфедерацияның кеме-кеме салыстыруда өндірістік қуатымен одаққа бәсекелесе алмайтынын айтты. Оның пікірінше, Оңтүстік бірнеше кемелер салуы керек, олар қарсыластарынан едәуір басым болуы тиіс. Оның сөздерімен: «Соғыс кемесінің толықтығы, әрине, ең жоғары белгілі мұхиттық жылдамдық пен ең жоғары белгілі жүзбелі батарея және қарсы тұру қабілетінің үйлесімі болар еді». Ол бронекейікті кемелердің «соңғы қару» болып шығатынына үміттенді. Ол қарсыластарының да бронекейікті кемелер саларын күтпеген, олар екі флоттың да маңызды бөлігіне айналды. Сонымен қатар, Ұлыбритания және Франция сияқты басқа да әскери-теңіз күштері өз флоттарын ағаштан темірге ауыстыруды күшейтті. Әрине, Азамат соғысы басталғанға дейін де өзгерістер жүріп жатқан; оның мұрасы өзгерістерді әдеттегіден ертерек жасауға мәжбүрлеуден тұрады. Малоридің ықпалымен салынған алғашқы темір кеме CSS Вирджиния болды. Жанып, суға батырылған USS Merrimack Госпорт (Норфолк) әскери-теңіз базасында қайта көтеріліп, оның корпусына броньды қамал салынды. Ол 12 зеңбірекпен қаруланған. Оған темір шаншу да орнатылды. 1862 жылдың 8 наурызында ол Норфолк маңындағы Джеймс өзеніндегі Хэмптон Роудста блокаданы сақтап тұрған одақтың флотына шабуыл жасады. Ол екі ірі одақ кемесін (Cumberland және Congress) батырып, үшіншісіне (Minnesota) қауіп төндірді, ол шайқасқа кіруге тырысқанда тірелді. Ол шеккен зиян шамалы болды. Осы шайқастың алғашқы күнінде Малоридің бронекейікті кемелер ең жақсы ағаш кемелерді жоя алатыны және керісінше зақымға төтеп бере алатыны туралы сенімінің дұрыстығын көрсетті. Белгілі болғандай, Вирджиния келесі күні Миннесотаны аяқтау үшін қайтқанда одақтың Monitor кемесімен кездесті. Екі бронекейікті кеме шешілмейтін шайқас өткізді, бұл Малоридің аргументіндегі кемшілікті көрсетті: соңғы қару тек бір тараптың ғана қолында болса ғана шешуші болады. Вирджиниядан кейін Конфедерацияның көптеген басқа темір кемелерінің сәттілігі шектеулі болды, ал көптегені толық сәтсіздікке ұшырады. Әсіресе ұяттысы – Миссисипи өзенінде қызмет ету үшін салынған төрт кемеге жасалған келісімшарт. Төрт кемеден тек біреуі, CSS Arkansas, толық экипажмен және бумен соғысқа кірді. Басқаларының арасында CSS Tennessee құрылыс алаңында жойылды; CSS Mississippi тұтқындалудан қашу үшін асығыс түрде суға жіберіліп, өртелді; ал CSS Louisiana Фортс Джексон және Сент-Филип шайқасында тиімсіз жүзбелі батарея ретінде ғана қолданылды, онда Нью-Орлеанның тағдыры шешілді, содан кейін ол берілмеу үшін жарылды. Конфедерациядағы ешбір тарап үш жеңілісте өзін ақтамады, бірақ Малори кінәнің үлкен бөлігін көтеруі керек. Кемелердің құрылысын аяқтауды қиындатқан кешігулердің басты себебі – нашар басқару. Ол құрылысын басымдыққа қоймай, Луизиана мен Миссисипидің аз ресурстар үшін бәсекелесуіне мүмкіндік берді. Ол жауапкершілікті тапсырмамағандықтан, Вирджинияның құрылысының егжей-тегжейлі мәліметтерімен мазаланып, басқа кемелерге қатысты мәселелерді шешпеді. Ол әскери қызметке әскери қызметке бағынышты рөлді қабылдағандықтан, әскери-теңіз күштері әскери қажеттіліктерді қанағаттандырғаннан кейін қалған материалдар мен қаражатпен жұмыс істеуге мәжбүр болды.

Еуропаға сапары

Кеме жасау орындарының артта қалуы Малориді АҚШ Әскери-теңіз флотына қарсы тұра алатын кемелерді алу үшін шетелге қарауға көндірді. Ол өзінің негізгі өкілдері ретінде екі адамды таңдады: Джеймс Д. Буллок және Конфедерациялық штаттар Әскери-теңіз күштерінің лейтенанты Джеймс Х. Норт. Норт көңілін көншітпеді, бірақ Буллок Еуропада Конфедерацияның ең тиімді агенттерінің бірі болғанын дәлелдеді. Ол Англияда құпия және сақтықпен өзінің үкіметі үшін кемелер сатып алуға тырысты, сонымен бірге қабылдаушы елдің бейтараптық заңдарының шеңберінде немесе оның айналасында жұмыс істеді. Конфедерация Әскери-теңіз флотының төрт шабуылдаушы кемесі Ұлыбританияда сатып алынды: CSS Florida, CSS Georgia, CSS Shenandoah және, ең бастысы, CSS Alabama. Вероятно, Малори көбірек алғысы келген болар, бірақ құжаттарға сүйенсек, тапсырыс берілген аз ғана саны жеткілікті болды. Буллоктың бар күшін салып, темір кемелер сатып алуға тырысқандары да сәтсіз аяқталды. Оларды сатып алу туралы мүлде ойланбады, өйткені Корольдік Әскери-теңіз флоты өзінің ең жақсы кемелерін, қаншалықты жақсы қатынаста болса да, шет елге беруге ниетті болған жоқ. Конфедерация Әскери-теңіз күштерінің техникалық талаптарына сәйкес тарау машиналарын жасау үшін Ұлыбритания мен Франциядағы жеке кеме жасау орындарымен келісімшарттар жасалды, бірақ олардың нақты мақсатын жасыру мүмкін болмады. Сондықтан олар бейтараптық заңдарын тікелей бұзды, ал американдық (яғни Одақ) шенеуніктер олардың бар екендігі туралы үкіметтерге дереу хабарлады. Бір кезде Ұлыбритания үкіметі жағдайға көз жұмды, бірақ Геттисбург пен Виксбургтегі Одақтың жеңістері оларды қайта қарастыруға мәжбүр етті. 1863 жылдың 5 қыркүйегінде елші Чарльз Фрэнсис Адамс Сыртқы істер министрі лорд Джон Расселге хабар жіберіп, темір кеменің біріншісі кететін болғанын және «Сіздің Лордшигіңізге оның соғыс екенін түсіндірудің қажеті жоқ» деді. Кемеге кетуге рұқсат берілмеді және кейіннен Корольдік Әскери-теңіз флотына тәркіленді. Франция үкіметі Солтүстік Америка мәселесінде Ұлыбританияның позициясын қабылдауға келіскендіктен, барлық келісімшарттар күшін жойды.

Жаңа қарулар

Азамат соғысы соғыстағы көптеген жаңалықтарды сынақтан өткізуге мүмкіндік берді, ал Мэллори олардың көпшілігіне қолдау көрсетуге мүмкіндік алды. Оның бронекейіктерді қолдауы жақсы белгілі және оның есімімен ең байланысты дамыту болып табылады, бірақ ол басқа да қару-жарақтарды дамытуға ынталандырды. Мысалы, ол Одақтың теңіз флотында қолданылатын тегіс ұңғылы мылтықтарға қарағанда, бұрандалы мылтықтарды пайдалануды жақтады. Оның сүйікті мылтығы – оның Ордендер және Гидрография басқармасының басшысы, лейтенант Джон Мерсер Брук жасаған мылтық. Брук мылтығы көтерілісшілерге янкилерге қарағанда сапалық артықшылық берді, бұл артықшылық соғыс аяқталғанға дейін сақталды. Торпедалық бюро, ресми атауы Су асты батареялық қызмет, су асты жарылғыш құрылғыларды жасады, сол кезде «торпеда» деп, ал қазір «мина» деп аталады. Бюроға бастапқыда Мэллоридің жауы Мэтью Фонтейн Мори, ал кейін лейтенант Хантер Дэвидсон басшылық етті. Минаға ұшыраған алғашқы кеме – «Кайро», 1862 жылдың 12 желтоқсанында. Содан кейін, миналар мен торпедаларға қарсы шайқаста барлық типтегі кемелердің көп бөлігі басқа себептерге қарағанда жоғалды. Чарльстон портында армия капитаны Фрэнсис Д. Ли, генерал П. Г. Т. Борегардтың қолдауымен, шұғыл торпеда тасымалдауға арналған кішкентай қайық жасады. Оның «CSS David» деп аталған кемесі «New Ironsides» кемесіне торпеда ұшырып, оны ауыр зақымдады. Кейін, одан да белгілі «CSS H. L. Hunley» Лидің шұғыл торпедасын пайдаланып «Housatonic» кемесін батырды, бұл су асты кемесімен батырылған алғашқы кеме болды. Теңіз департаменті Лидің тәжірибелеріне белсенді қолдау көрсетпеді, бірақ олардың сәтті нәтижесі флоттағы барлық кемелерде шұғыл торпедаларды пайдалануға әкелді. (Көтерілісшілер үшін жағымсыз жағдай, шұғыл торпедалар Одақтың теңіз күштері тарапынан да дереу қабылданып, 1864 жылдың қазан айында олардың бірі темірмен қапталған «CSS Albemarle» кемесін батыру үшін қолданылды.)

Әскери-теңіз департаментінің тергеуі

Жаңа Орлеанды жоғалту Конфедерация үшін ауыр соққы болды, содан кейін бір-біріне айыптаулар тізбегі жалғасты. Конгресс мүшелері темір кемелердің сәтсіздігін атап өтіп, әсіресе теңіз күштерін кінәлады және жеке теңіз департаментіне мұқтаждық жоқ екенін ұсынды. Мэллори мұндай ұсыныстың алдын алуға үміттене отырып, Конгрессті департаменттің қызметін тексеруге көндірді. Әр палата тергеу комиссиясына өзінің бес мүшесін тағайындады. Комиссия төрағасы, сенатор Клемент Клэй, Мэллоридің достарының бірі ретінде, сондай-ақ Этельберт Барксдейл сияқты белгілі болды. Оларға, сецессияның тұрақты сынықшысы және Дэвис әкімшілігінің барлық іс-әрекеттерін сынаған өкіл Генри С. Фут тарапынан да тепе-теңдік сақталды. Сондай-ақ, Мэллориге қарсы салмақ қосып, теңіз істері комитетінің төрағасы сенатор Чарльз М. Конрад та куә ретінде пайда болды, ол тергеу комиссиясының мүшесі болмаса да. Комиссия алты айдан астам уақыт бойы жұмыс істеді және ешқандай немқұрайлылық немесе заңбұзушылық анықтамады. Тергеу Мэллоридің саяси беделін әлсіретіп, оны басқа міндеттерден аластатқан болуы мүмкін, бірақ оны қызметтен шеттетуге жеткіліксіз болды. Бәлкім, оны алмастыратын адам болмады, бәлкім ол президентке бағытталған сынды қабылдады, сондықтан Дэвис оны соғыс аяқталғанға дейін кабинетте қалдырды. Ли армиясы Аппоматтокста капитуляциялағаннан кейін Мэллори Дэвис пен басқа кабинет мүшелерімен бірге оңтүстікке қарай қашқанда, бірінші Дэнвиллге (Вирджиния), содан кейін Гринсбороға (Солтүстік Каролина), Шарлоттаға, Эббивиллге (Оңтүстік Каролина) және ақырында Вашингтонға (Грузия) барды. Сол жерде Мэллори отставкасын берді және уақытша әйелі мен балаларымен қайта қосылған Грузияның Ла Гранж қаласына барып, қоныстанды.

Тұтқындау және қамауға алу

Солтүстік штаттардың көп бөлігі Дэвис үкіметінің Авраам Линкольннің өліміне қатысы бар деп сенді, және олардың кінәлі екенін көрсететін ешқандай дәлел болмаса да, бұл саяси шындық еді, оған назар аудару қажет болды. Осының салдарынан саяси радикалдар үкіметті Одаққа қарсы соғысқа басшылық еткендерді соттауға мәжбүрледі. Мэллори – Конфедерация басшыларының бірі, ол басқа да қылмыстармен бірге мемлекетке қарсы қызмет жасады деген айып тағылды; 1865 жылдың 20 мамырында, ол әлі де Ла Гранжде болғанда, түн ортасында ұйықтан оятылып, қамауға алынды. Одан кейін ол Нью-Йорк портындағы Форт-Лафайетке жеткізілді, онда ол саяси тұтқын ретінде ұсталды. Бірнеше ай бойы халықтың кек алуға талабы күшейді, сондықтан Мэллори сотталу кезінде өлім жазасына кесіледі деп қорқып жүрді. Алайда, оның қай әрекеттері мемлекетке қарсы қызмет болып есептеледі деген нақты мәліметтер ұсынылмады, және Конфедерация үкіметіндегі ешкім бұрынғы президентті өлтіруге кінәлі емес екені анық болды. Кек алу кезеңі ешкім сотталмай аяқталды, және үміт қайта оянды. Түрме жасынан Мэллори босатылуы үшін жеке үгіт жүргізе бастады, хаттар жазды. Ол тікелей президент Эндрю Джонсонға өтініш жасады және Сенаттағы бұрынғы әріптестерінің қолдауын алды. Оның әйелі Анжела Вашингтонға барып, президент Джонсонды және басқа да ықпалды адамдарды көндіруге тырысты. Джонсон кешірім беруде өте кеңқарасты болды, және жыл соңына қарай қатал жаза талабы азайды. 1866 жылдың 10 наурызында Джонсон Мэллориге «жартылай шартты босату» берді. Ол енді түрмеде болмаса да, адалдыққа ант беруге дейін Коннектикут штатындағы Бриджпорт қаласында қызымен бірге тұруы керек болды.

Бостандыққа шығу және Флоридаға қайта оралу

1866 жылдың маусым айында Маллори Вашингтонға сапар шекті, онда ол көптеген ескі достарымен және саяси қарсыластарымен, соның ішінде президент Джонсонмен және Соғыс министрі Эдвин М. Стэнтонмен кездесті, олар оны құрметпен қарсы алды. Ол Флоридаға оралуға рұқсат алды; денсаулығындағы мәселелер оның оралуын кейінге шегерді, бірақ 19 шілдеде ол Пенсаколадағы үйіне жетті. Пароль талаптары бойынша Маллориге мемлекеттік қызмет атқаруға тыйым салынғандықтан, ол бұрынғы заңгерлік тәжірибесін қайта ашып, күнкөрісін жасады. Ресми түрде саясаттан шеттетілгенімен, ол Флорида газеттеріне хаттар мен редакциялық мақалалар жазып, өз пікірлерін жеткізе алды. Бастапқыда ол қайта құрылған Одақты қабылдауға және Қайта құру саясатына мойынұсынуға шақырды, бірақ көп ұзамай қарсылыққа шықты, әсіресе қара нәсілділерге сайлау құқығы беруге. Ол ұзақ жылдар бойы подаградан зардап шекті, және соғыстан кейінгі жылдары да бұл ауру оны мазалады. 1871–1872 жылдардың қысында ол жүрегі ауырып, денсаулығы нашарлай бастады. Дегенмен ол белсенділігін жоғалтпады, бірақ соңы тез келді. 1873 жылдың 8 қарашасында ол "әлсіз" болды делінеді, сол түні оның денсаулығы нашарлай бастады. 9 қараша күні таңертең ол қайтыс болды. Ол Флорида штатының Пенсакола қаласындағы Сент-Майкл зиратына жерленді.