Кіріспе

Блетчли ең белгілі Блетчли паркімен танымал, ол Ұлыбританияның Екінші дүниежүзілік соғысындағы шифрларды түсіру ұйымының бас штабы болған және қазір маңызды туристік орталыққа айналған. Ұлттық есептеу музейі де осы паркте орналасқан.

Шығуы және ерте заманғы тарихы

Қаланың атауы англосаксон тілінде және "Блэкканың даласы" деген мағынаны білдіреді. Ол алғаш рет 12 ғасырдағы жер тізімінде Бичелай деп тіркелген, кейіннен 13 ғасырда Блечеле, ал 14-16 ғасырларда Блечели деп аталған. Фенни Стратфордтың оңтүстігінде Ватлинг көшесінің екі жағында римдік-британдық қала орналасқан. Блетчли бастапқыда Фенни Стратфордтың шетіндегі шағын ауыл болған, ол Уотер Итоннан гөрі маңыздылығы төмен болды. (Бұл аудандар бүгінде Олд Блетчли және Фар Блетчли деп белгілі). Сол кездегі маңызды елді мекен жақын жердегі Фенни Стратфорд болды. Блетчли аймағы Оксфорд сазына бай, ол ұзақ жылдардан бері кірпіш жасауға қолданылып келеді. Кірпіш жасау 1897 жыл шамасында, 19 ғасырдың соңында Нютон-Лейс және оның төңірегіндегі аумақта басталды. Блетчли кірпіш зауыты 1990 жылдың қыркүйегінде жабылды.

"Үлкен, жақсы, жарқын" Блетчли ХХ ғасырда

Виктория дәуірінде темір жолдың әкелген қалалық өсімі кезінде қала Фенни Стратфордпен бірікті. Соңғысы 1895 жылы қалалық округ (Симпсонпен бірге) ретінде құрылды, ал Блетчли 1898 жылы қосылды. 1911 жылы біріктірілген аудандардың халқы 5166 адамды құрады, бірақ олардың арасалмақтығы өзгерді: сол жылы жергілікті кеңестің (Қалалық округ) атауы Фенни Стратфорд UD-ден Блетчли UD-ге өзгертілді. 1926 жылғы Ordnance Survey картасы елді мекендердің бірігуін көрсетті, олардың арасында Блетчли жолы бойындағы ірі жеке үйлер орналасқан. 1933 жылы жаңадан құрылған Блетчли Газеті «Үлкен, жақсырақ, жарқыраған Блетчли» науқанын бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Блетчли кеңесі 1951 жылғы 10 919 халқынан халықты кеңейту ниетін жаңартты. 1952 жылдың ортасына қарай кеңес Лондонның бес ауданымен Лондонның бомбаланған аймақтарынан адамдар мен кәсіпорындарды қабылдау туралы келісімге келді. Бұл тенденция 1950 және 1960 жылдары жалғасты, нәтижесінде Water Eaton ауданындағы Lakes Estate жобасы ГЛК қаржысымен іске асырылды, тіпті Милтон Кейнс қаласы құрылып жатқан кезде де. Өнеркәсіптік даму қарқынды жүрді, бұрынғы Лондон кәсіпорындары Mount Farm және Denbigh-тегі жаңа өнеркәсіптік аймақтарға көшірілді. Marshall Amplification ең танымал кәсіпорын болды. Міндетті түрде сатып алу арқылы Блетчли жолы (кейіннен 1966 жылы корольдік сапардан кейін Куинсвей деп аталды) кең тротуарлары бар жаңа бас көшеге айналды, онда бұрын алдыңғы бақшалар орналасқан. Темір жолға жақын үйлер дүкендермен алмастырылды, ал Фенни Стратфордқа жақын үйлер банктер мен кеңселерге айналды. 1971 жылғы халық санағында Блетчли қалалық округінің халқы 30 642 адамды құрады.

Блетчли Милтон-Кейнсте

Солтүстік Бэкингемширде жаңа қала құру туралы ұсыныстар 1960 жылдардың басында талқыланған болатын. Блетчли жоспарланған жаңа қаланың орталығы болуға тырысты, бірақ оның орнына басқа қала таңдалды. 1967 жылы Милтон-Кейнс қаласы ресми түрде жарияланғанда, Блетчли оның орталығында емес, оңтүстік жағында қалды. 1971 жылғы Милтон-Кейнс жоспары Орталық Милтон-Кейнсті Вулвертонға дейінгі төрт миль қашықтықтағы жаңа төбеге орналастырды. Блетчлинің мәртебесі төмендеп, қала маңындағы шағын ауданға айналды. Милтон-Кейнс дами бастағанда Блетчли өркендеді, себебі ол негізгі сауда орталығы болды. 1970 жылдардың басында Брунел сауда орталығы салынғаннан кейін Блетчли орталығы күрт өзгерді, бұл Куинсвейге жаңа бағыт берді. (Бұрын Куинсвей – бұрынғы Блетчли жолы – Фенни Стратфордтан Олд Блетчлиге дейін үздіксіз созылған). Блетчлидің өркендеуі жаңа Орталық Милтон-Кейнс сауда орталығы салынғанда тоқтады, содан бері Блетчли бөлшек сауда орталығы ретінде маңыздылығын жоғалтты. 2021 жылдың наурыз айында Блетчли және Фенни Стратфорд қалалық келісім кеңесінің табысты ұсынысынан кейін, қаланың Милтон-Кейнс және аймақтағы маңызды орталық ретіндегі рөлі мойындалды. Нәтижесінде, МК қалалық кеңесі Ұлыбритания үкіметінің «Жаңа қалалар келісімі» аясында 22,7 миллион фунт стерлингтік қаржыны жеңіп алды, оның көп бөлігі Блетчли мен Фенни Стратфордқа жұмсалды. Бұл Bletchley and Fenny Stratford Town Investment Plan (TIP) жоспарының жариялануына әкелді, мақсаты – аймақтағы жұмыс орындарын, біліктілікті және байланыс инфрақұрылымын жақсарту, сондай-ақ Орталық Блетчлиге (қала орталығына) қосымша инвестициялар тарту.

Блетчли саябағы

Батыс Блетчли ауданында, Чирч Грин аймағында Блетчли паркі орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл парк Үкіметтік кодтар және шифрлау мектебіне орталық болды. Алан Тьюрингтің қатысуымен, неміс Энигма кодын осы жерде бұзды. Тағы бір шифрлау машинасы Colossus деп аталатын алғашқы есептеу құралдарының көмегімен шешілді. Бүгінде парк мұражай ретінде жұмыс істейді, алайда парктің көп бөлігі тұрғын үйлер салу үшін сатылды.

Уилтон Холл

Жақын жердегі Уилтон-холл 1943 жылы Блетчли-парк иелігінің бір бөлігі ретінде салынды және үкімет оны күндіз кездесу орны ретінде, ал түнде музыка мен би кештері үшін пайдаланды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де бұл орын ашық қалды және Лулу мен The Rolling Stones сияқты музыканттарды қабылдады. Соңғы жылдары ғимарат 2019 жылы жабылып, бұзуға ұсынылған. Бірақ, тұрғындар мен жергілікті депутаттың тарихи құндылығына байланысты бұзу туралы ұсыныстарды қабылдамауынан кейін, ғимарат 2020 жылы жаңа серіктестікке сатылды. Олар ғимаратты жаңартып, 2022 жылы қайта ашты.

Темір жол

Қаланы Блетчли теміржол станциясы қызмет көрсетеді, ол Шервуд драйвінде орналасқан. Ол Батыс жағалау магистральдық желісінде және Блетчли-Бедфорд-Марстон Вейл желісінде орналасқан, бұл 1967 жылы жабылған бұрынғы Оксфорд-Кембридж Varsity желісінің бір бөлігі. Дегенмен, «Шығыс-Батыс темір жолы» деп аталатын ірі жоба жүргізілуде, ол Блетчлиден батысқа қарай, Уинслоу арқылы маршрутты қайта құру және ашу мақсатында. Бичестер ауылынан Оксфордқа дейінгі желі қайта салынды. Ақырында, Кембриджге дейін толыққанды қызмет көрсету жоспарлануда.

Жол

Мильтон-Кейнстің маңызды магистральдық жолдарына Уотлинг көшесі (Денбиг Норт пен Стони Стратфорд арасында V4 таңбасымен белгіленген), V7 Саксон көшесі (Орталық Блетчлиді қаланың басқа бөліктерімен байланыстыратын) және H8 Standing Way (A421) (Бакингемге, M40 және Оксфордқа батысқа қарай, ал шығысқа қарай қаланың оңтүстік-шығысынан өтіп, 13-кезекте М1 автожолымен тоғысады және Бедфордқа, A1 және Кембриджге қарай созылады) жатады. A5 Фенни Стратфордтың шығыс жағымен өтеді, оны және Блетчлиді қала орталығымен, сондай-ақ A509, A422 және A508 жолдарымен байланыстырады. A4146 оңтүстік айналма жолы Уотер-Итон, Ньютон-Лейс және Фенни Стратфорд қалаларына қызмет етеді. Уотлинг көшесі, бастапқыда Довер мен Вроксетер арасындағы римдік жол және Магиовиниумға (Фенни Стратфордтан бұрынғы римдік-британдық қала) қызмет еткен, Фенни Стратфорд арқылы және одан әрі Стони Стратфорд арқылы өтеді.

Автобус

Блетчли – МК-нің қала ішіндегі және ауылдық автобус бағыттарының негізгі оңтүстік торабы. Қаланы Arriva 4, 5, 6, 150, F70/F77 және M6 автобустары, Z&S Transport 50 автобусы, Red Rose 100 автобусы және Star Travel 162 автобусымен қамтамасыз етіледі. Қаланың басты автобус станциясы Оңтүстік Террасада, Орталық Блетчлидегі V7 Саксон көшесінен шығысқа қарай орналасқан. MK қалалық кеңесі сондай-ақ "MK Connect" деп аталатын қажеттілікке қарай жұмыс істейтін автобус қызметін ұсынады, ол бүкіл МК біртұтас әкімшілік аймағын, Блетчлиді де қамтиды.

Спорт және демалыс

Блетчлиде «Милтон Кейнс Ирланд» футбол клубы және «Блетчли RUFC» регби клубы бар, екеуі де Фенни Стратфордтың оңтүстігіндегі Манор Филдс алаңында ойнайды. Блетчли демалыс орталығы 2009 жылы салынып аяқталды, ол 1970-ші жылдардағы бұрынғы ғимараттың орнына келді. «Милтон-Кейнс Донс» клубының үй стадионы – МК қаласының солтүстік жиегінде орналасқан. Осы аймақта «МК1» сауда орталығы да бар, онда дүкендер, мейрамханалар және «Odeon» кинотеатры (2015 жылы Милтон-Кейнс орталығындағы «The Point» ғимаратынан «МК1»-ге көшірілді) орналасқан.

Саяси өкілдік

Блетчли Милтон-Кейнс қалалық кеңесінің үш сайлау округіне бөлінеді: Блетчли-Ист (3 лейборист), Блетчли-Уэст (2 лейборист, 1 консерватор) және Блетчли-Парк (1 лейборист, 2 консерватор). Бұл округ Милтон-Кейнс-Суд парламенттік сайлау округінің құрамында орналасқан.

ОНС құрылыс салынған аумағы

2011 жылғы санақ бойынша Ұлттық статистика басқармасы Милтон-Кейнстің А5 тас жолының батысында және А421 тас жолының оңтүстігінде орналасқан бөлігін "құрылыс аймағының бөлімшесі" деп белгіледі. 2011 жылғы санақ бойынша осы аймақтың халқы 37 114 адамды құрады. 2001 жылғы санақ бойынша бұл бөлімшенің халқы 47 176 адамды құрады.