Кіріспе

Шейкерлердің негізін қалаушы (1736–1784)
сол атқа ие басқа да адамдар

Энн Ли (29 ақпан 1736 – 8 қыркүйек 1784), көбінесе Ана Энн Ли деп танылады, Шейкерлердің негізін қалаушы басшысы болды, кейіннен оның қайтысынан соң Мәсіхтің екінші келуіне сенушілердің біріккен қоғамы деп өзгертілді. Ол Англиядағы евангелистік жаңару дәуірінде дүниеге келді және осы кезеңде, әсіресе Америкада дінге зор ықпал еткен тұлғаға айналды. Энн Ли 1774 жылы өзінің шағын ізбасарларымен бірге Англиядан Нью-Йоркке көшіп келді. Бірнеше жылдан кейін олар Нью-Йорк штатының Олбани округіндегі Ренсселэрсвик манорынан жер жалға алып, Нискаюнада бас қосты (қазір Колони деп аталатын аймақ). Олар экстаздық бимен немесе "дірілдеумен" құлшылық ететін, осының нәтижесінде оларды "дірілдеушілер" деп атады. Энн Ли көпшілік алдында уағыз айтты және әйелдердің діни көшбасшы ретінде сирек кездесетін дәуірде Шейкер шіркеуін басқарды. Ол көбінесе Құдайдың әйел бейнесі ретінде еске алынды және солай қарастырылды.

Ерте тарих

Энн Ли Англияның Манчестер қаласында туған. Ол 1742 жылдың 1 маусымында 6 жасында Манчестер колледжінің шіркеуінде (қазіргі Манчестер соборы) құпия түрде крещениеден өтті. Оның ата-анасы Достар қоғамының (квакерлер сектасының) ерекше бір тармағының мүшелері болды және балаларына тіпті қарапайым білім беруге де шамасы жетпеді. Энн Ли формальды білім алмады және өмірінің соңына дейін сауатсыз болып қалды. Кішкентай кезінде мақта фабрикасында жұмыс істеді, кейін шапан жасаушының терісін кесетін болды. 20 жасында Манчестердегі ауруханада аспазшы болып жұмыс істеді, ол жергілікті психиатриялық аурухананың да орны болатын. Бұл секта квакерлер сеніміне ұқсас болғандықтан, сонымен қатар ән шырқау және би арқылы күнәдан тазару салтын ұстанғандықтан, көбінесе "Дүрсілдеп тұратын квакерлер" деп аталды. Олар 1761 жылдың 5 қаңтарында Манчестер колледжінің шіркеуінде үйленді. Төрт рет жүкті болды, бірақ барлық балалары нәресте шағында қайтыс болды. Оның қиын жүктіліктері мен төрт баласын жоғалтуы Энн Лидің жыныстық қатынасқа деген қарсылығына ықпал етті. Бұл жоғалтулар оның сенімдерін тереңінен сұрап білуіне және нығайтуына да себеп болды. Ли радикалды діни нанымдарға ие болды, ол бойдақ болуды, некеден бас тартуды, сондай-ақ өмірдің барлық саласында мінсіздікке ұмтылудың маңыздылығын жақтады. Ол квакерлерден өзгеше болды, олар гендерлік теңдікті қолдағанмен, некедегі сексуалдық қатынасты тыйым салуға сенбеді. Дүрсілдеп тұратын квакерлер де ішкі жарыққа және жеке аянға сенді, бұл квакерлермен ортақ еді.