Қоңыр шоқыр (Lanius cristatus) – Азияда кездесетін, еттен қоректенетін құс. Қызыл арқалы және изябелла шоқырларымен жақын туыс. Шоқырлар туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Қоңыр шырша (Lanius cristatus) – шырша тұқымдасына жататын, негізінен Азияда кездесетін құс. Ол қызыл арқалы шыршамен (L. collurio) және изабелла шыршасымен (L. isabellinus) жақын туыс. Lanius туысының атауы латын тіліндегі "қасапшы" деген сөзден шыққан, ал кейбір шыршалардың тамақтану әдеттеріне байланысты оларды "қасапшы құстар" деп те атайды. Cristatus сөзі латын тілінде "төбесі бар" деген мағынаны білдіреді, бірақ ағылшын тіліндегідей тар мағынада емес. "Шырша" деген ағылшынша атау көне ағылшын тіліндегі scríc, "айқай" деген сөзден келген, ол құстың өткір даусымен байланысты. Басқа көптеген шыршалар сияқты, оның да көзінен өтетін ерекше қара "тоналқы маскасы" бар және ол негізінен бұталы, тікенді өсімдіктерде кездеседі, ол жерде ол аң аулау үшін тікенді бұталардың басына қонады. Осы кең таралған түрдің бірнеше популяциясы ерекше тармақтарды құрайды, олар орташа белдеудегі Азияда көбейеді және қыстау үшін тропикалық Азияға көшіп барады. Олар кейде Еуропа мен Солтүстік Америкада кездейсоқ кездеседі.
The brown shrike (Lanius cristatus) is a bird in the shrike family that is found mainly in Asia. It is closely related to the red backed shrike (L. collurio) and isabelline shrike (L. isabellinus). The genus name, Lanius, is derived from the Latin word for "butcher", and some shrikes are also known as "butcher birds" because of their feeding habits. The specific cristatus is Latin for "crested", used in a broader sense than in English. The common English name "shrike" is from Old English scríc, "shriek", referring to the shrill call. Like most other shrikes, it has a distinctive black "bandit mask" through the eye and is found mainly in open scrub habitats, where it perches on the tops of thorny bushes in search of prey. Several populations of this widespread species form distinctive subspecies which breed in temperate Asia and migrate to their winter quarters in tropical Asia. They are sometimes found as vagrants in Europe and North America.
Сипаттама
Бұл сұңқардың жоғарғы жағы негізінен қоңыр, ал құйрығы дөңгелек. Қыста қара маскасы ақшыл түске ие болуы мүмкін, ал оның үстінде ақ қабау бар. Төменгі жағы сары-қаймақты, бүйірлері мен құрсағы қызыл қоңыр. Қанаттары қоңыр, ақ "көзге ұқсайтын" дақтары жоқ. Ұрғашыларының төменгі жағында ұсақ тік сызықтар болады, ал маскасы қара қоңыр, аталықтарындағыдай айқын емес. Бұл айырмашылықты дала жағдайында анықтау қиын, бірақ Жапонияда көбейетін құстарда сынақтан өткізілді, онда ұрғашыларын ұрық дамыту жол табанының болуынан ажыратуға болады. Көптеген өлшемдерді қолдану құстардың шамамен 90% -ын жынысына қарай ажыратуға мүмкіндік береді. Lucionensis түршесінің басында сұр тәж бар, ол қоңыр жоғарғы жағына көшеді, ал құйрық арқаның қалған бөлігінен көбірек қызыл қоңыр түсті болып көрінеді. Құйрығы қызыл қоңыр емес, көбірек қоңыр түсті. Lucionensis түршесінің жас құстарының басында қоңыр тәж болады және басында сұр түс жоқ. Superciliosus түршесінің кең ақ суперцилиумы және бай қызыл тәжі бар. Құйрығы қызыл, ұшы ақ. Орталық Азияда cristatus, isabellinus және collurio популяцияларының қабаттасатын бірнеше шатастыратын түрлері белгілі. Таксономия өзгеріп отыр, және кейбір түрлер, мысалы, бұрын L. cristatus түршесіне жатқан деп есептелген phoenicuroides, L. isabellinus түріне көшірілді. Lucionensis түршесінің superciliosus түршесімен Жапонияның Исикава аймағында шағылысқандығы тіркелді, ал superciliosus түршесі Жапонияның орталық бөлігінде Lanius tigrinus түршесімен шағылысқан.
This shrike is mainly brown on the upper parts and the tail is rounded. The black mask can be paler in winter and has a white brow over it. The underside is creamy with rufous flanks and belly. The wings are brown and lack any white "mirror" patches. Females tend to have fine scalloping on the underside and the mask is dark brown and not as well marked as in the male. The distinction is not easy to use in the field but has been tested with breeding birds in Japan where the female can be identified from the presence of a brood patch. The use of multiple measurements allows discrimination of the sex of about 90% of the birds. Subspecies lucionensis has a grey crown shading into the brown upperparts and the rump appears more rufous than the rest of the upper back. The tail is more brownish and not as reddish as in the red backed shrike. Younger birds of lucionensis have a brown crown and lack the grey on the head. Subspecies superciliosus has a broad white supercilium and a richer reddish crown. The tail is redder and tipped in white. A number of confusing forms are known from central Asia where the populations of cristatus, isabellinus and collurio overlap. The taxonomy has been in a state of flux and some forms such as phoenicuroides formerly considered as subspecies of L. cristatus have been moved to the species L. isabellinus. Subspecies lucionensis has been recorded interbreeding with superciliosus in Ishikawa, Japan while superciliosus has interbred with Lanius tigrinus in central Japan.
Тарату
Номинативті түрі Солтүстік Азияда, Моңғолиядан Сібірге дейін көбейеді және Оңтүстік Азияда, Мьянмада және Малай түбегінде қыстайды. Сол аймақтан сипатталған "confusus" расы айқын белгіленбеген, бірақ оның кеңірек ақ маңдайы және ашық түсті үстіңгі жағы бар екендігі айтылады, кейде оны номинативті популяцияға жатқызады. "Superciliosus" түршесі (кейде жапондық торғай деп аталады) Сахалин, Курил және Жапония аралдарында көбейеді, ал Хайнань, Суматра, Ява және Сунда аралдарында қыстайды. "Lucionensis" түршесі, кейде филиппин торғайы (жергілікті атаулары: тарат немесе пакис кис) деп аталады, Кореяда және Шығыс Қытайда көбейеді, негізінен Тайвань мен Филиппинде, сондай-ақ Андаман аралдарында және Үндістан түбегінде қыстайды. Стюарт Бейкер бұл түрдің Ассамның Качар тауларында көбейе алатынын болжаған, бірақ Клод Бьюкенен Тисхерст бұл пікірге күмән келтірген. Бұл түр Еуропада сирек кездеседі, ал АҚШ және Канадада шатасқандар тіркелген.
The nominate form breeds in northern Asia from Mongolia to Siberia and winters in South Asia, Myanmar and the Malay Peninsula. The race confusus described from the same region is not well marked but is said to have a wider white brow and paler upperparts and is sometimes included within the nominate population. Subspecies superciliosus (sometimes called the Japanese shrike) breeds on the islands of Sakhalin, Kuril and Japan and winters in Hainan, Sumatra, Java, and the Sundas. Subspecies lucionensis, sometimes known as the Philippine shrike (local names: tarat or pakis kis), breeds in Korea and eastern China wintering mainly in Taiwan and the Philippines but also on the Andaman Islands and in peninsular India. Stuart Baker suggested that the species may breed in the Cachar Hills of Assam but the idea was questioned by Claud Buchanan Ticehurst. This species is rare in Europe and vagrants have been recorded in the United States and Canada.
Мінез-құлық және экология
Қоңыр шырша – көшпелі түр және сақиналау арқылы жүргізілген зерттеулер олардың қыстау орындарына жоғары адалдықпен байланысты екенін көрсетеді, көбінесе әр қыста бір және сол жерге оралады. Олар қыстау аумақтарын келгеннен кейін көп ұзамай орнатуға кіріседі және олардың дауысты шақыруы немесе дірілдеген дыбыстары ерекшеленеді. Қысқа келгеннен кейін аумағын белгілеген құстар, қыс бойында кешірек келгендерге қарағанда артықшылыққа ие болады. Олардың көші-қоны уақыты өте тұрақты, тамыз және қыркүйек айларында Үндістанға келіп, сәуірде қайтады. Қысқы кезеңде олар көші-қонға дайындық үшін қауырсындарын жаңартады. Көбейту маусымы мамырдың соңында немесе маусымда басталады. Көбейту ортасы тайга, орман және жартылай шөлді жерлерді қамтиды, онда олар ағашқа немесе бұтаға ұя салады, 2-ден 6-ға дейін жұмыртқа туады. Олар негізінен жәндіктермен, әсіресе көбелектермен (Lepidoptera) қоректенеді. Басқа шыршалар сияқты, олар жемдерін тікендерге қадап қояды. Сонымен қатар, кейде шағын құстар мен кесірткелерге де жем болады. Оның қоймасында ақкөз (Zosterops) табылған.
The brown shrike is a migratory species and ringing studies show that they have high fidelity to their wintering sites, often returning to the same locations each winter. They begin establishing wintering territories shortly after arrival and their loud chattering or rattling calls are distinctive. Birds that arrive early and establish territories appear to have an advantage over those that arrive later in the winter areas. The timing of their migration is very regular with their arrival in winter to India in August and September and departure in April. During their winter period, they go through a premigratory moult. The breeding season is late May or June and the breeding habitat includes the taiga, forest to semi desert where they build a nest in a tree or bush, laying two to six eggs. They feed mainly on insects, especially Lepidoptera. Like other shrikes, they impale prey on thorns. Small birds and lizards are also sometimes preyed upon. A white eye (Zosterops) has been recorded in its larder.