Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ранкин-Инлет (инуит әліпбиі: ᑲᖏᕿᓂᖅ немесе Kangirliniq, ᑲᖏᖅᖠᓂᖅ, «терең шығанақ/қосымша») – Канаданың Нунавут аймағындағы Кудлулик түбегіндегі инуиттер мекені. Бұл Нунавуттағы ең үлкен кент және аумақтық астана Икалуиттен кейінгі екінші ірі елді мекен. Солтүстік-батыс Гудзон шығанағында, Честерфилд шығанағы мен Арвиаттың арасында орналасқан, ол Киваллик аймағының өңірлік орталығы болып табылады. 1995 жылғы Нунавут астанасын анықтау бойынша референдумда Икалуит Ранкин-Инлетті басып озып, Нунавут аймағының астанасы атанды.
Rankin Inlet (; Inuktitut syllabics: ᑲᖏᕿᓂᖅ or Kangirliniq, ᑲᖏᖅᖠᓂᖅ, meaning deep bay/inlet) is an Inuit hamlet on the Kudlulik Peninsula in Nunavut, Canada. It is the largest hamlet and second largest settlement in Nunavut, after the territorial capital, Iqaluit. On the northwestern Hudson Bay, between Chesterfield Inlet and Arviat, it is the regional centre for the Kivalliq Region. In the 1995 Nunavut capital plebiscite, Iqaluit defeated Rankin Inlet to become territorial capital of Nunavut.
Тарих
Археологиялық қазбалар осы аймақта 1200 жыл шамасында Туле халқының қоныстанғанын көрсетеді. Олар мойынды киттерді аулаумен айналысқан. 18 ғасырдың соңында олардың орнын Киваллирмиут (Карибу Инуиттері) басты, олар құрлықтың ішкі бөлігінде карибуларды аулап, жағалау бойында, сондай-ақ Диана және Мелиадин өзендерінде Арктикалық шаян балығын аулаған. Гудзон Бэй компаниясы (HBC) 17 ғасырда шығанақтың барлық бөлігінде бекінді, ал 1717 жылдан кейін Черчилль (Манитоба) қаласынан солтүстікке қарай Ранкин шығанағына және одан әрі сауда жасады. Ранкин шығанағының шығысындағы Марбл аралында кеме апатына ұшыраған бір экспедиция болды: Джеймс Найт экспедициясы шамамен 1722 жылы осы аралда қаза тапты. Аралды 1747 жылы Уильям Мур зерттеді. HBC-мен байланыс орналысқаннан кейін, 19 ғасырдың ортасында америкалық және еуропалық кит аулаушылар келді, олардан кейін Арктикалық түлкінің терісі үшін аулаумен айналысқан тері саудагерлері, содан кейін жазбаша тіл жүйесін әкелген миссионерлер келді. Қаланың өзі Ранкин шығанағы кенішінің иелерімен Джонстон шығанағының солтүстігінде салынды. 1957 жылдан бастап кен орнынан жер астынан никель мен мыс кендері өндірілді. Бұл кен орны Канададағы инуит шахтерлерінің жұмыс істеген алғашқы орны болды. 1962 жылы кен орны жабылғанда Ранкин-Инлетте шамамен 500 инуит тұрды, олардың 70-80% кеншілер болды. Қала үшін басқа да табыс көздерін табуға бірнеше сәтсіз әрекеттер жасалды. Олардың ішінде 1969 жылы шошқа шаруашылығы және 1970 жылдары тауық шаруашылығы болды. Екі жануар да жергілікті балықпен қоректендірілді, бұл етке жағымсыз дәм берді. Сонымен қатар, жануарлардың тоңдан қатып өлуі немесе полярлық аюлардың жеуі жиі кездесетін жағдайлар еді. Agnico Eagle компаниясы басқаратын Мелиадин алтын кеніші 2019 жылы ашылды және кем дегенде 2032 жылға дейін өндіріс жалғасады деп күтілуде. Бұл Медоубанк алтын кенінен кейін Төменгі Арктикада ашылған екінші кен орны болып табылады және жер асты және ашық карьерлік кен орны болып табылады. 1985 жылдан 1997 жылға дейін Kivalliq Hall инуит оқушылары үшін пансиондық мектеп ретінде жұмыс істеді; ол 1995 жылға дейінгі кезеңде федералды үкімет басқарған кезде пансиондық мектеп ретінде танылды.
Archaeological sites suggest the area was inhabited around 1200 CE by Thule people who were bowhead whale hunters. By the late 18th century, they were succeeded by Kivallirmiut (Caribou Inuit) who hunted the inland barren ground caribou, and fished for Arctic char along the coast, as well as the Diane River and Meliadine River. The Hudson's Bay Company (HBC) established itself throughout the bay in the 17th century, and after 1717, sloops from Churchill, Manitoba traded north to Rankin Inlet and beyond. There was an unfortunate expedition shipwrecked on Marble Island, east of Rankin Inlet: James Knight's expedition died on the island around 1722. It was surveyed by William Moor in 1747. HBC contact was followed in the mid 19th century by American and European whalers, who were followed by fur traders trapping Arctic foxes for their skins in the early 20th century, followed by missionaries who brought a written language system. The town itself was founded by the owners of the Rankin Inlet Mine, just north of Johnston Cove. Starting in 1957, the mine produced nickel and copper ores from an underground operation. The mine was the first case of Inuit miners in Canada. When the mine closed in 1962, Rankin Inlet had a population of approximately 500 Inuit, and 70 80% had been mine workers. Several unsuccessful attempts followed to develop alternate sources of income for the town. These included a pig ranch in 1969 and a chicken raising venture in the 1970s. Both animal groups were fed a diet of local fish, which gave the meat an unpleasant flavour. It was also common for the animals to freeze to death or be eaten by polar bears. The Meliadine Gold Mine operated by Agnico Eagle opened in 2019 and is expected to produce until at least 2032. It is the second mine opened in the low Arctic, after the Meadowbank Gold Mine, and is both an underground and open pit mine. From 1985 to 1997, Kivalliq Hall operated as a boarding school for Inuit pupils; it had been recognized as a residential school for the pre 1995 period when it was operated by the Federal government.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы Канадалық санақта Ранкин-Инлеттің халқы 2 975 адамды құрады, олардың 1 026 жеке тұрғын үйдің 826-сында тұрды, бұл 2016 жылғы 2 842 адамнан айырмашылықты білдіреді. Жер ауданы 154,5 км² болса, 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² құрады.
In the 2021 Canadian census conducted by Statistics Canada, Rankin Inlet had a population of 2,975 living in 826 of its 1,026 total private dwellings, a change of from its 2016 population of 2,842. With a land area of , it had a population density of in 2021.
Өнер және мәдениет
Ранкин кіреберісі өзінің суретшілері мен қолөнершілерімен ғана емес, сонымен қатар әлемдегі жалғыз инуиттік көркем керамикасын өндіретін орын ретінде танымал. Қоғамдағы суретшілер түрлі материалдармен жұмыс істейді, оның ішінде керамика, гравюра, қоладан құйылған заттар, ағаштан ойылған бұйымдар, акварель және сурет салу. 1987 жылы құрылған Matchbox галереясы көркем туындыларды көрсетеді және білім беру ресурстарын ұсынады. Ағылшын және инуктитут тілдерінде жарияланатын апталық газет – Kivalliq News қауымға қызмет етеді. Жыл сайынғы көктемгі Pakallak Tyme фестивалі балық аулау және мотошана жарыстарын қамтиды.
Rankin Inlet is not only notable for its artists and artisans, it is recognized as housing the only Inuit fine arts ceramics production facility in the world. Community artists work in a variety of media including ceramics, prints, bronze castings, carvings, watercolour and drawing. The Matchbox Gallery, founded in 1987, showcases art work and provides educational resources. The community is served by Kivalliq News, a weekly newspaper which publishes in both English and Inuktitut. The annual spring festival Pakallak Tyme includes a fishing competition and snowmobile races.
Көлік
Қоғамның шалқай орналасуына және қауымдастыққа жыл бойы жетуге мүмкіндік беретін жолдың болмауына байланысты, қауымдастыққа және одан тысқары көліктің басты түрі – әуе көлігі. Екі жолаушылар авиакомпаниясы – Calm Air және Canadian North ауылға рейстер жасайды. Calm Air тікелей Виннипегке ұшады, апта ішінде күніне екі рет бара-қайта рейстер ұсынады. Ранкин кіреберісі Киваллик аймағына транзит үшін хаб қызметін атқарады. Ранкин кіреберісінен Арвиат, Бейкер көлі, Честерфилд шығанағы, Корал гаваньы, Наужаат және Кит шығанағына рейстер бар. Canadian North та қауымдастыққа қызмет көрсетеді, Эдмонтон, Йеллоунайф, Икалуит және Монреальге сирек рейстермен "сүт маршруты" бойынша қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, қауымдастыққа Монреальден басталатын теңіз көлігі арқылы да қызмет көрсетіледі.
Due to the remoteness of the community and that there is no all season road to access the community, the primary mode of year round transportation into and out of the community is by airplane. Two passenger airlines fly into the hamlet: Calm Air and Canadian North. Calm Air flies direct to Winnipeg, with round trip service twice daily on weekdays. Rankin Inlet serves as a hub for transit further into the Kivalliq region. Destinations from Rankin Inlet include Arviat, Baker Lake, Chesterfield Inlet, Coral Harbour, Naujaat, and Whale Cove. Canadian North also serves the community, with service to Edmonton, Yellowknife, Iqaluit, and Montreal, on a milk run that flies very infrequently. The community is also serviced by sealifts originating from Montreal.
Кең жолақты байланыс
2005 жылдан бері бұл қауымдастық Qiniq желісімен қамтамасыз етілуде. Qiniq – үйлер мен кәсіпорындарға арналған, сыртқы әлеммен спутниктік байланыс арқылы қосылатын тұрақты сымсыз қызмет. Qiniq желісі SSi Canada компаниясымен жобаланып, басқарылады. 2017 жылы желі 4G LTE технологиясына және мобильді дауыс үшін 2G GSM-ге жаңартылды.
The community has been served by the Qiniq network since 2005. Qiniq is a fixed wireless service to homes and businesses, connecting to the outside world via a satellite backbone. The Qiniq network is designed and operated by SSi Canada. In 2017, the network was upgraded to 4G LTE technology, and 2G GSM for mobile voice.
География
Ранкин сағасы суық желдерімен, қатырған қысқы дауылдарымен және су ресурстарымен ерекшеленеді. Диана өзені солтүстіктен осы сағаның атымен аталған шығанаққа құяды. Киваллик аймағында көптеген көлдер бар, олардың ең ірісі – Ниписса көлі. Оның батысында Мелвин шығанағы, ал шығысында Прери шығанағы орналасқан. Шығанақтың қашықтағы батыс жағалауындағы Паникток түбегі кіші Киваллик аймағына қорғаныш болып табылады. Шығанақтың ішінде ондаған аралдар бар, олардың ең үлкені – Томсон аралы, ал ең ұзын тізбегі – Барьер аралдары. Бұл табиғи ресурстар аң аулауға, балық аулауға және каноэмен жүруге келетін туристерді қызықтырады. Ранкин сағасының солтүстік-батысында орналасқан Икалугааржуп Нунгана аумақтық паркі жаяу серуендеуге, балық аулауға, құстарды қарауға және Туле археологиялық ескерткіштерімен танысуға мүмкіндік береді.
Rankin Inlet is notable for the chilling wind, severe winter storms, and water resources. The Diana River empties from the north into the hamlet's namesake inlet. The Kivalliq Region has several lakes, the largest being Nipissa Lake, and is flanked by two bays, Melvin Bay on the west and Prairie Bay on the east. Paniqtoq Peninsula, on the inlet's far western shore, provides a barrier shelter for the smaller Kivalliq Region. Dozens of islands dot the inlet, including Thomson Island, the largest, and the Barrier Islands, the longest chain. These natural resources attract tourists who hunt, fish, and canoe. The Iqalugaarjuup Nunanga Territorial Park, northwest of Rankin Inlet, is notable for hiking, fishing, bird watching and Thule archaeological sites.
Климат
Ранкин сағасы субарктикалық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі Dfc), тундралық климаттан сәл кем. Бұл ағаш өспейтін аймақ. Қыркүйектің соңынан маусымның басына дейін температура мұздың төменінде қалады. Климат субарктикалық болғанымен, температура тым жылдам өзгереді және ағаштар өсуі үшін қажетті 30 күнге дейін жоғарыда тұра алмайды. Дегенмен, Отто Норденшельд ұсынған арктикалық және субарктикалық климаттардың шекарасын анықтаудың басқа формуласы бойынша, Ранкин сағасы, Арвиат және Бейкер көлі ең суық және ең жылы айлардың температурасы арақатынасына сәйкес арктикалық аймаққа жатады. Ранкин сағасы үшін ең суық айдың (қаңтар) орташа температурасы болса, Норденшельд формуласы бойынша ең жылы айдың шегі , ал Ранкин сағасының ең жылы айы (шілде) орташа температурасы тек құрайды. 2008 жылдың 16 қаңтарынан бастап Ранкин сағасы Канадада тіркелген ең ұзақ қарлы дауылға тап болды. Желдің жылдамдығы секундына немесе одан да жоғары болды, сонымен қатар желдің күші секундына дейін жетті, ал суық желдің әсері -қа дейін төмендеді. Бұл дауыл 7 күн 5 сағатқа созылды.
Rankin Inlet has a subarctic climate (Köppen climate classification Dfc), just short of a tundra climate. It is above the tree line. Temperatures stay below freezing from late September to early June. Although the climate is subarctic, temperatures rise and fall too rapidly and do not stay above for long enough (30 days) for trees to grow. Under the alternate formula for determining the boundary between Arctic and subarctic climates posited by Otto Nordenskjöld, however, Rankin Inlet, along with Arviat and Baker Lake, qualify as Arctic based on the relationship between the temperatures of the coldest and warmest months; in the case of Rankin Inlet, with a coldest month (January) mean of , said boundary for the warmest month would be using the Nordenskjöld formula and Rankin Inlet's warmest month (July) averages only
Beginning on 16 January 2008, Rankin Inlet endured the longest recorded blizzard in Canada. Wind speed was or above, with gusts to , and wind chill values were as low as This blizzard lasted 7 days 5 hours.