Кіріспе
Уильям Говард Гасс (30 шілде, 1924 - 6 желтоқсан, 2017) – американдық ойшыл, сыншы, философия профессоры және көркем әдебиет жазушы (1924–2017). Ол үш роман, үш әңгіме жинағы, повестьтер жинағы және жеті томдық эссе жазды. Оның үш эссесі Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығына ие болды, ал «Текст ғибадатханасы» (2006) атты еңбегі әдеби сынға арналған Труман Капоте сыйлығын жеңіп алды. 1995 жылғы «Тоннель» романы Америка кітап сыйлығымен марапатталды. 2013 жылғы «Орталық С» романы 2015 жылғы Уильям Дин Хауэлл медалін жеңіп алды.
William Howard Gass (July 30, 1924 – December 6, 2017) was an American novelist, short story writer, essayist, critic, and philosophy professor. He wrote three novels, three collections of short stories, a collection of novellas, and seven volumes of essays, three of which won National Book Critics Circle Award prizes and one of which, A Temple of Texts (2006), won the Truman Capote Award for Literary Criticism. His 1995 novel The Tunnel received the American Book Award. His 2013 novel Middle C won the 2015 William Dean Howells Medal.
Ерте өмір және білім
Уильям Говард Гасс 1924 жылғы 30 шілдеде Солтүстік Дакота штатының Фарго қаласында дүниеге келді. Ол туғаннан кейін көп ұзамай отбасымен бірге Огайо штатының Уоррен қаласына көшті, ол болат өндіретін қала болатын, және ол жергілікті мектептерде оқыды. Балалық шағын бақытсыз деп сипаттады, оның қатыгез, нәсілшіл әкесі және әлсіз, ішімші анасы болды; кейін сыншылар оның кейіпкерлерінде де осы қасиеттердің кездесетінін айтты. Әкесі сәулетші мамандығын алған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен кезде арқасынан жарақат алған, содан кейін жоғары мектепте сурет салу және сәулет өнерінен сабақ беруші болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. Анасы үй шаруасымен айналысты. Гасс бала кезінде қолына тигеннің бәрін оқыды. Уоррен қаласында кітап дүкендері болмаса да, ол "Көлеңкеден" бастап "Француз революциясының тарихына" дейін үнемі оқыды. Кейін ол "қалта кітаптарының" пайда болуы оның әдеби өмірін құтқарғанын айтты. Ол тапқан немесе алған ақшасын жинап, әр екі апта сайын барып, қанша кітапқа жететін болса, соншасын сатып алатын. Гасс әрқашан оқырман болғанымен, әкесі оның құштарлығына қарсы болды және оны жиі сөккен. Уоррен Г. Хардинг орта мектебін бітіргеннен кейін Огайо Веслиан университетіне оқуға түсті, онда математикадан кейбір қиындықтарды бастан өткергеннен басқа, өте жақсы оқыды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үш жарым жыл теңіз флотында офицер болып қызмет етті, бұл кезеңді өмірінің ең қиын уақыты деп сипаттады. Ол Кенион колледжін философиядан үздік дипломмен (magna cum laude) бітірді (1947), сондай-ақ ол Phi Beta Kappa қатарына сайланды. Одан кейін Корнелл университетіне философия бойынша Сьюзан Линн стипендиясы бойынша оқуға түсті және 1954 жылы осы мамандық бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Корнеллде ол Макс Блэк пен, қысқа мерзімге, Людвиг Витгенштейнтің лекцияларын тыңдады. Оның "Метафораның философиялық зерттеуі" атты диссертациясы тіл философиясы бойынша алған біліміне негізделген. Аспирантурада Гасс Гертруда Штайнның шығармаларын оқыды, ол оның жазуына үлкен әсер етті. Ол өміріндегі ең ықпалды он екі кітапты атады: Сэмюэл Тейлор Колридждің "Биография Литерариясы", Вирджиния Вульфтың "Күнделіктері", Форд Мадокс Фордтың "Парадтың соңы", Джеймс Джойстің "Улисс", Томас Маннның "Сиқырлы тау", Франц Кафканың "Ауылдық дәрігер және басқа да әңгімелер", Густав Флауберттің "Хаттары", Колетттің "Таңғы жарық", В. Б. Йейтстің "Мұнара", Уильям Фолкнердің "Шұғыла мен ашу", Штайннің "Үш өмір" және Уильям Гаддистің "Тану".
Оқыту
Гасс төрт жыл бойы Вустер колледжінде, он алты жыл бойы Пердью университетінде, ал Сент-Луистегі Вашингтон университетінде философия профессоры (1969–1978) және гуманитарлық ғылымдар бойынша Дэвид Мей атындағы ерекше университеттік профессор (1979–1999) қызметін атқарды. Оның әріптестері арасында жазушылар Стенли Элкин, Говард Немеров (1988 жылғы АҚШ Ақыны лауреаты) және Мона Ван Дуйн (1992 жылғы Ақыны лауреаты) болды. 2000 жылдан бастап Гасс гуманитарлық ғылымдар бойынша Дэвид Мей атындағы ерекше университеттік құрметті профессор атанды.
Жеке өмір
1952 жылы Корнелл университетін бітіруге дейін Мэри Пэт О'Келлиге үйленді. Бұл неке ажырасумен аяқталды. Бірінші әйелінен Ричард, Роберт және Сьюзан деген екі ұлы мен қызы болды. Олар Екатерина мен Елизавета Гасс Бошовен есімді екі қызды дүниеге әкелді. Елизавета Гасс Бошовен Ньюберри кітапханасының фотографы болып жұмыс істейді.
Жазушылық және басылымдар
Университетте оқыту арқылы өзі мен отбасын күтіндеген Гасс 1959, 1961, 1962, 1968 және 1980 жылдарғы «Американың үздік қысқа әңгімелері» жинағына, сондай-ақ «Америкалық қысқа әңгімелердің екі жүз жылдығы» атты антологияға енген әңгімелер жариялай бастады. Оның тұңғыш романы «Оменсеттердің сәттілігі» 1890 жылдардағы Огайо штатындағы шағын қаланың өмірін бейнелейді және 1966 жылы жарық көрді. Сыншылар оның тілдік шеберлігін жоғары бағалап, оны көркем әдебиеттің маңызды жазушысы деп мойындады. Ричард Гилман «The New Republic» журналында оны «осы әдеби буынның американдық жазушысының ең маңызды туындысы» деп атады. 1968 жылы ол «Ел жүрегінің ішінде» атты бес әңгімеден тұратын жинақ жариялады, онда адамның оқшалануы және махаббаттың қиындығы тақырыбы көтеріледі. Сол жылы Гасс «Уилли Мастерстің жалғыз әйелі» атты тәжірибелік новелла жариялады, ол оқырмандарға повестьтің сызықтық конвенцияларынан арылуға көмектесу үшін суреттермен және типографиялық құрылымдармен толықтырылған. Ол сонымен қатар «Fiction and the Figures of Life» (1970) және «Finding a Form» (1996) сияқты бірнеше эсселер жинағын жариялады. «Картезиандық соната және басқа новеллалар» 1998 жылы, ал «Middle C» романы 2013 жылы жарық көрді. Оның туындылары 1986, 1992 және 2000 жылдарғы «The Best American Essays» жинақтарында да жарияланды. Гасс бала кезінде сезінген ашудың өзінің шығармашылығына зор әсер еткенін айтты, тіпті ол «құдайға жақындасу үшін» жазғанын мәлімдеді. Көптеген шығармаларға қарамастан, ол жазудың өзі үшін қиын екенін мойындады. Шындығында, оның 1995 жылы жарық көрген «Туннель» атты эпикалық романын жазуға 26 жыл кетті. Өзінің баяу және салмақты жұмыс стилі туралы ол: «Мен жаман жазамын, сондықтан баяу жазамын. Жарай тұрғылықты деңгейге жету үшін мен бәрін көп рет қайта жазуым керек» деді. «Туннель» романы жарық көрген кездегі сын пікірлері Роберт Келлидің оны «ашуды тудыратын және қорқынышты шедевр» деп атауы, ал Стивен Мурдың оны «ғасырдың ең ұлы романдарының бірі» деп мәлімдеуі болды. Лос-Анджелес Таймс газетінің Майкл Сильверблатт романына жазған шолуында: «Бұл қараңғы, қара кітап, ол қорқыныш пен үмітсіздікке әкеледі. Мен оны толықтай төрт жарым рет оқыдым, әр жолы оның әсері мен сұлулығы соншалықты зор болды, оны тағы бір рет оқуға мәжбүр болдым. Оқыған сайын, кітаптың толыққандылығы мен жан-жақтылығына таң қалдым, сондай-ақ оның тілінің әдемілігі, дизайнының күрделілігі, адам баласының жағдайы деп аталатын нәрсені бейнелеудегі меланхолия, қорқыныш және стоикалық қайғыға риза болдым» деп жазды. Гасс «Туннельдің» қатал және алаңдатарлық сипатына сілтеме жасай отырып: «Мен ештеңені қасиетті деп есептемеймін, сондықтан мен кез келген нәрсені мақтауға немесе мазақтауға дайынмын. Пікірлері бекінген адамдар бұл кітапты ұнатпайды, өйткені Колер [басты кейіпкер] - бұл барлық нәрсенің ішіндегі құрт» деді. «Туннельдің» толыққанды аудио нұсқасы 2006 жылы жарық көрді, онда Гасс өзі романын оқыды. Гасс әдетте сөйлем құрылысына ерекше назар аударды. Оның прозасы жарқын, қиын, өткір, шебер, өнерлі және музыкалық деп сипатталды. Стивен Мур «The Washington Post» газетінде жазған мақаласында Гассты «Америкадағы ең үздік стильші» деп атады. Гасстың көптеген туындылары метафикциялық сипатқа ие. «Англистик» журналына берген сұхбатында Гасс өзінің жанр мен формаға қарсы тұратын туындылары туралы сөйлегенде «Постмодерн» атауын жоққа шығарып, өзін «Кейінгі» немесе «Тозыған Модерн» деп атады.
Туннель (1995)
"Туннель" - Уильям Фредерик Колер есімді адам туралы роман, оның "Гитлер Германиясындағы кінә мен кінәсіздік" тарихи еңбегіне кіріспе жазу әрекеті. Бірақ Колер осы шағын кіріспеге толыққанды мән беруге тырысқанда, көбінесе әріптестерімен мақтаныш үшін, емес, өзінің өмірінің тарихы туралы жеке кітап жаза бастайды. Роман дамыған сайын Колер өміріндегі жалғандықтар, жартылай шындықтар, күшті сезімдер мен хаос ашылатынын көреміз. Ол өткенінің естеліктерін қазып, зерделегенде, жұмыс істейтін жертөледен туннель қазуға кіріседі, бұл оның өзінің ішкі әлемін зерттеуінің көрінісі. Роман тарих, зұлымдық, тірілер мен өлгендер туралы ойларды қозғайды.
Орта С (2013)
Орта С – Джозеф Скиззеннің, Огайо штатының ортасында қарапайым өмір сүріп жатқан, еш айырық емес профессоры туралы әңгіме. Оның әкесі отбасын соғысқа дейін еврей екенін құрғызып, Австриядан шығарып алыпты. Соғыс кезінде Лондонда әкесі жоғалып кетіп, Канадаға немесе АҚШ-қа қашқан деген болжам бар, ал отбасының қалғаны Огайоға жеткен. Есейген соң Скиззен анасымен бірге тұрады және оның Адамгершіліксіздік мұражайы мен Арнольд Шенбергке байланысты жарқын қиялы бар.
Марапаттар мен құрметтер
Гасс көптеген сыйлықтар мен наградалар алды, оның ішінде 1965 жылы Рокфеллер қорынан гранттар, 1970 жылы Соломон Р. Гуггенхайм қорынан гранттар. Ол 1976, 1983, 1987 және 1992 жылдары Пушкарт сыйлығын жеңіп алды, ал 1994 жылы Орта Батыс әдебиетіне қосқан еңбегі үшін Марк Твен сыйлығымен марапатталды. 1959 жылы "Исрабестис Тоттың жеңісі" әңгімесі үшін (кейіннен "Оменсеттердің сәттілігі" романының бірінші бөлігі ретінде жарияланған) "Лонгвью" қорының көркем әдебиет сыйлығын алды. 1973 жылы "Чикаго Трибюн" жазушылар мен сыншылардың сауалнамасы оны Американың ең үздік он жазушысының және Орта Батыстың ең үздік он жазушысының бірі деп таныды. Ол Пурдью және Вашингтон университеттерінен оқыту саласындағы сыйлықтар алды; 1968 жылы "Чикаго Трибюн" сыйлығы – Үлкен Ондыққа кіретін ең үздік он мұғалімнің бірі. 1975 жылы ол Американың өнер және әдебиет академиясы мен институтының көркем әдебиет сыйлығын алды. 1991–1992 жылдары Гетти қорының стипендиаты болды. 1997 жылы Lannan өмір бойы жетістіктері үшін сыйлықты, ал 1996 жылы "Туннель" романы үшін Американдық кітап сыйлығын алды. 2000 жылы ол өзінің "ең қымбат сыйлығы" деп атаған ПЕН/Набоков сыйлығымен және ПЕН/Набоков өмір бойы жетістіктері үшін сыйлықпен марапатталды. Гасс үш рет Ұлттық кітап сыншыларының шеңберінен сынға арналған сыйлықты алды: "Сөздің мекенжайлары" (1985), "Форманы табу" (1997) және "Уақыттың сынақтары" (2003) үшін. Сондай-ақ, 2003 жылы "Тест оф Тайм" эссесі үшін ПЕН/Диамонштейн Спильвегель сыйлығымен марапатталды. 2007 жылы Сент-Луис университетінің кітапханасынан Сент-Луис әдеби сыйлығын алды. Гасс 1990 жылы Вашингтон университетінде Халықаралық жазушылар орталығын құрды, оның мақсаты – резиденттік және қонақ факультет жазушыларының күшін пайдалану, барлық пәндер мен мәдениеттердегі жазу өнеріне үлес қосу, Вашингтон университетіндегі, Сент-Луистегі, АҚШ-тағы және әлемдегі жазушылар мен жазу бағдарламалары туралы ақпарат беру және жазушыны оқырмандарға ұсыну. Ол фотосуреттерінен көптеген көрмелер ұйымдастырды және Сент-Луис Даңқ аллеясында оның жұлдызы бар. Сонымен қатар, ол "Conjunctions" әдеби журналының редакциялық кеңесіне кірді. 2006 жылы Уильям Г. Гасс 2006 &NOW фестивалі мен Лейк Форест әдеби фестивалінде Лейк Форест колледжінде сөз сөйледі. Дэн Симмонстың "Гиперион" ғылыми-фантастикалық романында ақын Мартин Силенус Гассты "ХХ ғасырдың ең құрметті жазушысы" деп атады. Соңғы кезде Гасс 2007 жылы Ньютон Арвиннің естелігіне арналған Трумэн Капоте әдеби сын сыйлығын жеңіп алды. Бұл сыйлықтың жеңімпазын алты автордан тұратын комиссия таңдайды және ол 30 000 АҚШ доллары көлемінде ақшалай сыйлық алады. Комиссия Гасстың 2006 жылғы "Текст ғибадатханасы" эсселер жинағы үшін марапаттады.
Gass founded the International Writers Center at Washington University in 1990, whose purpose was to "build on the strengths of its resident and visiting faculty writers; to serve as a focal point for writing excellence in all disciplines and in all cultures; to be a directory for writers and writing programs at Washington University, in St. Louis, in the United States, and around the world; and to present the writer to the reader." He made numerous presentations of his photography, and he has a star on the St. Louis Walk of Fame. He also served on the contributing editorial board of the literary journal Conjunctions. In 2006, William H. Gass was a featured speaker at Lake Forest College for the 2006 &NOW Festival and the Lake Forest Literary Festival. In Dan Simmons's science fiction novel Hyperion, Gass is referred to as "the twentieth century's most honoured writer" by the poet Martin Silenus. More recently, Gass won the 2007 Truman Capote Award for Literary Criticism in Memory of Newton Arvin. The winner of this award is chosen by a panel of six authors, and s/he also receives a cash prize of $30,000. The panel awarded Gass for his 2006 collection of essays, A Temple of Texts.
Омнибус нұсқасы
Уильям Х. Гасс оқырманы (2018)
Гасстың шығармаларын сынға алу және зерттеу
Кристалл Альбертс, арнайы редактор. "Уильям Х. Гассқа арналған құрмет". Солтүстік Дакота тоқсаны 86, № 1/2 (2019 жылғы көктем/жаз), 167–226. Салли Болл және Хайде Зиглер, арнайы редакторлар. Уильям Х. Гасс [арнайы саны]. Қазіргі заманғы көркем әдебиетті шолу 24, № 3 (2004 жылғы күз). Х. Л. Хикс. Уильям Гассты түсіну. Оңтүстік Каролина университеті баспасы, 2002. Уотсон Л. Холлоуэй, Уильям Гасс. Твейне, 1990. Артур М. Солцман. Уильям Гасстың көркем әдебиеті: Тілдің тыныштығы. Оңтүстік Иллинойс университеті баспасы, 1986.
Watson L. Holloway, William Gass. Twayne, 1990. Arthur M. Saltzman. The Fiction of William Gass: The Consolation of Language. Southern Illinois Univ. Press, 1986.