Кіріспе
Американдық актриса
Джери Линн Райан (туған тегі Циммерманн; 22 ақпан 1968 жылы туған) – американдық актриса, ең әйгілісі «Жұлдызды жол: Вояджер» (1997–2001) сериалындағы «Тоғыздың жетіншісі» рөлімен танымал. Осы рөлі үшін төрт рет «Сатурн» сыйлығына ие болды және 2001 жылы жеңіске жетті. «Жұлдызды жол: Пикард» (2020–2023) сериалында «Тоғыздың жетіншісі» рөлін қайта ойнады, бұл үшін тағы бір «Сатурн» сыйлығын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол «Бостонның қоғамдық» (2001–2004) телесериалындағы Вероника «Ронни» Кук рөлімен, сондай-ақ ғылыми-фантастикалық «Dark Skies» (1997) және құқықтық драма «Shark» (2006–2008) сериалдарындағы тұрақты рөлімен де танымал. 2009 жылы «Leverage» сериалында Тара Коул рөлінде эпизодтық түсірілімге қатысты. 2011 жылдан 2013 жылға дейін ABC телеарнасының драмалық сериалында Доктор Кейт Мерфи рөлін ойнады, ал 2016 жылдан 2019 жылға дейін Amazon Prime сериалы «Bosch»-та Вероника Аллен рөлінде пайда болды.
Ерте өмір
Райан 1968 жылғы 22 ақпанда Батыс Германияның Мюнхен қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Герхард Флориан "Джерри" Циммерман – АҚШ армиясының аға сержанты, анасы Шарон – әлеуметтік жұмыскер, ал ағасы Марк. Райан Канзас, Мэриленд, Гавай, Джорджия және Техас штаттарындағы әскери базаларда өсті. Ол 11 жасқа толғанда әкесі армиядан зейнеткерлікке шығып, отбасы Кентукки штатының Падука қаласына көшті. 1986 жылы Райан Lone Oak орта мектебін "Ұлттық жетістік стипендиясының" иегері ретінде бітірді, содан кейін Солтүстік-Батыс университетіне түсті, онда ол Alpha Phi студенттік қауымының мүшесі болды. 1990 жылы ол театр мамандығы бойынша Солтүстік-Батыс университетін бітірді. 1989 жылы Райан "Мисс Иллинойс" титулын жеңіп алды. Ол 1990 жылғы "Мисс Америка" сайысына қатысып, төртінші орынды иеленді.
Мансап
Колледжден кейін Райан Лос-Анджелесте актерлік өнерге толыққанды берілді. Ол «Кім босс?» сериалында актерлік дебютін жасады, содан кейін «Мелроуз Плейс», «Матлок» және «Сентинель» сериалдарында, сондай-ақ телефильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнады. «Dark Skies» телехикаясында ол ғарыштан келген құбылыстарды зерттеуші Джульет Стюарт рөлінде тұрақты түсті, бірақ сериал бір маусымнан кейін жабылды. 1997 жылы Райан «Жұлдыздар жолы: Вояджер» ғылыми-фантастикалық сериалында «Тоғыздың жетісі» рөліне шақырылды – Борг ұжымдық санасынан босатылған Борг дроны. Ол төртінші маусымда актерлік құрамға қосылғанда, рейтинг 60%-ға өсті. 2001 жылы «Вояджер» аяқталғаннан кейін Райан «Бостон Публикасы» сериалының актерлік құрамына Вероника «Ронни» Кук рөлінде қосылды, ол шала құрлыс мұғалімі болған көңілсіз заңгер. Сериалдың продюсері Дэвид Э. Келли осы рөлді оған арнайы жазды. Сериал 2004 жылы аяқталды. Райан романтикалық комедия «Down with Love» және тәуелсіз фильмде Лидия рөлінде ойнады. Оның кинодағы алғашқы басты рөлі «Соңғы адам» фильмінде жер бетінде қалған соңғы әйел рөлінде болды. 2005 жылы ол «Жайлаушылар» атты пилоттық эпизодта түсті, бұл «Жайлаушы әйелдер» сериалының қала маңындағы нұсқасы болды. 2005 жылы ол «The O.C.» сериалында Шарлотта Морган рөлін қайта ойнады, ал 2006 жылы Дэвид Э. Келлидің «Бостон заңгерлері» сериалында Кортни Рис рөлінде ойнады. Содан кейін Райан «Акула» заңдық драмасында Лос-Анджелес округінің прокуроры Джессика Девлин рөлінде Джеймс Вудспен бірге түсті, бірақ 2007-2008 жылдардағы Америка Жазушылар Гильдиясының ереуілінен кейін эфирге шыққан эпизодтарға қайта оралмады; ол барлық төрт эпизодта да түскен. CBS сериалдың екінші маусымының финалынан кейін оны эфирден алып тастады. Ол 2009 жылдың 7 сәуірінде «Заң және тәртіп: арнайы құрбандар бөлімі» сериалының эпизодында қорғаушы адвокат Патрис Ла Ру рөлінде ойнады, бұл оның қызы Жизельді дүниеге келтіргеннен кейінгі алғашқы рөлі болды. Райан кейін «Leverage» драмасының 2-ші маусымында Тара Коул есімді алаяқ рөлінде жеті эпизодқа түсті, ол сериалдың тұрақты актрисасы Джина Беллман демалыста болған кезде оны алмастырды. Ол Кевин Танчаруэннің «Mortal Kombat: Rebirth» қысқаметражды фильмінде Соня Блэйд рөлін сомдады. Бастапқыда фильм ретінде жоспарланғанмен, ол веб-сериал ретінде таныстырылды, ал трейлерлер 2010 жылдың маусымында онлайн режимінде жарияланды. «Mortal Kombat: Legacy» веб-сериалы 2011 жылдың наурызында ресми түрде іске қосылды. Райан 2011 жылдың 29 наурызында көрсетілген «Body of Proof» сериалында тұрақты түсті. Райан жанрлық телесериалдарда эпизодтық рөлдерде ойнауын жалғастырды, соның ішінде «Warehouse 13» ғылыми-фантастикалық сериалында серияның басты кейіпкерінің бұрынғы әйелі, теңіз майоры Аманда Латтимер рөлінде түсті, «Каралева бір күндік» эпизодында. Ол «Leverage» драмасының 4-ші маусымында, 13-ші эпизодында «The Girls' Night Out Job» эпизодында Тара Коул рөлінде қайта ойнады. Ол сондай-ақ «Helix» ғылыми-фантастикалық сериалының 1-ші маусымында бірнеше эпизодқа түсті. Ол келесі рет «Жұлдыздар жолы: Пикард» сериалында «Тоғыздың жетісі» рөлін қайта сомдады.
Жеке өмір
1990 жылы қайырымдылық шарасында блэкджек ойнап жүргенде Райан инвестициялық банкир және болашақ республикалық саяси кандидат Джек Райанмен танысты. Олар 1991 жылдың 15 маусымында Иллинойс штатының Уилметте қаласында неке қиды. 1994 жылдың 15 тамызында Алекс есімді ұлдары дүниеге келді. Некелерінің кезінде Джерри Лос-Анджелес пен Уилметте арасында қарым-қатынас жасады. 1999 жылдың 27 тамызында олар ажырасып кетті. «Вояджер» актерлік құрамына қосылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң Райан «Жұлдызды жол: Вояджер» продюсері Бреннон Брагамен қарым-қатынас жасады. 2003 жылы Джек Райанның Иллинойс штатындағы бос Сенат мандатына кандидат болу науқаны басталғанда, «Чикаго Трибюн» газеті мен жергілікті ABC арнасы WLS TV оның іс қағаздарын жариялауға тырысты. Джери мен Джек ажырасу туралы құжаттарын, бірақ балаларға қатысты құжаттарын жариялауға келісті, себебі соңғысының жариялануы ұлдарына зиян келтіруі мүмкін еді. 2004 жылдың 18 маусымында Лос-Анджелес жоғары сотының судьясы Роберт Шнайдер балаларға қатысты іс қағаздарды жариялауға келісті. Бұл шешім екі ата-ананың тікелей өтініштеріне қайшы келді және баланың мүддесі үшін құжаттарды жабық ұстау туралы бұрынғы шешімді кері қайтарды. Алты жыл бұрын Джерри Джекке қоғамдық жерлерде және Нью-Йорк, Жаңа Орлеан және Париж қалаларындағы секс-клубтарда онымен жыныстық қатынасқа түсуді сұрағанын айыптаған. Джерри бір орынды «тосаңдар, қамшылар және төбеден ілінген басқа да құралдар бар ерекше клуб» деп сипаттады. Джек бұл айыптауларды жоққа шығарды. Джери қысқа ғана мәлімдеме жасап, науқан кезінде бұл мәселе бойынша пікір білдіруден бас тартса да, бұл ақпарат Джекке кандидаттығынан бас тартуға мәжбүр етті. Оның басты қарсыласы Барак Обама 2004 жылы Иллинойс штатындағы Сенат сайлауында жеңіске жетті. Интервьюлардағы сөздеріне сәйкес, Райанның басты хоббиі – дәмді тағамдар дайындау. «Бостон заңгерлері» сериалында түскен кезде ол демалыс күндері Лос-Анджелестегі «The House» мейрамханасының ас үйінде жұмыс істеді. 2003 жылы Райан француз шеф-аспазы Кристоф Эмемен аспаздардың қайырымдылық шарасында танысты. Кейін олар қарым-қатынас жасады, және Эме Райанмен және оның ұлы Алекспен бірге Сан-Фернандо аңғарындағы үйлеріне көшіп келді. 2005 жылдың ақпан айында Райан, «өмірі бойы француз мәдениетін жақсы көретін» адам ретінде, Лос-Анджелестегі Үшінші көшеде орналасқан, Калифорниядағы француз тағамдарын заманауи стильде дайындайтын мейрамхана ашты. Екеуі «Iron Chef America» бағдарламасында қатысты, онда Эме және оның бір көмекшісі «Iron Chef» Масахару Моримото және оның екі көмекшісімен күш сынасты. Мейрамхана «Бостон заңгерлері» сериалының 2-ші маусымында, 26-шы бөлімінде Дэнни Крейн (Уильям Шатнер) пен Алан Шор (Джеймс Спейдер) Кортни Рис (Райан) «оның сүйікті мейрамханасына» келгенін талқылайды. Сәттілікке қарамастан, мейрамхана Ұлы дағдарыстан қатты зардап шекті және 2010 жылдың желтоқсан айында жабылды. Райан мен Эме 2007 жылдың 16 маусымында Францияның Луара аңғарында неке қиды. 2008 жылдың наурыз айында Лос-Анджелесте қыз балалары дүниеге келді.
Фильм
Жыл Фильм Рөлі Ескермелер 1999 Ер адамдар жылайды Оқтар Лидия 2000 Сара 2000 Disney-дің Баласы Ларри Кинг қонақ 2000 Дракула 2000 Валери Шарп Балама атауы: Уэс Крейвен ұсынады: Дракула 2000 2003 Махаббат төңкерісі Гвендолин 2010 Mortal Kombat: Жаңа өмір Соня Блэйд Қысқаметражды фильм 2019 Devil's Revenge Сьюзан Белгісіз Unplugged С. Дж. Скай Дауыстық рөл; өндірісте
Телехикая
1991 жылғы "Кімнің бастығы?" сериалындағы рөлі – Пэм
1991 жылғы "Фелисия Кейн" эпизодында
1991 жылғы "Бүтіндей батып кетпес Тони Мичелли" эпизодында
1991 жылғы "Қауіпті түнгі көлеңке" эпизодында
1991 жылғы "Үлкен үйдің басында" сериалындағы Тайлер рөлі
1991 жылғы "Үйленгіш жігіт" эпизодында
1991 жылғы "Медбикелер" сериалындағы Лиза рөлі
1991 жылғы "Ана, құмыра және Зак" эпизодында
1991 жылғы "Негізсіз күдік" сериалындағы Рейчел Беквит рөлі
1991 жылғы "Бітіру күні" эпизодында
1993 жылғы "Жэки және модель" эпизодында
1993 жылғы "Матлок: Қауіпті сүйіспендік" фильміндегі Кэрри Локк рөлі – 2 эпизод
1994 жылғы "Қан үшін" эпизодында
1995 жылғы "Өлімге соққан" эпизодында
1995 жылғы "Шарли Грейс" сериалындағы Клэр рөлі
1995 жылғы "Дизайнерлік жалғандық" эпизодында
1996 жылғы "Ертеңгі күн" эпизодында
1996 жылғы "Мелроуз Плейс" сериалындағы Валери Мэдисон рөлі – 2 эпизод
1996 жылғы "Діагноз: Кісі өлтіру" сериалындағы Мелисса Фарнес рөлі
1996 жылғы "Кітап арқылы кісі өлтіру" эпизодында
1997 жылғы "Қараңғы аспан" сериалындағы Джульет Стюарт рөлі – 8 эпизод
1997–2001 жылдар аралығындағы "Жұлдыз жолы: Вояджер" сериалындағы Жетінің тоғызы рөлі – 100 эпизод
Телевизиялық драмалық сериалдағы ең үздік әйел ойыншысы үшін Satellite жүлдесі
Телевизиядағы ең үздік қосымша әйел ойыншысы үшін Saturn жүлдесі
1998–1999 жылдар аралығындағы Saturn жүлдесіне ұсынылған – Телевизиядағы ең үздік әйел ойыншысы
1999 жылғы "Алексис Барнс" эпизодында – 2 эпизод
1999 жылғы "Дилберт" сериалындағы Жетінің тоғызы сағат ойыншығы (дауыс)
1999 жылғы "Сыйлық" эпизодында
2001–2004 жылдар аралығындағы "Бостон қоғамдық мектебі" сериалындағы Ронни Кук рөлі – 59 эпизод
2004–2011 жылдар аралығындағы "Екі жарым адам" сериалындағы Шерри рөлі – 3 эпизод
2005 жылғы "Шарлотта Морган" эпизодында – 7 эпизод
2006 жылғы "Бостон заңгерлері" сериалындағы Кортни Риз рөлі – 2 эпизод
2006–2009 жылдар аралығындағы "Америкалық Темір шеф-аспаз" бағдарламасында өзі
2006–2008 жылдар аралығындағы "Жабы" сериалындағы Джессика Девлин рөлі – 34 эпизод
2009 жылғы "Заң мен тәртіп: Арнайы құқық қорғау бөлімі" сериалындағы Патрис Лару рөлі – 3 эпизод
2009–2011 жылдар аралығындағы "Левередж" сериалындағы Тара Коул рөлі – 8 эпизод
2010 жылғы "Псих" сериалындағы доктор Ким Финикс рөлі
2010 жылғы "Бас, құйрық, бүкіл эпизод" эпизодында
2011 жылғы "Заң мен тәртіп: Қылмыстық ниет" сериалындағы Наоми Халлоран рөлі
2011 жылғы "Боots жерде" эпизодында
2011 жылғы "Mortal Kombat: Legacy" фильміндегі Соня Блейд рөлі – 2 эпизод
2011–2012 жылдар аралығындағы "Warehouse 13" сериалындағы майор Аманда Латтимер рөлі – 2 эпизод
2011–2013 жылдар аралығындағы "Дене шындығы" сериалындағы Кейт Мерфи рөлі – 42 эпизод
2014–2017 жылдар аралығындағы "Major Crimes" сериалындағы Линда Ротман рөлі – 3 эпизод
2014 жылғы "Helix" сериалындағы Констанс Саттон рөлі – 2 эпизод
2015 жылғы "NCIS" сериалындағы Ребекка Чейс рөлі
2015 жылғы "Тексеру" эпизодында
2015 жылғы "Arrow" сериалындағы Джессика Дэнфорт рөлі
2015 жылғы "Үміткер" эпизодында
2016–2019 жылдар аралығындағы "Bosch" сериалындағы Вероника Аллен рөлі – 12 эпизод
2020–2023 жылдар аралығындағы "Жұлдыз жолы: Пикард" сериалындағы Жетінің тоғызы рөлі – 25 эпизод
Астра телеарнасының ең үздік қосымша әйел ойыншысы жүлдесі (стримингтік драмалық сериал)
Телевизиядағы ең үздік қосымша әйел ойыншысы үшін Saturn жүлдесі
Ғылыми-фантастикалық/фэнтези сериалдағы ең үздік әйел ойыншысы үшін Critics' Choice Super жүлдесіне ұсынылған
Телевизиядағы ең үздік эпизодтық рөлі үшін Saturn жүлдесіне ұсынылған
2020 жылғы "The Ready Room" бағдарламасында өзі – 2 эпизод
2020 жылғы "MacGyver" сериалындағы Гвендолин Хейс рөлі – 3 эпизод
2023 жылғы "Dark Winds" сериалындағы Розмари Вайнс рөлі – 4 эпизод
Бейне ойындар
Жыл Атауы Рөл Ескертулер 2001 Жұлдызды жол: Вояджер – Элит күші Тоғыздың жетіншісі Дауыс рөлі (1.2 жаңартуында және кеңейту жинағында) 2014, 2020 Жұлдызды жол Онлайн Тоғыздың жетіншісі Дауыс рөлі