Морпет – Англияның Нортумберленд аймағындағы тарихи қала. Халқы 14,017. Неолит дәуірінен бастау алады, Римдік дәуірде де қоныс болған. Тарихы, географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нортумберленд қалашығы, Англия
Town in Northumberland, England
Морпет – Англияның Нортумберленд қаласында, Вансбек өзенінің бойында орналасқан тарихи базар қаласы. Жақын маңдағы қалаларға Ашингтон мен Бедлингтон жатады. 2011 жылғы халық санағы бойынша Морпеттің халқы 14 017 адамды құрады. Елді мекенге алғашқы қоныс неолит дәуірінде пайда болған деп есептеледі, сондай-ақ римдік артефакттар да табылды. Қала туралы алғашқы жазбаша мәлімет 1080 жылы де Мерлей отбасы Морпет бароны атанған кезде кездеседі. Қала атауының мағынасы нақты белгісіз, бірақ ол Шотландияға қарайтын жол бойында орналасқандығымен және сол жолда болған кісі өлтіру оқиғасымен байланысты болуы мүмкін. Де Мерлей отбасы 11 ғасырдың соңы мен 13 ғасыр аралығында қала ішінде екі қамал салды. 1552 жылы қалаға елтаңба берілді. 1700 жылдардың ортасына қарай Морпет Англиядағы маңызды базарлардың біріне айналды, себебі 1200 жылы оған базар жарғысы берілген еді. Тарихқа дейінгі кезеңге қатысты қалдықтар аз, бірақ табылған ең ерте зат – неолит дәуіріне жатқан тас балқы. Римдіктердің Британияны жаулап алған кезеңіндегі қызметке қатысты деректер жоқ, бірақ сол тұста аймақта қоныстар болған болуы мүмкін. Атаудың шығу тегі көне ағылшын тіліндегі *morð pæð* сөзіне байланысты, ол сөзбе-сөз "өлтіру жолы" дегенді білдіреді. 1666 жылы тарихшы Джон Стейнсби бұл атауды "сол жерлердегі көптеген тонаулар мен кісі өлтірулерге" байланыстырды. Морпет барониясы шамамен 1080 жылы де Мерлей отбасына берілді, ал 1095 жылы Уильям де Мерлей мотта және бейли түріндегі қамал салды. 1200 жылы Джон патша Роджер де Мерлейге қала үшін базар жарғысын берді. 1700 жылдардың ортасына қарай Морпет Солтүстік Англиядағы маңызды базарлардың біріне айналды, ал 18 ғасырдың ортасында Шотландиядан мал айдап келген малшылардың ірі қара малын сату орталығы болды.
Morpeth is a historic market town in Northumberland, England, lying on the River Wansbeck. Nearby towns include Ashington and Bedlington. In the 2011 census, the population of Morpeth was given as 14,017, The earliest evidence of settlement is believed to be from the Neolithic period, and some Roman artifacts have also been found. The first written mention of the town is from 1080, when the de Merlay family was granted the barony of Morpeth. The meaning of the town's name is uncertain, but it may refer to its position on the road to Scotland and a murder which occurred on that road. The de Merlay family built two castles in the town in the late 11th century and the 13th century. The town was granted its coat of arms in 1552. By the mid 1700s it had become one of the main markets in England, having been granted a market charter in 1200, Remains from prehistory are scarce, but the earliest evidence of occupation found is a stone axe thought to be from the Neolithic period. There is a lack of evidence of activity during the Roman occupation of Britain, although there were probably settlements in the area at that time. The name derives from Old English morð pæð and literally means "murder path"; writing in 1666, the antiquarian John Stainsby attributed this moniker to "the many robberies and murders in those parts committed". The barony of Morpeth was granted to the de Merlay family in around 1080, and by 1095 a motte and bailey castle had been built by William de Merlay. King John granted a market charter for the town to Roger de Merlay in 1200. It became one of the main markets in Northern England by the mid 1700s and by the mid 18th century was one of the key cattle markets in England selling cattle driven by drovers over the border from Scotland;
1215 жылы Бірінші барондар соғысы кезінде қала король Джонның әскери операцияларын тоқтату мақсатымен барондар тарапынан өртке ұшыратылып, қирады. Көптеген адамдар 1216 жылы король Джон мотта және бейли қамалын өртеп жібергенін, ал кейін Ранулф де Мерлей 13 ғасырда Хоу төбесінің оңтүстігінде, қазіргі көпірдің батысында, Морпетте бұрын қолданылған фордтың орнына жаңа Морпет қамалын салғанын айтады. 1515-1516 жылдары бірнеше ай бойы Шотландия королевасы (Джеймс IV-нің жесірі) Маргарет Тюдор (Генрих VIII-нің әпкесі) Харботл қамалынан Морпет қамалына жеткізіліп, ауруға шалдықты. Қамалдан қазірде ішкі қақпа үйінің қалдықтары ғана сақталған, ол «Лендмарк Траст» қорының күтімінде, сондай-ақ қираған қамал қабырғаларының бөліктері бар. 1540 жылы корольдік тарихшы Джон Лиланд Морпетті «ұзын және жақсы салынған, төмен үйлері бар» және «Альнвиктен гөрі әлдеқайда әдемі қала» деп сипаттады. 1543-1551 жылдардағы Қатты Уинг соғысы кезінде Морпетті итальяндық жалдамалы әскерлер басып алды, олар «көшеде тұрған кішкентай қаланың» елендерін өлтіріп, азық-түлік үшін төлем жасаудан бас тартты. 1552 жылы Норройдың қарулы королі Уильям Херви Морпет қаласына елтаңба берді. Елтаңба Роджер де Мерлейге берілген елтаңбамен бірдей болды, бірақ алтын мұнара қосылды. Патент хатында Херви «асыл және батыр рыцарьдың» елтаңбасын қалаға деген ізгі ниеті мен қайырымдылығының мәңгілік естелігі ретінде қосты. Морпет рецепт бойынша қалашық болды, бірақ алғашқы бекіту жарғысын Карл II берді. Ол құрған корпорацияны жеті компания басқарды: саудагерлер, терішілер, тоңазытқыштар мен бояушылар, ұсталар, аяқ киім жасаушылар, тоқымашылар және қасапшылар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жақын маңдағы Транвеллде RAF Morpeth әуе артиллериясы оқу мектебі ашылды. Қаланың және округтің тарихы мен мәдениеті жыл сайынғы Нортумбриандық жиын кезінде тойланады. Жиналыс сәуір айының ортасында бір апта бойы өткізіледі және шекаралық кавалерия шеруі мен мерекелік шараларды қамтиды. 50-ші жиын 2017 жылы өтті.
The town was badly damaged by fire set by the barons in 1215 during the First Barons' War, in an attempt to block the military operations of King John. Whilst it is common report that the motte and bailey castle was burnt down by King John in 1216 and a new Morpeth Castle was built later in the 13th century by Ranulph de Merlay, to the south of Haw Hill, to the west of the current bridge, replacing the ford previously in use in Morpeth. For some months in 1515–16, Margaret Tudor (Henry VIII's sister) who was the Queen Consort of Scotland (James IV's widow), had laid ill in Morpeth Castle, having been brought there from Harbottle Castle. The only remains of the castle are the inner gatehouse, which was restored by the Landmark Trust, and parts of the ruined castle walls. In 1540, Morpeth was described by the royal antiquary John Leland as "long and metely well builded, with low houses" and "a far fairer town than Alnwick". During the 1543–51 war of the Rough Wooing, Morpeth was occupied by a garrison of Italian mercenaries, who "pestered such a little street standing in the highway" by killing deer and withholding payment for food. In 1552, William Hervey, Norroy King of Arms, granted the borough of Morpeth a coat of arms. The arms were the same as those granted to Roger de Merlay, but with the addition of a gold tower. In the letters patent, Hervey noted that he had included the arms of the "noble and valyaunt knyght for a p'petuall memory of his good will and benevolence towardes the said towne". Morpeth was a borough by prescription, but received its first charter of confirmation from Charles II. The corporation it created was controlled by seven companies: the Merchant Tailors, the Tanners, the Fullers and Dyers, the Smiths, the Cordwainers, the Weavers and the Butchers. During the Second World War, RAF Morpeth, an air gunnery training school, opened at nearby Tranwell. The town and the county's history and culture are celebrated at the annual Northumbrian Gathering. The gathering is held over a weekend in mid April and includes the Border Cavalcade and Pageant. The 50th gathering took place in 2017.
Басқару
Морпетте жергілікті басқарудың екі деңгейі бар. Төменгі деңгей – Морпет қалалық кеңесі, онда 15 мүше бар. Морпет – қала мәртебесіне ие азаматтық приход. Приход сайлаулары үшін қала үш округке бөлінеді: Солтүстік, Кирхилл және Стобхилл, олардың әрқайсысы бес қалалық кеңесші сайлайды. Әр округ сондай-ақ бір округ кеңесшісін сайлайды. 2021 жылдың мамырында қалалық кеңестің саяси құрамы мынадай болды: он консерватор, екі либерал-демократ, екі «Жасыл» партия өкілі және бір лейборист мүше. Жергілікті басқарудың жоғарғы деңгейі – Нортумберленд округі кеңесі, ол Морпеттегі Округтік залда отырыс өткізеді. 2009 жылдың сәуірінен бастап округ кеңесі бірыңғай билік органы болып табылады. Бұрын аралық деңгей болған, Нортумберленд округіне қарамайтын Касл Морпет ауданы, округтегі барлық басқа аудандармен бірге таратылды. Округ кеңесінде 67 кеңесші бар, олардың үшеуі Морпеттің өкілдері, әрқайсысы Морпет Кирхилл, Морпет Солтүстік және Морпет Стобхилл сайлау округтерінен сайланады. 2017 және 2021 жылғы округ кеңесі сайлауларында үш округ бойынша үш консерватор кеңесші сайланды.
Morpeth has two tiers of local government. The lower tier is Morpeth Town Council, which has 15 members. Morpeth is a civil parish with the status of a town. For the purposes of parish elections the town is divided into three wards: North, Kirkhill and Stobhill, each returning five town councillors. Each ward also elects one County Councillor. In May 2021, the political make up of the Town Council was ten Conservatives, two Liberal Democrats, two Green and one Labour member. The upper tier of local government is Northumberland County Council, which meets at County Hall in Morpeth. Since April 2009 the county council has been a unitary authority. Previous to this there was an intermediate tier, the non metropolitan district of Castle Morpeth, which has been abolished along with all other districts in the county. The county council has 67 councillors, of whom three represent Morpeth, one each from the electoral wards of Morpeth Kirkhill, Morpeth North and Morpeth Stobhill. The 2017 and 2021 County Council elections both elected three Conservative councillors for the three wards.
Климат
Морпеттен сәл солтүстікке қарай орналасқан Кокл Парк ауданында 1897 жылы құрылған метеорологиялық станция бар.
Cockle Park, located slightly north of Morpeth, contains a Met Office weather station, founded in 1897.
2008 және 2012 жылғы су тасқыны
2008 жылдың 6 қыркүйегінде Морпет қаласында ауыр су тасқыны болды. Қаланың су тасқынына қарсы қорғаныс жүйесі 12 сағаттан соң бұзылып, Морпетке бір айлық жауын-шашын жауды.
On 6 September 2008, Morpeth suffered a severe flood, The town's flood defences were breached after 12 hours, when a month's worth of rain fell on Morpeth.
Су тасқынынан қорғану
2008 жылғы су тасқынына жауап ретінде 2013 жылы су тасқынынан қорғану жұмыстары басталды. Қала орталығында жаңа су тасқынынан қорғаныс құрылыстары салынды, ал Митфорд иелігінде су жинағыш қоймасы бар бөгет тұрғызылды. Котинг Бёрн өзенінен болатын су тасқынын азайту мақсатында 2017 жылдың мамыр айында тағы 27 миллион фунт стерлингтік бөгет аяқталды, бұл Морпет қаласының су тасқынынан қорғау жоспарының толыққанды орындалғанын білдірді.
Work on flood defences started in 2013 in response to the 2008 floods. New flood defences were built in the town centre and a dam with a storage reservoir was built on the Mitford Estate. A second £27m dam was completed in May 2017 to reduce flooding from the Cotting Burn and marked the completion of the Morpeth flood defence plan.
Темір жол
Морпет теміржол станциясы Лондон мен Эдинбург арасында өтетін негізгі Шығыс жағалау магистральдық желісінде орналасқан. Станцияның оңтүстігінде бірнеше пойыз соқтығысқан қалыпты бұрылыс бар. Морпет пен Бедлингтон арасында жолаушылар тасымалдамайтын желі жұмыс істейді. 1966 жылы жабылған бұрынғы желі Морпеттен батысқа қарай Скоттс Гэпке дейін (содан Ротбериге шанақ желісі бар еді), және соңында оңтүстікке қарай Хексамға дейін созылған.
Morpeth's railway station is on the main East Coast Main Line which runs between London and Edinburgh. To the south of the station is a sharp curve which has been the scene of several train crashes. A non passenger line operates between Morpeth and Bedlington. A former line, closed in 1966, ran west from Morpeth to Scots Gap (from where there was a branch line to Rothbury), and lastly south to Hexham.
Автобус
Arriva North East қаладағы автобус қызметтерін ұйымдастырушы негізгі оператор болып табылады, оның қызметтері Пегсвуд, Гид Пост, Эшингтон, Бедлингтон сияқты жақын маңдағы қалалар мен ауылдарға, сондай-ақ Ньюкасл, Альнуик, Амбл, Бервик немесе Виддрингтонға қатынайды.
Arriva North East are the main operator of bus services in the town, with services going to nearby towns and villages such as Pegswood, Guide Post, Ashington, Bedlington or to Newcastle, Alnwick, Amble, Berwick or Widdrington.
Білім
Жергілікті мемлекеттік мектеп, Король Эдуард VI мектебі, алғашқыда 14 ғасырдың басында шіркеу мектебі ретінде құрылған және Морпет шіркеуінің ішінде орналасқан. Жергілікті тұрғындар оны көбінесе Морпет гимназиясы деп атайды. 1947 жылға қарай мектеп Король Эдуард VI гимназиясы деп аталды, ал 1970 жылдары гимназия мәртебесін жоғалтып, қазіргі атауымен толыққанды білім беретін мектепке айналды. Қалада бір-біріне іргелес орналасқан Ньюминстер және Чантри атты екі орта мектеп бар. Сонымен қатар, бірнеше бастауыш мектептері бар: Киркхиллдегі Эббифилдс бастауыш мектебі, қаланың оңтүстігіндегі Лонсдиандағы Морпет бастауыш мектебі, Стобхиллгейт тұрғын алабындағы Стобхиллгейт бастауыш мектебі және Ланкастер паркінде орналасқан Морпет Әулиелер шіркеуінің Англиялық бастауыш мектебі. Бұған қоса, Олдгейтте, Морпетте Рим католиктеріне арналған бастауыш мектеп – Сент-Роберт Р.К. бастауыш мектебі орналасқан.
The local state school, King Edward VI School, was originally founded as a chantry school in the early 14th century and was located in the Morpeth Chantry. being commonly referred to as the Morpeth Grammar School by locals. The school was renamed to King Edward VI Grammar School by 1947 and in the 1970s lost its grammar school status, becoming a comprehensive under the current name. The town has two middle schools, Newminster and Chantry, which are built next door to one another. It also has several first schools: Abbeyfields First School in Kirkhill, Morpeth First School in Loansdean to the south of the town, Stobhillgate First School in the Stobhillgate housing estate, and Morpeth All Saints' Church of England aided First School in Lancaster Park, which is located north of the town. Additionally, St. Robert's R. C. First School, a primary school for Roman Catholics, is located in Oldgate, Morpeth.
Англия шіркеуі
Морпеттің көне Англия шіркеуі – St Mary's at High Church, ол 1840 жылдарға дейін аймақтағы басты англикандық құдайға табыну орны болды. Шіркеу көбінесе 14 ғасыр стилінде салынған. 1843 жылы шіркеуге барушылардың азаюына байланысты халық жиналысы шақырылды, және шіркеуге қазіргі орнына, қаланың оңтүстік жағындағы жерге бару көптеген тұрғындар үшін қиын екені анықталды. Ол 12 ғасырлық Сицилиядағы Монреаль соборының үлгісімен салынған. Үшінші шіркеу – Сент-Айдан шіркеуі 1957 жылы миссионерлік шіркеу ретінде қаланың оңтүстік-шығысындағы Стобхилл иелігінде құрылды.
The ancient Church of England parish church of Morpeth is St Mary's at High Church, which was the main Anglican place of worship in the area until the 1840s. The church is mostly in the 14th century style. In 1843, a public meeting was called to address the lack of attendance at the church, and it was found that the walk to the current church, then on the southern edge of the town, was too much for many of the parishioners. based on the 12th century Monreale Cathedral, Sicily. A third parish church, St Aidan's, was founded as a mission church in 1957, located on the Stobhill estate on the south east of the town.
Рим-католик шіркеуі
Морпеттің римдік католик шіркеуі, Жаңаминстерлік Сент-Роберт шіркеуі, Олдгейттен тыс, адмирал Лорд Коллингвудтың үйіне іргелес жерде салынған. Ол 1850 жылдың 1 тамызында Самосата епискобы (кейін Хексем епискобы) Уильям Хогарттың қатысуымен кияланды. Коллингвуд үйі қазір шіркеуге жауапты діни қызметкердің пресвитериі (тұрғын үйі) болып табылады.
Morpeth's Roman Catholic Church, St Robert of Newminster Church, was built off Oldgate on land adjacent to Admiral Lord Collingwood's house. It was consecrated on 1 August 1850 by the Right Reverend William Hogarth, Bishop of Samosata (later Bishop of Hexham). Collingwood House is now the presbytery (residence) for the priest in charge of the Church.
Біріккен реформация шіркеуі
Морпет 1693 жылдан бері пресвитериандық діни қызметін жүргізіп келеді. Олардың алғашқы құлшылығы 1693 жылдың ақпан айында қаладағы тері өңдеу шеберханасының шатырында өткізілді, ал 1721 жылы Коттингвуд-лейн көшесінде шіркеу салынды, ол бүгінге дейін жеке тұрғын үй ретінде сақталған. Георгий Біріккен реформаланған шіркеуінің құрылысы 1858 жылы басталды және жаңа ғимараттағы алғашқы құлшылық 1860 жылдың 12 сәуірінде өтті. Шіркеу Телфорд көпірінің солтүстігіне тікелей орналасқан және ерте ағылшын стилінде салынған, боялған әйнектен жасалған роза тәрізді терезесі мен сегізбұрышты мұнарасы бар.
Morpeth has had a Presbyterian ministry since 1693. Their first service was held in a tannery loft in the town in February 1693 and in 1721 a chapel was built in Cottingwood Lane, which still exists as a private home. The construction of St. George's United Reformed Church began in 1858 and the first service in the new building was held on 12 April 1860. The Church stands immediately to the north of the Telford Bridge and is in the style of the early English era, containing a stained glass rose window and an octagonal spirelet.
Методистік шіркеу
Қазіргі Ховард Террастағы методист шіркеуі 1905 жылғы 24 сәуірде примитивті методист ғибадат орны ретінде ашылды. Оның дизайнын Дж. Уолтон Тейлор жасаған, ал құрылысы жергілікті карьерден алынған таспен салынған. Примитивті методистер 1932 жылы Уэслиан шіркеуімен бірігіп, Ұлыбританияның методистік шіркеуін құрғанмен, 1964 жылға дейін Манчестер көшесінде жеке Уэслиан шіркеуі әрекет етіп келді. Одан кейін екі қауым Говард Террасасында бірікті. Бұрынғы Уэслиан шіркеуі (1883 жылы салынған) қазір Explorer Scout штаб-пәтері ретінде пайдаланылуда.
The present Methodist Church in Howard Terrace was opened as a Primitive Methodist place of worship on 24 April 1905. Designed by J. Walton Taylor, it was built from local quarry stone. Although the Primitive Methodists were united with the Wesleyan Church to form the Methodist Church of Great Britain in 1932, a separate Wesleyan Church continued to function in Manchester Street until 1964, when the congregations were united at Howard Terrace. The former Wesleyan Church (built in 1883) is currently used as the Explorer Scout headquarters.
Спорт
Морпет Таун АФК, Морпет РФК және Морпет Голф Клубы Морпет қаласында бәсекелестік негізде өнер көрсетеді. Сонымен қатар, Морпет Харриерлері жеңіл атлетикамен айналысады. Қала тұрғындарына Карлайл паркі және Риверсайд демалыс орталығы сияқты нысандар арқылы жүзу, жабық спорт түрлері мен фитнес жаттығуларына қатысу мүмкіндігі бар. Морпет Таун АФК 2016 жылы ФА кубогының жеңімпазы атанды. 1873 жылдан 1958 жылға дейін, екі дүниежүзілік соғыс кезіндегі үзілістерді есептемегенде, Морпет Олимпиада ойындары – негізінен жеңіл атлетика мен күрестен тұратын кәсіби шара ретінде ұйымдастырылды. Ойындар 1896 жылға дейін «Ескі Сырахана» алаңында, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін «Гранж Хаус» алаңында өткізілді. Екі жыл Стобхиллдегі (1919-20) крикет алаңында өткеннен кейін Олимпиада 1939 жылға дейін Маунт-Хэггс алаңына, ал соғыс аяқталған соң 1958 жылға дейін ойындар аяқталғанға дейін Гранж-Хаус алаңына көшті. 1730 жылы ат жарысы үшін жарыс жолы салынды, ол 1854 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін жарыс жолы Сент-Джордж ауруханасымен алмастырылды. Қала Морпеттен Ньюкаслға дейінгі жол жарысының бастапқы нүктесі болды. Бұл жол жүгіру жарысы 1902 жылдан 2004 жылға дейін жыл сайын Жаңа жыл күні өткізілді, бірақ сақтандыру және қауіпсіздік шығындары тым жоғары болғандықтан тоқтатылды. Жеңімпаздардың арасында Ұлттар Достастығы чемпионы Джек Холден және Олимпиада жүлдегері Майк МакЛеод болды.
Morpeth Town A. F. C., Morpeth RFC and the Morpeth Golf Club play competitively within Morpeth. In addition, the Morpeth Harriers compete in athletics. The town also offers opportunities to play sport on a non competitive basis through facilities such as Carlisle Park, and the Riverside leisure centre for swimming, indoor sports and fitness gym activities. Morpeth Town A. F. C. was the 2016 winner of the FA Vase. The Morpeth Olympic Games, a professional event consisting mainly of athletics and wrestling, were staged from 1873 until 1958, barring interruptions during the two world wars. The Games were held on the Old Brewery Field until 1896, then at Grange House Field until the First World War. After two years at the town's cricket pitch at Stobhill (1919–20), the Olympics moved to Mount Haggs Field until 1939, and then back to Grange House Field after the war until the end of the games in 1958. In 1730, a racecourse was built for horse racing, which was used until 1854, when the racetrack was replaced with St. George's Hospital. The town was the start point of the Morpeth To Newcastle Road Race. This road running race was held annually on New Year's Day from 1902 to 2004, when insurance and policing costs became prohibitively high, and winners included Commonwealth champion Jack Holden and Olympic medallist Mike McLeod.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees ұсынады. Теледидар сигналдары Понтоп Пайк және жергілікті ретрансляциялық хабар таратушылардан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: 95.4 FM жиілігінде BBC Radio Newcastle, 105.3 FM жиілігінде Capital North East, 101.8 FM жиілігінде Heart North East, 97.5 FM жиілігінде Smooth North East, 97.1 FM жиілігінде Metro Radio және 106.6 FM жиілігінде хабар тарататын, қауымдық радиостанция Koast Radio. Morpeth Herald қаланың жергілікті апталық газеті болып табылады.
Local news and television programmes are provided by BBC North East and Cumbria and ITV Tyne Tees. Television signals are received from the Pontop Pike and local relay transmitters. Local radio stations are BBC Radio Newcastle on 95.4 FM, Capital North East on 105.3 FM, Heart North East on 101.8 FM, Smooth North East on 97.5 FM, Metro Radio on 97.1 FM, and Koast Radio, a community based radio station which broadcast on 106.6 FM. The Morpeth Herald is the town's local weekly newspaper.