Кіріспе

Жүрек-қан тамырлары физиологиясындағы өлшемдер

Жүрек-қан тамырлары физиологиясында инсульт көлемі (СВ) – бұл жүрек соғысының әрбір соққысында сол қарыншадан сорғыланатын қанның көлемі. Инсульт көлемі эхокардиограмма арқылы алынған қарынша көлемінің өлшемдерін пайдаланып, және соққы соңында қарыншада қалған қан көлемін (соққының соңғы систолалық көлемі деп аталады) бастапқы соққы алдындағы қан көлемінен (соққының соңғы диастолалық көлемі деп аталады) азайту арқылы есептеледі. Инсульт көлемі термині жүректің екі қарыншасына да қатысты болуы мүмкін, бірақ көбінесе сол қарыншаға қатысты қолданылады. Екі қарыншаның инсульт көлемі әдетте тең болады, шамамен 70 кг салмақтағы сау адамда 90 мл-ге жуық. Инсульт көлемі – жүрек шығынының маңызды көрсеткіші, ол инсульт көлемі мен жүрек соғуының жиынынан шығады, сондай-ақ эжекциялық фракцияны есептеу үшін де қолданылады, ол инсульт көлемінің соңғы диастолалық көлемге бөлінуінен алынады. Инсульт көлемі кейбір жағдайларда және ауруларда төмендеуі мүмкін болғандықтан, инсульт көлемінің өзі жүрек функциясымен байланысты.

Есептеу

Оның мәні берілген қарыншаның соңғы систолалық көлемін (ESV) соңғы диастолалық көлемінен (EDV) алып тастау арқылы есептеледі. 70 кг салмақтағы сау ер адамда ESV шамамен 50 мл, ал EDV шамамен 120 мл, нәтижесінде соққы көлемі 70 мл болады. Соққы жұмысы – қан қысымының ("P") соққы көлеміне көбейтілген шамасы. ESV және EDV – өзгермейтін шамалар. Жүрек соғу жиілігі мен соққы көлемі өзгергіш.

Анықтамалық факторлар

Ерлер жүректерінің үлкенірек болуына байланысты әйелдерге қарағанда соққы көлемі жоғары болады. Дегенмен, соққы көлемі жүрек мөлшері, жиырылу қабілеті, жиырылу ұзақтығы, жүктеме алды (диастола соңындағы көлем) және жүктеме кейінгі (соққыдан кейінгі жүктеме) сияқты бірнеше факторға байланысты. Оттегі қабылдауға сәйкес, әйелдердің қан ағымына деген қажеттілігі азаймайды және жоғары жүрек жиілігі олардың кішкентай соққы көлемін толықтырады.

Жүктіліктің алдында және кейін

Соққы көлемі алдын ала жүктемемен (қарыншалардың жиырылу алдында созылу дәрежесі) іштен реттеледі. Веналық қан ағынының көлемі немесе жылдамдығының артуы алдын ала жүктемені арттырады және Фрэнк-Старлинг заңы бойынша соққы көлемін ұлғайтады. Веналық қан ағынының азаюы кері әсер етеді, соққы көлемінің төмендеуіне алып келеді. Жоғары артқы жүктеме (әдетте систола кезіндегі аорта қысымы ретінде өлшенеді) соққы көлемін азайтады. Бұл әдетте сау адамдарда соққы көлеміне әсер етпейді, бірақ артқы жүктеменің артуы қарыншалардың қанды шығаруына кедерілгі келтіріп, соққы көлемінің төмендеуіне себеп болады. Аорта стенозы және артериялық гипертензия жағдайында артқы жүктеменің жоғарылауы байқалады.

Соққы көлемі индексі

Жүрек индексіне ұқсас, соққы көлемінің индексі – соққы көлемін (SV) адамның дене беті ауданымен (BSA) шамалап байланыстыратын әдіс.