Кіріспе

Американдық Advanced Placement емтихандарында құжат негізіндегі сұрақ (DBQ), сондай-ақ деректерге негізделген сұрақ деп те аталады, – бұл студенттердің өз білімдерін берілген бірнеше дереккөздерден алынған дәлелдермен тоғытырып жасайтын эссе немесе қысқа жауаптар жиынтығы. Көбінесе, мұндай сұрақтар уақыты шектеулі тарих емтихандарында қолданылады.

АҚШ-та

Құжатқа негізделген сұрақ алғаш рет 1973 жылы Колледж кеңесі жариялаған AP АҚШ тарихы емтиханы үшін қолданылды, ол Даму комитетінің мүшелері пастор Джайлс Хейс пен Стивен Клейннің бірлескен еңбегінің нәтижесі болды. Екеуі де студенттердің эссе жазудағы нәтижелеріне риза болмады және олар эссе жазғанда студенттердің көбінесе "жартылай есінде қалған ақпаратты іздеп" және "тарихи талдау немесе дәлелдемелерсіз фактілерді қайталап" жатқанын байқады. Құжатқа негізделген сұрақтың мақсаты – студенттердің "бұрынғы білімді еске түсіруге аз мән беруіне" және терең тарихи зерттеулерге көбірек бейімделуіне мүмкіндік беру болды. Хейс, әсіресе, студенттердің "жас тарихшыларға айналып, сол бір сағат ішінде тарихшы рөлін ойнауына" үміттенді. Типик DBQ – үштен он алтыға дейін болатын бірнеше түпнұсқалық деректер жиынтығы, олар әріптермен ("A құжаты" немесе "A дереккөзімен" басталатын) немесе сандармен белгіленеді. Көбінесе бір немесе екі дереккөзден басқасы мәтіндік болады, ал қалғандары графикалық (біріншілік болған жағдайда саяси карикатура, карта немесе плакат, екіншілік болған жағдайда кесте немесе график). Көп жағдайда дереккөздер талдауға алынып отырған оқиғалар мен қозғалыстарға қатысты әртүрлі көзқарастарды ұсыну үшін таңдалады. Advanced Placement (AP) емтихандарында тек біріншілік дереккөздер ұсынылады; Халықаралық бакалавриат (IB) емтихандарында біріншілік және екіншілік дереккөздердің екеуі де ұсынылады. AP емтихандары студенттерден бір сұраққа негізделген тезисті құруды және қорғауды талап етеді, ал IB емтихандары сұрақтар сериясына назар аударады, олардың кем дегенде біреуі студенттерден дереккөздің "құндылығы мен шектеулерін" бағалауды сұрайды, әдетте "құжаттардың шығу тегі немесе мақсатына сілтеме жасай отырып". Құжатқа негізделген сұрақтардағы құжаттар көбінесе таныс мәтіндер болмайды (мысалы, Азат ету туралы жариялау және Тәуелсіздік декларациясы АҚШ тарихы емтиханында кездеспеуі мүмкін), бірақ құжаттардың авторлары маңызды тарихи тұлғалар болуы мүмкін. Құжаттардың ұзындығы мен форматы әртүрлі болады. Кейбір емтихандарда студенттерге міндетті оқу уақытынан ("жоспарлау кезеңінен") кейін, әдетте 10-15 минуттан соң ғана эссе жинағындағы сұрақтарға жауап беруге рұқсат етілмейді. Осы уақыт ішінде студенттер мәтінді оқып, қажет болса жазбалар жасауға рұқсат алады. Осы уақыттан кейін студенттерге жауап беруге рұқсат етіледі, әдетте шамамен 45 минуттан бір сағатқа дейін.