Кіріспе

Сербиялық ханшайым және саясаткер

Югославия ханшайымы Елизавета (; 1936 жылдың 7 сәуірінде туған) – корольдік Караджорджевич әулетінің мүшесі, адам құқықтарын қорғаушы және Сербияның бұрынғы президенттік үміткері. Югославия 1945 жылы монархиясын жойды, ал ондаған жылдар өткен соң бірнеше мемлекетке тарап кетті.

Өмірбаян

Елизавета Бельградтағы Ақ сарайда Югославияның ханзадасы Пауылдың (1934–1941 жылдары Югославияның регенті) және Грекия мен Данияның ханшайымы Ольганың үшінші баласы және жалғыз қызы ретінде дүниеге келді. Оның ағалары – Югославияның князьдары Николай мен Александр, олар бірінші кезекте Савойяның князесі Мария Пиаға, ал екінші кезекте Лихтенштейннің князесі Барбараға үйленді. Ол Испания королевасы София мен король Карл III-нің әке жағынан екінші туысы, ал Кент герцогы принц Эдуардтың және оның бауырлары – Кент принці Михаэль мен ханшайым Александраның ана жағынан бірінші туысы. Ол "Елизавета" және "Е" атты екі эссенция жасаған. Белградта тұрақты түрде тұрып, ол анасы, ханзада Ольгаға тиесілі болған "Монтенегрина" вилласында тұрды, ханзада-регент Пауылдың әйелі. 2018 жылы ханшайым вилланы сатты.

Білім

Елизавета Кенияда, Ұлыбританияда және Швейцарияда білім алды, соңында Парижде бейнелеу өнері тарихын оқыды. Ол ағылшын, француз, испан, итальян және серб тілдерінде сөйлейді.

Жеке өмір

Елизавета ханшайым американдық еврей киім өндірушісі және Кеннеди отбасының жақын досы Говард Оксенбергке (1919–2010) тұрмысқа шықты. Олар 1961 жылғы 21 қаңтарда үйленді және 1966 жылы ажырасты. Олардың екі қызы (және үш немересі) бар:

Кэтрин Оксенберг (туған 22 қыркүйек 1961) 1998 жылғы шілдеде Роберт Эвансқа тұрмысқа шықты, бірақ тоғыз күннен кейін некелерін жойды. 1999 жылғы 8 мамырда Каспер Ван Диенге тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы болды және 2015 жылы ажырасты. Оның бұрынғы қарым-қатынасынан 1991 жылы туған қызы да бар. Үндістан Ривен Оксенберг (туған 7 маусым 1991)
Майя Ван Диен (туған 20 қыркүйек 2001)
Селесте Альма Ван Диен (туған 3 қазан 2003)
Кристина Оксенберг (туған 27 желтоқсан 1962) 1986 жылғы мамырда Дэмиан Элвеске тұрмысқа шықты. Кейін олар ажырасып кетті. Елизавета ханшайымның екінші некесі 1969 жылғы 23 қыркүйекте Давиктің Нил Балфурымен (туған 1944) болды. Ол Александр Бальфурдың немересі еді. 1978 жылғы қарашада олар ажырасты. (және төрт немересі):

Николас Август Роксбург Балфур (туған 6 маусым 1970)

Елизавета үшінші рет 1987 жылғы 28 ақпанда Перудің бұрынғы премьер-министрі Мануэль Улоа Элиасқа (1922–1992) тұрмысқа шықты. Оның «Югославия Халықтық Федеративтік Республикасының Ұлттық Ассамблеясы» деген жарлығы 2001 жылы Слободан Милошевичтің биліктен алынуынан кейін күшін жойды. Югославияның жаңа үкіметі патшалық отбасының барлық мүшелеріне азаматтығын және Дединьдегі патшалық кешенді пайдалану құқығын қайта берді.

Саясат

Елизавета бұрынғы Югославияны коммунистік билік ұзақ жылдар бойы басып келген тарихи діни және этникалық антагонизмдерге айналдыратын қауіпті белгілерді ертерек таныды. Ол Еуропа мен Америкада этникалық жеккөрушіліктің алдын алу үшін үн қосты. Біріккен Ұлттар Ұйымының бағдарламалары арқылы көлеңкеде жұмыс істеп, 1989 жылы Ватиканға барып, Югославиядағы католик және православие қауымдастықтары арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға көмектесу үшін Киелі Тақтың мемлекеттермен қарым-қатынас жөніндегі хатшысы Монсиньор Таураннан көмек сұрады. 1990 жылдың желтоқсанында ол Princess Elizabeth Foundation саяси емес, коммерциялық емес ұйымын құрды, себебі алдағы шиеленістің күшейте түсетінін болжағандықтан, осы мәселені шешу үшін арнайы құрал қажеттігін түсінді. Соңғы азамат соғыстарынан бері оның күш-жігері негізінен босқындар лагерлеріне медициналық жабдықтар, азық-түлік, киім-кешек және көрпелер жеткізуге, соғыстан зардап шеккен балаларға баспана табуға және үлкен студенттерді Америкадағы мектептер мен колледждерге орналастыруға бағытталды. 1991 жылы Югославияның ыдырауы басталар алдында, ол православие епископы Саваны және Белград муфтиятын, сондай-ақ Югославияның дін істері министрін Михаил Горбачевтің ұйымдастыруымен Мәскеуде өткен конференцияға шақырды. Бұл әлемдік реформаға ұмтылған саяси және діни лидерлердің екінші халықаралық жиыны болды, онда Ана Тереза, Кентербери архиепискобы, Далай-лама, Ал Гор және Карл Саган қатысты. Оның ұраны ағылшын тілінен аударғанда "Қызмет – іспен көрсетілген махаббат" дегенді білдіреді.

Құрметтер

Лиза гүлінің орденінің Бас меценаты (Ұлыбритания). Сулу сұлтанатының Патшалық және Хашимит Жемшін орденінің Үлкен Кордон Дамасы.