Кіріспе

Чак Паланиктің романы. Lullaby – американдық автор Чак Паланиктің 2002 жылы жарық көрген қорқыныш пен сатираны араластырған романы. Ол 2003 жылы Тынық мұхитының солтүстік-батыс кітап сатушылар қауымдастығының сыйлығын жеңіп алды және 2002 жылы «Жылдың үздік романы» номинациясы бойынша Брам Стокер сыйлығына ие болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Газет журналисі Карл Стреаторға сәбидің өліміне байланысты бірнеше оқиғалар туралы мақала жазу тапсырылды. Карл әйелі мен баласының дүниеден бірден өткенін біледі. Ол басқа да СВДС жағдайларын зерттегенде, кітаптың бір данасының қайтыс болған жерде жатқанын біледі. Әрқайсысында кітаптың бетінде өлеңдер жазылған. Карл бұл өлеңнің оны айтқан кез келген адамды өлтіруге қабілетті екенін біледі. Карл өмірінің стрессіне байланысты өлімге әкелетін өлең ерекше күшті болып, өлеңді ойлау арқылы өлтіруге мүмкіндік береді. Карл оны жаттап алып, өз еркімен сериялық кісі өлтірушіге айналады. Карл осы кітаптағы өлеңді тауып, оның бүлдіруші күшін білетін жылжымайтын мүлік агенті Хелен Гувер Бойлға жүгінеді. Ол оған рифманы қолдануды тоқтатуға көмектесе алмаса да, оған оны қайтадан қолдануға мүмкіндік бермейтін кез-келген адамға көмектесуге дайын. Екеуі кітаптың қалған көшірмелерін тауып, өлеңді қамтитын бетті жою үшін ел аралап жолға шығуға шешім қабылдайды. Оларға Хеленнің хиппи көмекшісі Мона "Мулберри" Саббат және Монаның сүйіктісі, нигилистік эколог және вегетариандық Остер қосылады. Карл тек рифмнің қауіптілігін ғана емес, оны зұлым мақсаттар үшін пайдалануды қалаған Остердің қолына түсу қаупін де көруге тиіс. Төрт адам рифманың барлық көшірмелерін іздеп тауып, жойып тастаумен қатар, рифманы қамтитын гипотезалық сиқырлық кітапты табуға үміттенеді. Карл оны жоюды қалайды, өйткені онда қамтылған білім өте қауіпті деп санайды, ал оның тобындағы басқалар өлгендерді қайта тірілту үшін қандай сиқыр бар екенін білгісі келеді. Топ ақырында шосседе Остерді тастап кетеді, ол қайырымдылықты үйренуге тырысқан Хеленге шабуыл жасады. Мона ақырында Хеленнің сапар бойы алып жүрген күндізгі кітапшасы - олар іздеген көмескі сиямен жазылған гримьор екенін түсінеді. Хелен оны бірнеше жыл бұрын "Дүниежүзіндегі өлеңдер мен өлеңдер" атты кітаптың баспасынан сатып алған болатын. Ол күйеуі мен баласының өліміне кек алу үшін осы өлеңмен өлтірген болатын. Бастапқыда Мона Хелен мен Карлға гримориені аударуға рұқсат беруге тырысады, бірақ олар Остермен қарым-қатынасына сенбейді, бұл Монаны ашуландырады. Хелен баспагердің мүлкіне түскен қаражатты пайдаланып, кітапты аударады. Құрбандықтар жырлаудан басқа, гримуарда басқа да сыйлықтар бар екені анықталды. Карл мен Хеленнің бір-біріне деген махаббатын білдіретін романтикалық сәттері болады, бірақ кейінірек Карл Мона оны Хеленнің оны басқару үшін Гримьориядан махаббат сиқырын қолданғанына сендіргеннен кейін қарым-қатынасқа күмәнмен қарайды. Хеленді айыптау туралы жауап бергеннен кейін, Карл Нэшты өлтіруге шешім қабылдайды, ол қасақана қаламгерге қаламгер туралы білім берді. Нэш әдемі модельдерді өлтіріп, олардың өлекселерімен жыныстық қатынасқа түседі. Нэшпен кездескеннен кейін Карл өзін полицияға тапсырады және қатаң күзетпен қамтылған түрмеге қамалады. Ректалды тексеру кезінде полиция сержанты одан "тезірек" бола ма деп сұрайды; Карлдың таңғалуына орай, Хелен офицердің денесін иеленуге арналған гримуарды қолданды және ол Карлға қашып кетуіне көмектеседі. Осы уақыт ішінде Остер Монаның көмегімен гримуарды (жұмыспен айналысу әнінен басқа) ұрлайды. Ол оны Хеленді билеп алып, өзін-өзі өлтіру үшін қолданады. Соңғы энергиясымен Хелен полиция сержантын билеп алады және Мона мен Остерді өлтіру үшін Карлға қосылады, олар сиқырларды экстремистік көзқарастарын алға жылжыту үшін қолданады.

Құрылымы

Lullaby әрбір бірнеше тараудан кейін қалыпты, сызықтық баяндау мен уақытша соңғы нүкте арасында ауысатын қоршау тәсілін қолданады. Палахник осы форматты кітаптың соңына жақын, осы уақытша соңғы нүктемен байланысты (Палахник "жасырын қару" деп атайтын) маңызды сюжеттік бұрылыспен жиі қолданады. Lullaby мырза Стритордың оқырманмен тікелей сөйлесуімен басталады, ол бүгінгі күні қайда екенін және неліктен өзінің қазіргі жағдайына түсінік беретін өткен оқиғаны айтатынын баяндайды. "Дегенмен, бұл қазіргі уақыт пен осы жер туралы әңгіме емес. Мен, сержант, Ұшқыш Қыз. Хелен Гувер Бойл. Мен жазып отырғаным – біз қалай танысқанымыздың және қалай осы жағдайға жеткеніміздің тарихы". Бұл қазіргі заманғы ақпарат, кітапты қоршау сюжетіне айналдырады, әрбір бірнеше тараудан кейін жеке тарау ретінде енгізіліп, толығымен курсивпен жазылады. Палахник осы бөлімдерді өзінің "жасырын қаруын" орнату және оқиғаның бағытын болжау құралы ретінде пайдаланады. Оның қазіргі уақыты, романның қалған бөлігінде баяндалған өткенінен ажыраған сияқты. Соңғы тарау қазіргі уақытта аяқталады, барлық оқиғаларды байланыстыратын және өткен оқиғалар мен қазіргі "құбылыстарды" іздеудің мәнін түсіндіретін маңызды бөлікті ұсынады.

Өмірбаян

1999 жылы Чактың әкесі Фред Палахниук Айдахо штатындағы Донна Фонтейн есімді әйелмен кездесе бастады. Фонтейн өзінің бұрынғы күйеуі Дейл Шеклфордты жыныстық зорлық-зомбылық үшін түрмеге жапқан болатын. Шеклфорд Фонтейнді босатылғаннан кейін өлтіруге ант берген. Бостандыққа шыққаннан кейін Шеклфорд Фред Паланик пен Фонтейнді үйіне, Кендрик, Айдаходағы пәтеріне дейін ертіп келді. Фред Палахниукті құрсағына және Фонтейнді мойынның артқы жағына атқаннан кейін, Шеклфорд оларды өлімге қалдырды, бірақ ол бірнеше рет оқиға орнына барып, дәлелдерді жою үшін жеткілікті от жағуға тырысты. Шеклфордты тұтқындап, екі бірінші дәрежелі кісі өлтіру үшін соттағаннан кейін, Чак Палахниуктен Шеклфордқа өлім жазасы берілу-берілмеуі туралы шешім қабылдауға қатысуды сұрады. Палахнюк ауруханада және қылмыс туралы репортер болып жұмыс істеген және өлім жазасына қатысты ұстанымымен күрескен. Келесі бірнеше айда ол "Люльян" шығармасына кірісті. Оның айтуынша, бұл Шеклфордтың өліміне байланысты шешім қабылдауға көмектесетін тәсіл. 2001 жылдың көктемінде Шеклфордты бірінші дәрежелі екі адам өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. Палахник "Люльба" шығармасын шығарғаннан бір ай өткен соң Шеклфорд өлім жазасына кесілді.

Киноға бейімделген Кикстарт акциясы

2016 жылдың 17 мамырында «Люльби» романын толықметражды фильмге бейімдеу мақсатында Kickstarter кампаниясы іске қосылды. Фильмді бұрын «Романс» атты қысқаметражды фильмінің режиссері болған Энди Минго түсіреді. Бұл бейімдеу Палахнюктің Playboy журналында жарияланған осы аттас әңгімесі негізінде жасалған. Адаптация – Палахнюктің алғашқы сценарийлік жұмысы, өйткені ол Мингомен бірлесіп сценарийді жазды.

Танымал мәдениетте

Американдық панк-рок тобы Lagwagon-ның "Lullaby" әні осы романнан шабыттанды. Әннің мәтініндегі дерлік әрбір сөзді кітаптан табуға болады. Британдық The Bluetones тобының "A New Athens" альбомынан шыққан "Culling Song" әні осы кітаптағы Culling Song туралы айтады.