Кіріспе

2003 жылғы Чак Паланиктың романы

«Күнделік» – Чак Паланиктың 2003 жылғы романы. Кітап күнделік түрінде жазылған. Оның басты кейіпкері – Мисти Уилмот, бұрынғы талантты суретші, қазіргі кезде қонақүйde официант болып жұмыс істейді. Оның күйеуі – құрылысшы, өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін комада жатыр. «Күнделіктің» артқы мұқабасындағы сипаттамаға сәйкес, Мисти «тез арада жүздеген адамның өміріне қауіп төндіретін үлкен қастандыққа қатысады». «Күнделік» – психологиялық элементтер мен қараңғы юмор қолданылған қазіргі заманғы қорқыныш жанрының бір үлгісі. «Күнделіктің» аудиоверсиясын актриса Марта Плимптон оқып береді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Комалық күнделік" ретінде оқырман Мисти Мари Уилмоттың күйеуі өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін ауруханада есінен айырылған күйін біледі. Оқиға Мистинің өзінен емес, екінші жақтағы баяндау арқылы айтылады. Бұрын ол шығармашылық пен еркіндік туралы армандаған суретші студенті болған, бірақ Питермен оқу кезінде үйленіп, қызын дүниеге әкелгеннен кейін, ол қайтадан Уэйтанси аралына оралады. Арал бұрын көркейген, бірақ қазір туристерге толы. Мисти қарапайым қонақүйдің мейрамханасында жұмыс істейтін қарапайым қызметкерге дейін төмендеп кеткен. Питер комаға түсер алдында, үйлерді жөндеу кезінде жасырын бөлмелер салып, қабырғаларға жаман сөздер жазып отырды – бұл шеберлердің ежелгі әдеті, бірақ Питердің жағдайында бұл шектен шығып кеткен. Ашулы үй иелері Мистиді сотқа берді, оның суретшілікке қабілеттілігі туралы армандары құлап түсті. Бірақ содан кейін, оны аңызға толы Уэйтанси суретшісі Мора Кинкейдтің рухы билегендей, Мисти қайтадан сурет салуға кіріседі, оны тоқтатуға болмайтын, құлқына келген күйде. Мисти арал тұрғындарының, тіпті қайын атасының (бұрын өлген деп есептелген) әр төрт буын сайын қайталап отыратын құпияға қатысқанын біледі. Жас суретші (осы жағдайда Мисти) ескі әшекей бұйымының тартымдылығымен аралға келеді, жүкті болады және баласын осы қауымда дүниеге әкеледі. Бұл ескі әшекей бұйымы Мистиді тартып, тұзаққа түсіреді, себебі ол бұрынғы өмірінде оған тиесілі болған, сол оқиғалар қайта орын алады. Орта жасқа келгенде күйеуі қайтыс болады, содан кейін барлық балалары қайтыс болады, нәтижесінде ұлы шығармашылық толқын пайда болады, оның туындылары көрерменді әсерлі етеді. Арал тұрғындары Мистидің суреттерінен көрме ұйымдастырады, ал жергілікті қонақүйде Мистидің қызы өрт сүргілейді, ол кітапта бұрын суға батқан деп есептелген еді, және оның суретіне тәнті болған қонақ үйдің барлық тұрғындары өрттен қаза табады. Бұл үлкен сақтандыру төлеміне әкеледі, бұл арал тұрғындарына келесі төрт буынға дейін сәнді өмір салтын ұстауға жеткілікті байлық береді, содан кейін циклді қайталайтын жаңа жас суретші табылады. Питер оны осы жоспардан ескертуге тырысқан, жасырын жазулары арқылы, және оның өзін-өзі өлтіруге талпынысы іс жүзінде кісі өлтіруге талпыныс екені белгілі болады. Питер комадан шықты ма, жоқ па, белгісіз, бірақ Мисти оның денсаулығын сипаттағаннан, ол қайтыс болған болуы мүмкін.

Кейіпкерлер

Басты кейіпкерлердің есімдері "The Cult" ChuckPalaniuk.net сайтында жариялануға дейін өткізген ресми сайыста кездейсоқ таңдалған жанкүйерлердің есімдерінен алынған. Мисти Мари Уилмот – басты кейіпкер. Оның бойжеткен қызының тегі Клейнман. Мистиді Джорджия штатының Текумсе көліне жақын трейлер паркінде босқыш анасы тәрбиеледі. Ол суретші болуді армандайды және өнер мектебіне қабілетті, онда ол ақыры Питер Уилмотпен танысып, кездесе бастайды. Питер оны жүкті ету үшін бар күшін салады, содан кейін оның әкесі Харроу Уилмот қайтыс болғаннан кейін Уэйтанси аралындағы отбасымен бірге тұрады. Мисти Табитаны тәрбиелеу үшін өнер саласындағы жоспарларын кейінге шегеді. Мисти ақырында өзінің бұрынғы суретшілердің, оның ішінде Мора Кинкейд пен Констанс Бертонның жаңа туған нұсқасы екенін біледі. Питер Уилмот Уэйтанси аралына оралғаннан кейін мердігер болып жұмыс істейді. Мисти оны отбасылық көлікте өзін-өзі өлтіруге тырысқан күйде табады. Бірақ, шындығында, ол өз әкесі өлді деп ойлаған және Мистинің суреттерін пайдаланып байып кетуді жоспарлаған арал тұрғындарының жоспарын бұзуға тырысқан әкесінің өлтіру талпырысының құрбаны болғаны анықталады. Өлтіру талпырысы сәтсіз аяқталады, ал Питер ауруханада комада жатыр. Табита Уилмот Кітаптың көп бөлігінде Табби деп аталады, Табита Мисти мен Питердің қызы. Ол әңгіменің көп бөлігінде сүйкімді бала рөлін ойнайды, содан кейін анасына эмоционалдық ауыртпалық туғызып, Мистиге өнер тудыруға көмектесу үшін өлімін жалғандайды. Мистиге Табитаның тірі екені белгілі болғаннан кейін, ол Табита темекі шегетінін, жігіттермен флирт жасағанын және бұрынғыдай мейірімді, тәтті немесе әдемі бала емес екенін біледі. Грейс Уилмот Грейс – Питердің анасы және Табитаның "әжесі". Мисти оның ақшаны ысырап етуі немесе Табитаға әсер етуіне жиі ренжіседі. Грейс көбінесе күнделікпен жүреді, бірақ ол Грейстің емес, бір ғасыр бұрын қайтыс болған суретші Констанс Бертонның жазуларынан екені шығады. Грейс Мистидің суреттерінің ашылу кешінде жүзден астам адаммен бірге қонақ үйде өрттен көз жұмады. Харроу Уилмот Харроу – Питердің әкесі және Грейстің күйеуі. Мисти оны Питердің болашақта қалай болатынын болжау үшін пайдаланады. Мисти оны жақсы көргенімен, кітаптың көп бөлігінде Харроудың қайтыс болғанына сенеді, өйткені Питер, Грейс және дәрігер оған осылай айтқан (бірақ олардың ешқайсысы оның өліміне себептің бірдейін айтпаған). Кітаптың соңында Харроудың тірі екені және оның өлімі жалған екені анықталады. Бірақ ол Грейспен бірге өртеніп жатқан қонақ үйде көп ұзамай қайтыс болады. Анжел Делапорте Анжел – аралда тұруға келген бай адам. Ол графологияға қызығушылық танытады, содан кейін Мистимен бірге Питер салған үйлерге барып, Питер олардың қабырғаларына қандай хабарламалар жазғанын көреді. Ақырында Питердің бісексуал екені және Анжелге ғашық екені белгілі болады. Арал тұрғындары Анжелді өлтіреді, Гарри оны ұйықтағанда пышақтап өлтіреді. Детектив Кларк Стилтон Стилтон – Сивиу округінің жеккөрушілік қылмыстар тобының жалғыз мүшесі. Ол "Азаттық үшін мұхит альянсы" (OAFF) деп аталатын туристерге қарсы террористік топтың іс-әрекеттерін тергеп жатыр. Ол Мистиді кісі өлтіру және өрт сөндіруде күдікпен тұтқындайды. Сол түні ол қонақ үй өртінде қаза табады. Д. Туше (айтылуы: "tü ˈshā") – аралдағы басты, тіпті жалғыз дәрігер. Ол аралдың көптеген жас тұрғындарын, соның ішінде Питер, Табита, Полетт Хайландты (бұрын Полетт Петерсен), Уилл Тэпперді, Мэтт Хайландты және Бретт Петерсенді дүниеге келтірді. Сондай-ақ, ол өлгендердің денелерін жерлеуге дайындап, кремация жасайды. Мисти мигреньге шалдыққанда, доктор Тюшеге барады, ол оған джайнистер буддистері, ессейлер және ерте христиандар туралы айтады және оған "негізінен жасыл балдырлар, ақ сабан қабығы және аздаған ара тозаңы" бар деген капсулалар береді. Мисти сүрініп кеткенде, дәрігер оған тізесін жарақаттағанын және үш апта бөлмесінде жатып, сурет салуға мүмкіндік беру керектігін айтады. Анжел оған қашуға көмектесуге тырысқанда, ол оған таблетканы тексеріп, құрамында арсен және сынаптың іздері бар ұнтақ қорғасын бар екенін айтады, олардың әрқайсысы суретшілердің бояуларында кездесетін дәстүрлі ингредиенттер.

Басқа таңбалар

Бартон, Сеймур және Перри ханымдар. Бұл үш арал тұрғыны Мистидің күнделігінде «жергілікті теңіз тасбақалары» деп аталады. Реймон – қонақүйдің жуушысы. Мора Кинкейд пен Констанс Бертон – екі қайтыс болған суретші, екеуі де әйел, олар Мисти сияқты Уэйтанси аралына көшіп келген. Арал тұрғындары Мисти осы суретшілердің, сондай-ақ басқалардың да реинкарнациясы деп санайды, және Мистидің өзі де осыған сене бастайды. Мора мен Констанс екеуі де болашақ өмірлері үшін аралда іздер қалдырған, оның ішінде арал кітапханасының кітаптарына жазылған шағын хабарламалар бар. Миссис Терримор – ескі кітапханашы, ол кітаптарда тапқан Мора мен Констанс хабарламаларын ұқыпты түрде өшіреді. Полетт Хайланд – қонақүйдің кеңсе кезекшісі, бойжеткенде Петерсен тегі болған. Уилл Тэппер – Питердің досы, қазір шашы түсіп, арал мен материк арасындағы паромды жүргізеді. Колледжде ол сары шашты болған, Мистиге беру үшін құлағынан сергісін жұлып алған. Оның денесінде осы оқиғадан қалған іздер әлі де бар. «Океандық еркіндік үшін альянс» (OAFF) – қысқаша атауы осылай, Харроу (немесе басқа арал тұрғындары) өзінің жасаған кісі өлтіруі мен өртеуіне берген есім, соның салдарынан полиция бұл қылмыстарды бүкіл аралмен жасалған қастандық емес, радикалды солшылдардың әрекеті деп күдіктенді. Стилтон, Сейвиу округінің жеккөрушілік қылмыстар жөніндегі топтың мүшесі, OAFF тек материк тұрғындарына шабуыл жасайтынын байқағаннан кейін іске кіріседі. 155-бетте Стилтон былай дейді: «Ақ үстемдік қозғалысы мен Жасыл партияның арасында тығыз байланыс бар. Табиғатты қорғаудан нәсілдік тазалықты сақтауға көшудің арасы ұзақ емес». Нора Адамс. Нора кітаптың соңғы бетінде хат түрінде пайда болады. Кітаптың соңында Мисти өзі мен Табби аттарын өзгертіп, Текумсе көліне (Джорджия штаты) көшетінін айтады. Хат жіберілген мекенжайы – Текумсе, Джорджия.

Қақпағы

"Дневник" кітабының бірінші басылымының сыртында жасырын басылған хабарлама бар. Сыртқы қаптың ішкі жағы қара түспен басылған, ал ақ әріптер төменнен жоғарыға қарай, сыртқы қаптың бойымен, мұқабадағы тақырыптағыдай стильде жазылған. Онда "Шабытты қайдан аласыз?" деп жазылған.