Кіріспе
Collier's – 1888 жылы Питер Фенелон Коллиер құрған американдық жалпы қызығушылықты журнал. Ол «Collier's Once a Week» деп басталып, кейін 1895 жылы «Collier's Weekly: An Illustrated Journal» деп қайта аталды, 1905 жылы «Collier's: The National Weekly» деп қысқартылып, ақырында «Collier's» деп белгіленді. Журнал 1957 жылғы 4 қаңтарда аяқталған аптада шыққан санымен жабылды, бірақ 2012 жылы «Collier's» атауын жаңа журналмен қайта жаңғыртуға сәтсіз әрекет жасалды. Питер Коллиердің пионерлік зерттеуші журналистикасының нәтижесінде «Collier's» әлеуметтік реформаны қолдаушы ретінде танылды. Бірнеше компания «Collier's»-ке қарсы сот процестерінде сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, басқа журналдар да Теодор Рузвельт «әшкерелеуші журналистика» деп сипаттаған қозғалысқа қосылды. Питер Коллиердің ұрпағы Натан С. Коллиер құрған Мемлекеттік есеп беру жөніндегі Коллиер сыйлығы 2019 жылы тағайындалды. Жыл сайынғы 25 000 АҚШ доллары көлеміндегі бұл сыйлық – американдық журналистиканың ең ірі сыйлықтарының бірі және Питер Коллиердің мұрасын және зерттеуші журналистика саласына қосқан үлесін құрметтеу мақсатында құрылды.
Collier's was an American general interest magazine founded in 1888 by Peter Fenelon Collier. It was launched as Collier's Once a Week, then renamed in 1895 as Collier's Weekly: An Illustrated Journal, shortened in 1905 to Collier's: The National Weekly and eventually to simply Collier's. The magazine ceased publication with the issue dated the week ending January 4, 1957, although a brief, failed attempt was made to revive the Collier's name with a new magazine in 2012. As a result of Peter Collier's pioneering investigative journalism, Collier's established a reputation as a proponent of social reform. After lawsuits by several companies against Collier's ended in failure, other magazines joined in what Theodore Roosevelt described as "muckraking journalism." Founded by Nathan S. Collier, a descendant of Peter Collier, the Collier Prize for State Government Accountability was created in 2019. The annual US$25,000 prize is one of the largest American journalism prizes, and it was established to honor Peter Collier’s legacy and contributions in the field of investigative reporting.
19 ғасыр
Питер Ф. Коллиер (1849–1909) 17 жасында Ирландиядан АҚШ-қа көшіп келді. 1888 жылғы 28 сәуірде «Collier's Once a Week» журналы «көркем әдебиет, факт, сенсация, зиялылық, юмор, жаңалықтар» сияқты мазмұндарды қамтитын журнал ретінде жарық көрді. Ол екі апта сайын шығатын «Collier's Library» романдарымен және танымал кітаптармен бірге, арзан бағамен, ал жеке-жеке жеті центтен сатылды. Роберт Коллиер 1918 жылы қайтыс болғанда, журналды үш досы – Сэмюэл Данн, Гарри Пэйн Уитни және Фрэнсис Патрик Гарванға тапсырды. Роберт Дж. Коллиер «Postum Cereal» компаниясына қарсы сот ісін жеңіп, 50 000 доллар өтемақы алды, бірақ 1912 жылы апелляциялық сот «Postum» жаңа сот процесіне құқылы екенін жариялады. «Postum» компаниясы «Collier's» апталық журналының олардың өнімдеріне шабуыл жасап, «Collier's» журналында жарнама жасамағаны үшін кек қайтару ниетімен әрекет еткенін сенді. «Collier's» бұрын «Grape Nuts» өнімінің «Ми мен жүйкелерге арналған тағам» деген талабына қарсы жазған болатын. Содан кейін «Postum» компаниясы ірі газеттерде жарнамалық беттер сатып алды. 1924 жылдан кейін журналдың басылымы Спрингфилд қаласындағы (Огайо штаты) Батыс Хай-стритте орналасқан «Crowell Collier» баспасында жүзеге асырылды. Бұл баспа 1899–1946 жылдар аралығында салынды, құрамында жеті ғимарат бар, олардың жалпы ауданы ——— шаршы метрден асты.
Көркем әдебиет
Коллиер қысқаша әңгімелерді танымал етті, олар көбінесе бір бетке сыйымдау үшін жоспарланған. Нокс Бергер 1948 жылдан 1951 жылға дейін «Коллиер» журналының көркем әдебиет редакторы болды, содан кейін Dell және Fawcett Publications үшін кітаптарды редакциялауға кетті; оның орнына Элеонора Стиерхем Роусон келді. «Коллиер» журналына әңгімелер жазған көптеген авторлардың арасында Ф. Скотт Фицджеральд, Рэй Брэдбери, Элеонора Хойт Брайнерд, Вилла Кэтер, Роальд Даль, Джек Финни, Эрл Стэнли Гарднер, Зейн Грей, Ринг Ларднер, Синклер Льюис, Э. Филлипс Оппенхайм, Дж. Д. Салинджер, Курт Воннегут, Луис Л’Амур, Альберт Пейсон Терхун және Уолтер Тевис болды. Юмор жазушыларына Парк Каммингс пен Х. Аллен Смит кірді. 1920 жылдардың соңында романдарды бөлім-бөлім жариялаған кезде «Коллиер» кейде бір уақытта екі он бөлімді романды жариялап тұрды, сондай-ақ ғылыми-фантастикалық әңгімелер де бөлім-бөлім жарияланды. 1913 жылдан 1949 жылға дейін Джозеф Клемент Колл және басқалар салған Сакс Ромердің Фу Манчу сериялары өте танымал болды. Ромердің алғашқы үш «Фу Манчу» романы іс жүзінде «Коллиер» үшін жазған 29 әңгімесінен құралған. «Фу Манчудың бетпердесі» 1932 жылы фильмге, ал 1951 жылы Уолли Вуд комиксіне бейімделді, алғаш рет 1932 жылдың 7 мамырынан 23 шілдесіне дейін жарық көрген «Коллиер» журналының 12 бөлімді сериясы ретінде жарияланды. 7 мамырғы санында әйгілі маска жасаушы Владыслав Т. Бенданың есімде қалған мұқабалық суреті жарияланды, ал оның сол мұқаба үшін жасаған маска дизайны кейінгі бейімделулер мен қайта басылымдарда көптеген суретшілермен қайталанып пайда болды.
Суретшілер
Коллиер журналының мұқабаларын көрнекті суретшілер безендірді. Олардың ішінде С. С. Билл, В. Т. Бенда, Чесли Бонестелл, Чарльз Р. Чикеринг, Говард Чандлер Кристи, Артур Крауч, Харрисон Фишер, Джеймс Монтгомери Флаг, Алан Фостер, Чарльз Дана Гибсон, Вернон Грант, Эмиль Херинг, Эрл Оливер Хёрст, Алонзо Майрон Кимболл, Перси Лисон, Фрэнк Х. Лейендекер, Дж. С. Лейендекер, Пол Мартин, Джон Алан Максвелл, Рональд МакЛеод, Джон Каллен Мерфи, Максфилд Пэриш, Эдвард Пенфилд, Роберт О. Рид, Фредерик Ремингтон, Энтони Сарис, Джон Слоан, Джесси Уиллкокс Смит, Фредерик Дорр Стил, Эммет Уотсон, Джон Уиткомб және Лоу Вудсон болды. Тағы да көптеген талантты суретшілер журналдың қысқа әңгімелеріне үлкен үлес қосты. Олардың қатарында Гарольд Мэтьюс Бретт, Ричард В. Кальтер, Роберт Фосетт, Денвер Гиллен және Квентин Рейнольдс есімдері бар. 1903 жылы Гибсон 100 000 долларлық келісімшартқа қол қойып, келесі төрт жылдың ішінде 100 сурет (әрқайсысы 1000 доллардан) тапсыруға міндеттенді. 1904 жылдан 1910 жылға дейін Пэрриш Коллиер журналымен эксклюзивті келісімшартта болды, ол 1906-1907 жылдары оның әйгілі «Мың бір түн» суреттерін жариялады.
Радио
The Saturday Evening Post газетімен таралым үшін болған күрес The Collier Hour радиобағдарламасының құрылуына әкелді, ол 1927–1932 жылдары NBC Blue Network желісінде эфирге берілді. Бұл радиодағы алғашқы маңызды драмалық антологиялық серия болды, ол Collier's журналынан әңгімелер мен серияларды бейімдеді. Сағаттық бағдарлама бастапқыда апталық басылым шығар алдында сәрсенбі күні эфирге шықты, бірақ журналда бірден жарияланған оқиғалардың спойлерін болдырмау үшін жексенбі күніне көшірілді. 1929 жылы бағдарламаға музыка, жаңалықтар, спорт және комедия қосылып, бағдарламаның драмалық мазмұнымен үйлестірілді.
Кейінгі жылдар
1941 жылы Уильям Л. Ченери редактор болған кезде, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Коллиер» журналының оқырмандары 2,5 миллионға жетті. 1944 жылдың 14 қазанындағы санында журнал концлагерьлер туралы алғашқы мақалалардың бірін жариялады. Бұл Ян Карскидің «Польшалық өлім лагері» атты Бельцекке жасаған сапары туралы қайғылы есеп болды. Қазіргі таңда проблемалы болып табылатын атау «Польшалық өлім лагері дауы» деген тақырыпта «Қолданылуы және реакциялар» бөлімінде қарастырылады. Карскидің «Құпия мемлекеттің тарихы» кітабы, оның ішінде «Коллиер» журналынан алынған үзінді, сол жылы Houghton Mifflin баспасында жарық көрді. Ол «Айдың кітабы» клубының таңдауына ілігіп, 1944 жылы 400 000 данамен бестселлер атанды. «Коллиер» журналынан алынған материал Роберт Х. Абзугтың «Америка Холокостқа қарайды: 1933–1945» (Palgrave, 1999) еңбегінде қайта басылды. 1946 жылы Уолтер Давенпорт редактор болып тағайындалғанда «Коллиер» журналының таралымы 2 846 052 дананы құрады, бірақ журнал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары оқырмандарын жоғалта бастады. «Коллиер» журналы «Esquire» журналын негіздеуші Генри Л. Джексонның қатысуымен ерлер әдемі киімдері туралы тұрақты мақалалар жариялады, сондай-ақ 1949 жылы 200 дюймдік (5,08 м) Хейл телескобының алғашқы суреттерін ұзақ күткеннен кейін жариялады. 1950 жылдардың басында «Коллиер» журналы ғарышқа ұшу мүмкіндігі туралы ғылыми мақалалар сериясын жариялады, «Адам жақын арада ғарышқа жетеді!» деген тақырыптағы мақалалар жалпы жұртшылықты Айға сапар жасау мүмкіндігін сериозды түрде қарастыруға итермеледі, нәтижесінде 1955 жылы Айға адамдармен сапар 50 жыл ішінде жасалуы мүмкін деп сенген американдықтардың саны 15%-дан 38%-ға дейін өсті. 1951 жылы «Біз қаламайтын соғыстың көрінісі» атты бір санында АҚШ пен КСРО арасындағы соғыстың барысы мен нәтижесі туралы айтылды. 1953 жылдың тамызында «Коллиер» журналы апталық шығудан екі апталыққа ауысты, бірақ ол ақшаны жоғалтуын тоқтатпады. 1954 жылы Джон О’Хара «О’Харамен кездесу» рубрикасымен тілші болды. 1957 жылдың 4 қаңтарында шыққан санымен журнал жабылды. Монаконың Грейс ханшайымы, бірінші баласы Каролинаға күтіп жүргенде, журнал мұқабасында бейнеленді.