Кіріспе
Венгрияда туған сәулетші және жиһаз дизайнері Эрне Голдфингер (11 қыркүйек 1902 – 15 қараша 1987) – Венгрияда туған британдық сәулетші және жиһаз дизайнері. Ол 1930 жылдары Ұлыбританияға көшіп келді және модернистік архитектуралық қозғалыстың маңызды мүшесіне айналды. Ол ең көп танылғаны тұрғын үйлерге арналған мұнаралардың жобаларын жасауымен, олардың кейбіреулері қазірде ескерткіштер тізімінде.
Ernő Goldfinger (11 September 1902 – 15 November 1987) was a Hungarian born British architect and designer of furniture. He moved to the United Kingdom in the 1930s, and became a key member of the Modernist architectural movement. He is most prominently remembered for designing residential tower blocks, some of which are now listed buildings.
Өмірбаян
Голдфингер Будапештте еврей отбасында дүниеге келген. Отбасының бизнесі орман шаруашылығы және арақ диірмендері болды, бұл Голдфингерді инженерлік мансапты қарастыруға итермеледі, бірақ ХХ ғасырдың басындағы ағылшын үй сәулетінің сипаттамасы – Герман Мютезиустың «Das englische Haus» кітабын оқығаннан кейін сәулетке қызығушылық танытты. Голдфингер 1921 жылы Аустро-Мажар империясының жеңілісі мен құлдырауынан кейін Парижге көшіп келді. 1923 жылы ол Леон Жаселидің ательесінде École nationale supérieure des beaux arts-та оқыды, ал келесі жылдары Париждегі көптеген сәулетшілермен, соның ішінде Огюст Перре, Мис ван дер Роэ және Ле Корбюзьемен танысты. 1929 жылы, оқуын аяқтамас бұрын, Голдфингер серіктестік құрып, бірнеше интерьер дизайны және Ле Тукедегі демалыс үйіне қосымша құрылыс жобаларын іске асырды. Ол Ле Корбюзьенің «Архитектураға қарай» атты еңбегінен күшті әсер алды және Ле Корбюзьенің бұрынғы ұстазы Огюст Перренің жақтасы болды. Ол темірбетон конструкцияларды жобалаудағы сарапшы және Голдфингерге өз үйін жобалауда шабыт берді. 1930 жылдардың басында Голдфингер Кросс пен Блэкуэлл компаниясының мұрагері Урсула Блэкуэллмен танысып, үйленді. Голдфингер мансабының қалған бөлігін Ұлыбританияда өткізді.
Лондондағы модернист
1934 жылы Эрне және оның әйелі Урсула Лондонның Хайпойнт I тұрғын үй кешеніндегі пәтерге көшіп келді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Голдфингер Солтүстік Лондонның Хэмпстед ауданындағы 1–3 Уиллоу-роуд мекенжайында (оның ішінде өзінің үйі) үш үй және Эссекс графтығындағы Брокстедте тағы бір үй салды. Оның 2 Уиллоу-роудтағы үйі қазір Ұлттық сенім қорының қамқорлығында.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
Соғыстан кейін Голдфингерге Daily Worker газетінің жаңа кеңсесін және Ұлыбритания Коммунистік партиясының штаб-пәтерін салу тапсырылды. 1950 жылдары ол Лондон округі кеңесі үшін Путниде құрастырылған, кірпішпен толтырылған екі бастауыш мектеп жобалады. Осы мектептердің бірі – Брендлхоу мектебінің бір бөлігі 2008 жылы сотталған, заңсыз құрылысшы бұзған еді, және ғимаратты бұрынғы түріне "нақты сәйкес" қалпына келтіруге міндеттелді. Ұлыбритания үкіметі биік ғимараттарды шешім ретінде қарастыра бастады, ал Голдфингер Англияда мұнаралардың дизайнімен танымал болды. Оның осы кезеңдегі ең танымал ғимараттарының қатарында 27 қабатты Балфрон мұнарасы және Поплардағы оған іргелес 11 қабатты Каррадэйл үйі болды, олар Кенсал Таунындағы ұқсас 31 қабатты Треллик мұнарасының (1968 жылы басталып, 1972 жылы аяқталған) үлгісі болды. Бұл үш ғимарат брутализм архитектурасының көрнекті мысалдары болып табылады.
Жеке өмір
Голдфингер әзілге құмар емес, ашуға бейім адам ретінде танымал болды. Ол кейде ассистенттерін орынсыз әзілдегені үшін жұмыстан шығарып жіберіп, ал бірде екі клиентті жобасына шектеу қойғаны үшін күштеп шығарып тастаған. Голдфингердің туысымен Эрне туралы гольф алаңында болған әңгіме Иан Флемингті Джеймс Бондтың қарсыласы және жауын – Аурик Голдфингерді Эрне деп атауға итермеледі. Флеминг соғысқа дейін Хэмпстедтегі шағын үйлерді бұзуға қарсы болғандардың бірі болған, ал бұл үйлер Голдфингердің 2 Уиллоу Роудтағы үйіне орын ашу үшін бұзылған еді. Голдфингер 1959 жылы "Голдфингер" жарық көрген кезде адвокаттарымен кеңесіп, Флемингті кейіпкердің атын "Goldprick" деп өзгертуге мәжбүр етті, бірақ ол соңында сотқа шағымданудан бас тартты. Флемингтің баспагерлері оның шығындарын өтеуге келісіп, кітаптың алты данасын тегін берді. Голдфингер 1987 жылдың 15 қарашасында 85 жасында қайтыс болды және оның күлі Голдерс Грин крематорийінде сақталды.
Мұра
Голдфингер өз салған ғимараттарында тұруды ұнатса да, олар көпшілік пен постмодернист сәулетшілердің көпшілігіне ұнамады. 20-шы ғасырдың соңына қарай Голдфингердің еңбектеріне баға беріле бастады. Trellick Tower қазір ІІ* санаттағы ескерткіш болып саналады және дизайн иконасына айналды, футболкаларда, суреттерде және Blur тобының "Best Days" әнінің сөзінде кездеседі. Ондағы жекеменшік пәтерлер сатылғанда жоғары бағаға ие болады. Балфрон мұнарасы мен Каррадейл үйі де ІІ санатқа енген, ал Голдфингердің студиясына жақын орналасқан 14 қабатты Гленкерри үйі тұрғын үй кооперативі ретінде басқарылады және осы сияқты ғимараттарды басқарудың үлгісі деп есептеледі. 2000 жылы Эрне Голдфингердің мұрагерлері Венгрия мен Ұлыбритания арасындағы байланысты нығайту мақсатында, жас венгр сәулетшілерінің Ұлыбританияда оқуына, саяхаттауына немесе жұмыс істеуіне қаржылай көмек көрсетті. Олардың ниеті оның жетістіктерін, кәсібіне берілгендігін және өмір бойы отандастарына қолдау көрсеткенін құрметтеу болды. 2002 жылдан 2011 жылға дейін алты RIBA Goldfinger стипендиясы тағайындалды.