Даттың консервативтік халық партиясы – Даниядағы орташыл-оң саяси партия. Тарихы, құрамы, 2-дүниежүзілік соғыстағы рөлі, фашизммен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық саяси партия
Danish political party
Консервативті халық партиясы (Det Konservative Folkeparti, DKF), сондай-ақ Консерваторлар (De Konservative) деп те аталады, Даниядағы орталық-оң саяси партия. Партия Халықаралық демократиялық одақ және Еуропалық халық партиясының мүшесі болып табылады.
The Conservative People's Party (Det Konservative Folkeparti, DKF), also known as The Conservatives (De Konservative) is a centre right political party in Denmark. The party is a member of the International Democracy Union and the European People's Party.
Тарих
Партия 1916 жылы негізінен оның бұрынғысы, Højre («Оң») құлдырағаннан кейін, сонымен қатар еркін консерваторлар және либералдық партия Venstre («Сол») озық фракциясы негізінде құрылған. Партия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде коалициялық үкімет құрамына кірді, оның басшысы Джон Крисмас Мюллер Би-би-си Лондонның күнделікті радиосын Данияға жеткізді. Алайда, бірқатар консерваторлар қарсылық қозғалысына қатысқан кезде, кейбір консерваторлар фашистік идеологияға жанашырлық танытты, ал партияның жастар қанаты 1930 жылдары Еуропада бірнеше фашистік қозғалыстарды мақтады. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері партия бірнеше коалициялық үкіметтерге қатысты, бірақ Данияның бір ғана премьер-министрі, Пол Шлютер осы партиядан келді; ол 1982 жылдан 1993 жылға дейін премьер-министр қызметін атқарды. Оның үкіметі Тамил ісі бойынша әділет министрі Эрик Нинн Хансен (өзінің өзі бұрынғы консервативті көшбасшы) импичментке ұшырағаннан кейін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Партия өзінің алғашқы логотипіне 1950 жылы жасыл түсті "C" әрпінен тұрады. 2000 жылдың 24 тамызында Консервативті халық партиясы өзін Консерваторлар деп атады және сонымен бірге 50 жылдық жасыл серифті "C" әрпін зейнетке шығарды, осылайша 1950 жылдан бері алғаш рет жаңа логотип іске қосылды. Жаңа логотип – "C" әрпімен бірге шартрездік шеңберді қамтитын шеңбер. 2001 жылғы парламент сайлауынан бастап 2011 жылға дейін Консервативті халық партиясы Venstre бастаған коалициялық үкіметтегі кіші серіктес болды. 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауында партия бір орын алды. Төрт айдан кейін, 2004 жылдың 23 қазанында, ол жасыл түстің квадраттық қорабынан тұратын логотипті қабылдады, онда жасыл түстегі "С" әрпі бар қою жасыл экран бар; "Консервативті" сөз белгісі символдың астына орналастырылған, бірақ ол да жасыл түсте. Қазіргі уақытта оның мүшесі Bendt Bendtsen, ол Еуропалық парламенттегі ЕХП тобының мүшесі. 2014 жылғы Еуропалық сайлауда партия ұлттық дауыстардың 9,1% -ын жинап, Бэндценнің еуропалық депутаттық креслосын сақтады. 2011 жылғы парламент сайлауында Консервативті халық партиясы 2007 жылғы сайлауға қарағанда 10 орынға аз, 8 орынға ие болды. Партия 4,9% дауыс жинады, бұл партияны ұлттық деңгейде сегізінші орынға жайғастырды. 2013 жылдың 27 қыркүйегінде Консервативті халық партиясы өзінің логотипіне қазіргі нұсқасын алды: "С" әрпі ақ түске ауыстырылды, шеңбердің квадратты қара жасыл түстерін сақтады және шеңбердің квадрат сызығы одан алынып тасталды. Сонымен қатар, партия Консерваторлар деп аталудан бас тартып, бұрынғы Консервативті халық партиясы деп аталды. 2015 жылғы сайлауда партия нашар нәтиже көрсетті және алты орынға дейін қысқарды, бұл оны Фолкетингтегі ең кішкентай партияға айналдырды. Бірақ Сорен Папе Поулсен (бұрынғы жылы партияның басшысын басқарған) 2019 жылғы сайлауда партияның орындықтарын екі есеге көбейтіп, 12, дауыс берудің 6,6% -ын жинады. Бұл сайлаудан кейін бірнеше сауалнамалар партияның Venstre-ге қарағанда кеңінен халықтық қолдау тапқанын көрсетті, бірақ 2022 жылғы сайлауда Пейп Пулсеннің жеке өміріне қатысты істердің әсерінен сайлау науқанынан кейін 5,5% ғана жинады. Поулсен 2024 жылдың 2 наурызында 52 жасында кенеттен қайтыс болды, партия басшылығын бос қалдырды.
The party was founded in 1916 based mostly on its predecessor, Højre ("Right") after its downfall, but also on the Free Conservatives and a moderate faction of the liberal party Venstre ("Left"). The party was a part of the coalition government during World War II, where the leader John Christmas Møller provided the voice for BBC London's daily radio to Denmark. However, while a number of conservatives participated in the resistance movement, some conservatives were sympathetic to fascist ideology, and the youth wing of the party praised several fascist movements in Europe during the 1930s. Since World War II, the party has participated in several coalition governments, but only one Prime Minister of Denmark, Poul Schlüter, has come from this party; he served as prime minister from 1982 to 1993. His government had to resign after the Tamil Case, when the Justice Minister, Erik Ninn Hansen (himself a former Conservative leader), was impeached. The party used its first logo in 1950, consisting of the serif letter "C" coloured green. On 24 August 2000, the Conservative People's Party rebranded itself as the Conservatives, and at the same time retired its 50 year old green serif letter "C" logo, thus launching a new logo for the first time since 1950. The new logo was a circle which contains a chartreuse circle with the letter "C". From the 2001 parliament elections until 2011, the Conservative People's Party was the junior partner in a coalition government led by Venstre. In the 2004 European parliament elections, the party won a seat. Four months later, on 23 October 2004, it adopted a logo consisting of a green circle squared box that contains a dark green screen with the letter "C" that is coloured green; the "Konservative" wordmark is placed below the symbol, though it too is also coloured green. The member is currently Bendt Bendtsen, who is a member of the EPP Group in the European Parliament. In the 2014 European election, the party garnered 9.1% of the national vote, retaining Bendtsen's seat as MEP. In the 2011 parliamentary election for the Folketing (Danish national parliament), the Conservative People's Party won eight seats, 10 fewer than it had won in the previous election in 2007, and it received 4.9% of the vote, placing the party in eighth place nationally. On 27 September 2013, the Conservative People's Party received the current version of its logo: the colour of the letter "C" was changed to white, the circle square retained its dark green colour, and the circle squared line was removed from it. At the same time, the party gave up being known as the Conservatives, reverting to its former name as the Conservative People's Party. At the 2015 election, the party did badly and was reduced to a mere six seats, which made it the smallest party in the Folketing. But Søren Pape Poulsen (who had taken over as leader the previous year) managed to double the party's seats to 12 in the 2019 election with 6.6% of the vote. After that election, several opinion polls indicated that the party enjoyed wider popular support than Venstre, but at the 2022 election gained just 5.5%, following an election campaign significantly influenced by affairs concerning Pape Poulsen's personal life. Poulsen died suddenly at the age of 52 on 2 March 2024, leaving the party leadership vacant.
Ұйым
Консервативті халық партиясының жастар бөлімі, тәуелсіз ұйым болғанымен, «Жас консерваторлар» деп аталады. Бұл Даниядағы ең алғашқы жастар ұйымы, ол 1904 жылдың желтоқсанында құрылған және консервативті халық партиясынан 10 жыл бұрын құрылғандықтан, әлемдегі ең көне ұйымдардың бірі саналады. Студенттік бөлімі – «Консервативті студенттер», ол да тәуелсіз ұйым болып табылады және Данияның барлық университеттерінде филиалдары бар. Партия оң орталық альянсқа адал қалған күйінде, либералды «Venstre» партиясымен ең жақын, ал оңшыл популистік «Дания халық партиясымен» аздау жақын жұмыс істейді. Консервативті халық партиясы 1980 жылдары билікте болған кезінде Социал-либералдық партиямен, сондай-ақ 1990 жылдары Пуль Нюруп Расмуссен басқарған солшыл орталық үкіметпен де ынтымақтастық еткен.
The youth branch of the Conservative People's Party, albeit an independent organisation, is Young Conservatives, the earliest formed youth organisation in Denmark, founded in December 1904, and believed to be one of the oldest in the world, preceding the Conservative People's Party by 10 years. The student branch is Conservative Students, likewise an independent organisation, which has branches at all Danish Universities. The party remains committed to a centre right alliance, working most closely with the liberal Venstre and somewhat less closely with the right wing populist Danish People's Party. The Conservative People's Party cooperated with the Social Liberal Party during its time in power in the 1980s, and also with the centre left government under Poul Nyrup Rasmussen in the 1990s.
Идеология және саясат
Партияның қазіргі мақсат-міндетінде: "Консервативті халық партиясы партия бағдарламасын қабылдағандарды біріктіріп, консервативті көзқарастарды таратуға жұмыс істеуді мақсат етеді". Партия Эдмунд Беркті өзінің зиялы көзінің бірі деп атады. Консервативті халық партиясы қазіргі уақытта жеке адамның бостандығы мен жауапкершілігін, еркін нарықтық экономиканы, жеке меншікке құрметті қадағалауды, жеке тұлға үшін қоғамның маңыздылығын, мемлекеттік секторды жаңғыртуды, орталықсыздандыруды, заманауи әскери қорғанысты қамтамасыз етуді және Данияның ұлттық тарихы мен дәстүрлерін қорғауға ерекше мән береді. Сыртқы саясатта партия Данияның экономикалық өсуіне көмектесу және Еуропадағы бейбітшілікті сақтау үшін Еуропалық Одақпен экономикалық ынтымақтастықты қолдайды, бірақ ЕО ұлттық ерекшеліктерге құрмет көрсетуі керек деп санайды және мүше мемлекеттер ұлттық, аймақтық және жергілікті шешімдерді қабылдау құқығында егемендікті сақтай алатын, орталықтандырылмаған ЕО-ны қалайды. Партия жасыл консерватизм қағидаларына сәйкес, экологиялық тұрақтылықты өзінің маңызды философиялық ұстанымдарының бірі ретінде де атап көрсетеді.
The party's current purpose clause states: "The Conservative People's Party aims to gather everyone who joins the party's program and to work for the spread of conservative views." The party has named Edmund Burke as one of its intellectual sources. The Conservative People's Party presently advocates individual freedom and responsibility, a free market economy, respecting private property, the importance of community for the individual, modernization of the public sector, decentralization, ensuring up to date military defense, and an emphasis on protecting Denmark's national history and traditions. In foreign policy, the party supports economic cooperation with the European Union to aid Denmark's economic growth and keep peace in Europe, but maintains the EU must also respect the right to national identity and calls for a less centralized EU in which member states can maintain sovereignty over their national, regional and local decision making powers. The party also highlights environmentalism as one of its core philosophies in accordance to green conservatism.
Атақты мүшелер
Джон Крисмас Мюллер – Екінші дүниежүзілік соғыста Англияда эмиграцияда болған қарсылық күресінің қайраткері. Пол Шлютер – Торвальд Стаунингтен кейін ең ұзақ қызмет еткен Дания премьер-министрі. Шлютер – Консервативті халық партиясының бүгінгі күнге дейін жалғыз премьер-министрі. Ол Консервативті халық партиясын ұлттық сайлаудағы ең жақсы нәтижеге жеткізді, ол ұлттық дауыс берудің 23,4%-ын құрады. Премьер-министрлік қызметтен кейін ол 1994 жылы Еуропа Парламентіне сайланды, рекордтық 247 956 жеке дауыс жинады. Конни Хедегаард – 2010 жылдың ақпан айында Еуропалық Одақтың климаттық іс-қимыл жөніндегі алғашқы Еуропалық комиссары болып тағайындалды. Хедегаард 1984 жылы 23 жасында Консервативті халық партиясының мүшесі ретінде Дания Парламентіне сайланды, сол кездегі ең жас Дания депутаты атанды. 1989 жылы Хедегаард Консервативті халық партиясының ресми өкілі болды, бірақ 1990 жылы саясаттан кетіп, журналистикамен айналысты. Стефан Г. Расмуссен (23 шілде 1947 жылы туған) – бұрынғы Дания ұшқышы, 1991 жылдың 27 желтоқсанында SAS 751 рейсімен сәтті апаттық қону жасады, онда ешкім қаза болған жоқ. Кейін ол саясатқа қатысып, 1994-1996 жылдары Дания Фолкетингіне депутат болып сайланды.
John Christmas Møller – World War II resistance figure in exile in England. Poul Schlüter – The longest serving Danish prime minister since Thorvald Stauning. Schlüter is the Conservative People's Party's only prime minister to date. He led the Conservative People's Party to its best ever result at a national election, reaching 23.4% of the national vote. After his term as prime minister ended he was elected to the European Parliament in 1994, reaching a record breaking number of 247,956 personal votes. Connie Hedegaard – Appointed as the European Union's first ever European Commissioner for Climate Action in February 2010, Hedegaard was elected to the Danish Parliament as a member for the Conservative People's Party in 1984 at the age of 23, becoming the youngest Danish MP ever at that time. In 1989, Hedegaard became first spokesperson for the Conservative People's Party, but left politics for journalism in 1990. Stefan G. Rasmussen (born 23 July 1947), a former Danish pilot who captained the crash landing SAS flight 751 on 27 December 1991, in which there were no fatalities. He then entered politics, serving in the Danish Folketing from 1994 to 1996.