Кіріспе

Хорнбостель-Сакс жүйесі музыка аспаптарын олардың қалай дыбыс шығаратынына қарай жіктейді. Ол аспаптарды бес топқа бөледі: ідиофондар, мембранофондар, хордофондар, аэрофондар және электрофондар. Сонымен қатар, бес негізгі топтан тыс да аспаптар кездеседі.

Жоғарыда аталған бес санаттың ешқайсысына жатпайтын құралдар

Бірқатар аспаптар жоғарыда аталған бес санаттың ешқайсысына толыққанды жатпайды, сонымен қатар оларды осы санаттардың қандай да бір комбинациясына жатқызу да дұрыс емес. Сондықтан Hornbostel-Sachs жүйесінде оларға нөмір тағайындалмайды (содан NaN = Сан емес белгісі пайда болады).

Гидраулофондар

Hornbostel Sachs-тың алғашқы үш саны қатты күйдегі заттан дыбыс шығаратын аспаптарды сипаттайды. Төртінші HS нөмірі газ күйіндегі (ауа) заттан дыбыс шығаратын аспаптарды сипаттайды. Бесінші HS нөмірі электр және/немесе электр энергиясы арқылы дыбыс шығаратын аспаптарды сипаттайды. Сұйық күйдегі заттан дыбыс шығаратын көптеген аспаптар ойлап табылып, жобаланып, жасалды. Осы аспаптар классы гидраулофондар деп аталады. Гидраулофондар бастапқы дыбыс тудыратын орта ретінде су сияқты сығылмайтын сұйықтықты қолданады, және олар гидравликалық сұйықтықты пайдаланушы интерфейсі ретінде де пайдалана алады.

Плазмафондар

Бастапқы дыбысты шығару үшін плазма сияқты жоғары энергетикалық күйдегі материяны пайдаланатын аспаптардың тағы бір санаты ойлап табылды. Бұл аспаптар плазмафондар деп аталады. Жалын – жоғары энергетикалық күйдегі материя болғандықтан, бұл классқа көне пирофондар да кіреді.

Электрофоникалық емес квинтефондар

Электрофондар емес, көптеген есептеу музыкалық аспаптар ойлап табылды, жобаланды, жасалды және концерттерде қолданылды. Бұл аспаптар – механикалық, оптикалық немесе басқа да электрлік емес есептеулерді, үлгілерді алуды, өңдеуді немесе осы сияқты процестерді пайдаланатын дыбыс синтезаторлары. Есептеу жүргізетін және/немесе дыбыс үлгілерін жазатын және ойнататын музыкалық синтезаторларды квинтефондар деп атау ұсынылған. Бұл аспаптар класына электрофондар ерекше жағдай ретінде кіреді.