Кіріспе

Фенни Стратфорд – Англияның Бэкингемшир графтығындағы Милтон-Кейнс қаласының құрамына кіретін қала және Блетчли мен Фенни Стратфорд азаматтық округінің құрамында орналасқан. Бұл қала бастапқыда тәуелсіз болған, бірақ 1967 жылы Милтон-Кейнстің "белгіленген аймағына" қосылды. 1895 жылдан бастап Блетчлимен бірге қалалық аудан құрады, ал 1974 жылға дейін Милтон-Кейнс округінің бөлігі болды. Қаланың оңтүстік жиегінде, Блетчлиден шығысқа қарай және A5 тас жолының батысында орналасқан.

Бүгін

Фенни Стратфорд – Милтон-Кейнстің шетіндегі шағын қала. Оның базары бұрын жойылған, бірақ Айлсбери көшесінің төңірегінде әртүрлі дүкендер, мейрамханалар, пабтар, газет оқу орындары мен қонақүйлер орналасқан. Уотлинг көшесінде ЛГБТ достарына ыңғайлы түнгі клуб бар. Фенни Стратфорд теміржол станциясы – Милтон-Кейнс қалалық аймағын қамтамасыз ететін жеті теміржол станциясының бірі және (Блетчли – Бедфорд) Марстон Вейл желісімен байланысады.

Тарих

Қаланың атауы көне ағылшын тілінен шыққан сөз, мағынасы – "римдік жолдағы батпақты өткел". Бұл римдік жол – Уотлинг көшесі. Қазіргі кездегі құрылыс шебінде орналасқан Dropshot Farm-да Романо-британдық Magiovinium (немесе Magiovintum) елді мекенінің іздері табылды. (1849 жылы Британиядағы ең көне алтын монета осы жерден табылған, ол б.з.д. II ғасырының ортасынан шыққан алтын статер. "Блетчли" қазынасы деп аталған екі монета қоймасы 1967 және 1987 жылдары Magiovinium орнында немесе оның жанында күміс денарийлерден тұратын күйінде табылған.) Қала 1252 жылы манориалдық тізімдерде Фенни Стратфорд деп тіркелген. 1608 жылы король Джеймс I оған нарық құқығын беріп, ресми түрде қала мәртебесін иелендірді. Осының салдарынан, Уотлинг көшесі арқылы қаладан өтетін Лондон-Честер басты жолы одан ауыстырылды. 1866 жылы Фенни Стратфорд жеке азаматтық приходқа айналды, ал 1934 жылғы 1 сәуірде приход таратылып, Блетчлимен біріктірілді. 1931 жылы приходтың халқы 4602 адамды құрады.

Қауымдық шіркеу

1724 жылы Сент-Мартин күні Фенни Стратфордтың жаңа қас шіркеуінің алғашқы тасы қаланды, бұл қала тарихында жаңа кезеңнің басталуын білдірді. Сол заманғы тарихшы Браун Уиллис оның салынуына қаражат жинаған. Шіркеу Фенни Стратфордтағы Әйынамаргарет және Әйынакатерина шіркеуі орналасқан жерде салынды. Ол бұл шіркеуді Лондондағы Сент-Мартин даласындағы Сент-Мартин ауданында тұрған және 11 қараша 1675 жылы Сент-Мартин күні қайтыс болған әйгілі дәрігер әкесі Томас Уиллистің естелігі үшін тұрғызды. Өзінің есімін сақтау үшін Браун Уиллис әр Сент-Мартин күні Сент-Мартин шіркеуінде уағыз айту рәсімін ұйымдастырды, оған ақы төленуі тиіс болды. Өмірінің барысында ол жергілікті дін қызметкерлері мен әулет өкілдерімен бірге кешкі ас беріп, осы дәстүр бүгінгі күнге дейін сақталып келеді.

Фенни Попперлер

Фенни Попперлер – осы кезеңге жататын және әлі күнге дейін салтанатты түрде (бос оқтармен) атылатын алты кішкентай салтанатты пушка. Олардың алғаш рет қолданылғаны туралы жазба қалмаған. 1740 жылы Браун Уиллис Фенни Стратфордтағы Айлсбери көшесінде үй сатып алып, одан түскен жалғақыны уағыз бен оқ-дәріге жұмсаған. 1760 жылы қайтыс болғаннан кейін, осы дәстүр жалғасып, кейін құжатталған. Барлық алты Поппер 1859 жылы Нортгемптондағы Eagle Foundry зауытында қайта құйылды, себебі олардың біреуі жарылып кеткен. Олар бүгінге дейін қолданылып келеді және жақында жарықтар мен сызақтардың жоқтығын анықтау үшін тексеріліп, рентгенге түсірілді. Олардың ұзақ тарихында осы батарея үшін көптеген орындар пайдаланылған. Олардың ішінде Canal Wharf, шіркеудің артындағы жер, Сент-Мартин залы, шіркеу қорымы және қазіргі Леон демалыс алаңы бар, ол бұрын Шахриге қарасты жерлердің бір бөлігі болған. Әр Поппердің салмағы шамамен 8,5 килограммды құрайды. 152 мм x 44 мм өлшемді (6" x 1¾") зеңбірекке 28 грамм оқ-дәрі салынып, жақсы тығыздалған газетпен бітеді. Олар Сент-Мартин күні (11 қарашада) үш рет атылады: сағат 12:00, 14:00 және 16:00. Әрине, бұл оқиғаның Еске алу күнімен (сонымен қатар 11 қараша) ешқандай байланысы жоқ. 1901 жылы королева Викторияның қазасын қабылдау үшін олар атылды; 81 оқ Олниге дейін естілді. 2000 жылдың 1 қаңтарында сағат 11:00-де Попперлер екінші мыңжылдықтың басталуын белгілеу үшін атылды. 2000 жылдың 4 тамызында сағат 14:00-де Король ананың 100 жылдығын тойлау үшін алты Попперден салют берілді. 2012 жылдың 5 маусымында сағат 14:00-де Елизавета II-нің алмаз мерейтойын атап өту үшін салют атылды.

Фенни Стратфордта дизельді қозғалтқыштың ашылуы

Әлемдегі алғашқы табысты ауыр майлы қозғалтқыштарды Герберт Акройд Стюарт Фенни Стратфордта ойлап тауып, құрастырды. Осы оқиғаны еске түсіретін тақташа Фенни Стратфордтағы Дания көшесінің батыс шетінде, The Foundry пабының қарсы бетінде орналасқан. Акройд Стюарттың шеберханасының орналасқан жері көбінесе "Блетчли" деп көрсетіледі, ол Фенни Стратфордқа іргелес жатқан үлкен қала. Бұл қозғалтқыштар қазір дизельдік қозғалтқыш деп белгілі болған нәрсенің алға басушысы болды: Рудольф Дизель өзінің 1892 жылғы жобаларын Акройд Стюарттың 1890 жылы жасаған, тікелей (ауасыз) жанармай шашырату және қысыммен тұтандыру сияқты дәлелденген өнертабыстарына негіздеді. Эксперименттік модель Фенни Стратфорд Таймс газеті кеңсесінде сынақтан өтті, ал алғашқы өндірістік үлгілер жақын орналасқан Ұлы Брикхилл су тартқыш станциясында орнатылып, 1892 жылдан 1923 жылға дейін пайдаланылды. (Егер Дизель өзге өнертапқыштарды бағалауға құштар болмаған, көңілі шаршаңқы адам болмағанда, осы типтегі қозғалтқыштар "Акройдтар" деп аталуы мүмкін еді деген пікір бар.)

Су жолдары

Гранд Юнион каналы қаланың оңтүстік шетінен өтеді және Фенни Лок Уотлинг көшесінің шығысында, Симпсон жолы аумағында орналасқан. Ол қолмен ашылатын айналмалы көпірімен және каналдың ең шалқақ бөлігі болуымен (шамамен, Гранд Юнион каналы желісіндегі ең төменгісі) ерекшеленеді. Канал инженерлері бұл қажет деп санады, себебі каналдың солтүстікке қарайғы келесі бөлігін қолдануға болатын құнмен толығымен су өткізбеуге болмайтын еді. Бұл деңгей осы шлюзден бастап он бір шақырымға дейін, қазіргі Милтон-Кейнс арқылы, Косгроувтағы келесі шлюзге дейін сақталады. Канал көпірінен оңтүстікке қарай Уотлинг көшесі Оузель өзенін кесіп өтеді (Ұлы Оузе өзенінің саласы: осы өзен арқылы өткен батпақты броды қалаға атын берген). Фенни Стратфордты батыстан Норт-стрит, Блетчли демалыс орталығы, Ноулс мектебі/Леон демалыс алаңы және Фенни аллотменттері, солтүстіктен теміржол, Уотлинг көшесі және Денбиг Ист, оңтүстіктен Уотер Итон Брук, ал шығыстан Оузель өзені мен Гранд Юнион каналымен шектеседі.

Елді мекендер

Қаланың оңтүстігінде орналасқан Манор Филдс спорт алаңы (және Блетчлидің "Trees" ауданынан Гранд Юнион каналының ар жағында) Милтон Кейнс ирланд футбол клубының, Блетчли RUFC-нің, Ирландия орталығының және басқа да шаралардың үйі. Римдік қала Уотлинг көшесінің екі жағында жатқан, сондықтан Манор Филдс оның бір бөлігінде орналасқан.