Солтүстік Құбыжық Шабуыл өнері

Кіріспе

Қытайдың жекпе-жек өнері

Солтүстік дұға етуші мантис – қытай жекпе-жегінің бір стилі, кейде оның туған жері Шандоң провинциясының атымен Шандоң дұға етуші мантис деп аталады. Оны Ван Ланг (王朗) жасаған, ал стильге дұға етуші құрт деген жәндіктің агрессивтілігі шабыт берген, сол құрттың атымен аталған. Аңыз бойынша, бұл стиль Сун әулеті тұсында пайда болған, сол кезде Ван Ланг тарихи абат Фу Ю (福裕; 1203–1275) аңызға айналған абат Фу Джудың (福居) жинаған 18 шебердің бірі болған, олар Шаолиннің жекпе-жегін жетілдіруге тырысқан. Дегенмен, көптеген аңызда Ван Лангты Мин әулетінің соңына жатқызады.

Ерекшеліктері

Құс құсы – ұзын және тар жыртқыш жәндік. Ол ауыр қаруланған болғанымен, тік бұрышты күштерге төтеп беруге құрылмаған. Сондықтан, оның күресу стилі тікелей шабуылдарды жолдан ауыстыру үшін қамшы тәрізді/дөңгелек қозғалыстарды пайдалануды қамтиды, одан кейін қарсыластың осал жерлеріне нақты шабуылдар жасалады. Осы қасиеттер «бір нәрсені жою» (ашық орын жасау үшін қорғану) және «бір нәрсені қосу» (жедел шабуыл) ұғымдарымен Солтүстік дұғашы мантис стиліне енгізілді. Солтүстік дұғашы мантистің ең ерекше белгілерінің бірі – «дұғашы мантис ілгегі» (c=螳螂勾): бірден үш саусақтан құралған ілгек, күшті қамшы сияқты бағыттайды. Бұл ілгек күшті бұру (қорғану), қарсыластың мүшесіне жабысу немесе маңызды нүктелерге (көздер немесе акупунктуралық нүктелер) шабуыл жасау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл техникалар біріктірілгенде әсіресе тиімді, мысалы, шабуылға күш беру үшін қорғаныстан алынған күшті пайдалану. Егер қарсылас оң қолымен соққы берсе, Солтүстік дұғашы мантис шебері сол қолымен сыртқа қарай ілгегімен (денесін солға жылдыра отырып) бұрып, бұрылу күшін қарсыластың мойнына оң жақ соққы жасау үшін пайдалануы мүмкін. Балама ретінде, ол сол жақ ілгекпен төмен қарай бұрып, сол жақ білегінің түйінімен жаққа/мұрынға/тоқылға қарай қайта соққы беруі мүмкін. «Дұғашы мантис ілгегі» стильдің ерекше қорғаныш позаларының да бір бөлігі болып табылады. Солтүстік дұғашы мантис әсіресе жылдамдығымен және үздіксіз шабуылдарымен танымал. Білезік/қол техникалары, сондай-ақ тізе және шынтақ соққыларына ерекше мән беріледі. Стильдің тағы бір ерекшелігі – маймыл кунг-фудан алынған күрделі аяқ қозғалысы. Мантис жүйесінің негізгі құрамына келесі формалар кіреді: Бенг Бу, Луан Цзе, Фен Шен Ба Чжоу, Чжай Яо және Фан Че. Лян Сюэсяңның жазбаларына сәйкес, Ван Лангтан берілген жүйенің бастапқы формалары Луан Цзе, Фен Шен Ба Чжоу және Ми Шоу (құпия қолдар, форма емес, жеке қозғалыстар) болды. Басқалары Бенг Бу, Луан Цзе және Фен Шоу Ба Чжоу түпнұсқа екенін айтты. Чжай Яо кейінірек жасалды және жүйенің ең маңызды техникалары мен комбинацияларының жинағы болып табылады.

The mantis is a long and narrow predatory insect. While heavily armoured, it is not built to withstand forces from perpendicular directions. Consequently, its fighting style involves the use of whip like/circular motions to deflect direct attacks, which it follows up with precise attacks to the opponent's vital spots. These traits have been subsumed into the Northern Praying Mantis style, under the rubric of "removing something" (blocking to create a gap) and "adding something" (rapid attack). One of the most distinctive features of Northern Praying Mantis is the "praying mantis hook" (c=螳螂勾): a hook made of one to three fingers directing force in a whip like manner. The hook may be used to divert force (blocking), adhere to an opponent's limb, or attack critical spots (eyes or acupuncture points). These techniques are particularly useful in combination, for example using the force imparted from a block to power an attack. So if the enemy punches with the right hand, a Northern Praying Mantis practitioner might hook outwards with the left hand (shifting the body to the left) and use the turning force to attack the enemy's neck with a right hook. Alternately, he/she might divert downwards with the left hook and rebound with the left wrist stump to jaw/nose/throat. The "praying mantis hook" is also part of some of the distinctive typical guarding positions of the style. Northern Praying Mantis is especially known for its speed and continuous attacks. Wrist/arm techniques in particular are emphasized, as well as knee and elbow strikes. Another prominent feature of the style is its complex footwork, borrowed from Monkey Kung Fu. The core of the Mantis system is made up of the following forms: Beng Bu, Luan Jie, Fen Shen Ba Zhou, Zhai Yao and Fan Che. According to the writings of Liang Xuexiang, the original forms of the system, as passed down by Wang Lang, were Luan Jie, Fen Shen Ba Zhou, and the Mi Shou (secret hands, not a form but solo movements). Others have stated that Beng Bu, Luan Jie and Fen Shou Ba Zhou are the original. Zhai Yao was created later, and is a compilation of the most important techniques and combinations of the system.

Шығу тегі

Солтүстік тілекші мантис боксының пайда болуына қатысты көптеген аңыздар бар. Бір аңыз мантис ұрудың бастауын Сунь әулетіне дейін жеткізеді, онда аббат Фу Джу (福居), тарихи аббат Фу Ю (福裕) (1203–1275) аңызға айналған тұлғасы, Ван Лангты (王朗) және тағы он жеті шеберді Шаолиннің жекпе-жек өнерін жетілдіруге шақырған екен. Аббат барлық әдістерді «Мишоу» (祕手 – «Құпия қолдар») деп аталатын нұсқаулыққа жазып алып, кейіннен оны даостық діни қызметкер Шэн Сяоға тапсырған. Бұл нұсқаулық Цянлун билеген кезеңге дейін жоғалып кеткен, содан кейін «Архаттың қысқа соққыларын бейнелейтін қолжазба» деген атпен жарық көрген. Сунь әулетіне байланысты тағы бір аңызда Ван Ланг Кайфэн қаласындағы Лэй тай жарысына қатысып, Тонгбейкуанның негізін қалаушы генерал Хан Тонгтан (韩通) жеңілгені айтылады. Ол жарыс аренасынан шыққаннан кейін, қарсы келе жатқан арбалардың дөңгелектеріне «жалқы семсер» сияқты қолдарымен шабуылдайтын батыл тілекші мантисті көрген, осыдан кейін Мантис ұру пайда болған. Дегенмен, көптеген аңызда Ван Лангты Мин әулетінің соңында өмір сүрген деп есептейді. Бұрын айтылғандай, Су шебіндегі қарақшылар Лин Чонг пен Ян Цин, Лу Цзюньидің асырап алған ұлдары, легендарлық аббат Фуджудың Шаолинге шақырған 18 шебердің қатарында болған. Сун әулетінің тарихнамасы бойынша, Лин мен Лу Юэ Фэйдің әскери өнер оқытушысы Чжоу Тонгтың бұрынғы шәкірттері болған. Бір аңыз бойынша, Чжоу Чуоцзяо боксын оның негізін қалаушы Денг Ляннан (邓良) үйреніп, оны Юэ Фэйге тапсырған. Чуоцзяо «Су шебіндегі қарақшы стилі» және «Мандарин қаз аяғы» деп те аталады. Су шебінің жиырма тоғызыншы тарауында «У Сонг, мас, қақпа күзетшісі Цзянға қарсы күреседі» деп аталады, онда Чжоудың тағы бір ойдан шығарылған шәкірті У Сонгтың «Жай шеңбермен қаз және үйрек аяқтарымен қадамдар» қолданғаны айтылады. Лин Чонг жоғарыда «Мандарин қазын тепкілеу техникасының» шебері ретінде көрсетілген. Солтүстік Мантис шебері Юэн Ман Кай Чжоудың Лин мен Луға «бірдей мектепті» үйреткенін ашық мәлімдейді. Алайда, ол Мантис стилі Мин әулеті кезінде пайда болды деп санайды, сондықтан оған Сунның осы он сегіз мектебі әсер еткен. Ол сондай-ақ Лу Цзюньидің Ян Цинге Чжоудан үйренген жекпе-жекті үйреткенін айтады. Юэн шебері Чжоудың кейін Юэге сол мектепте сабақ бергенін және Юэдің «Қара жолбарыстың жүрегін нығайту» деп аталатын мантис қозғалысының бастауышы болғанын айтады. Жеті жұлдызды тілекші мантис боксы – Солтүстік тілекші мантистің ең танымал және кең таралған саласы. Қытайда Ляонин және Шандун провинцияларында кеңінен таралған. Бүгінгі таңда бұл жүйе Ли Санцзяньнің (李三箭) ілімдеріне негізделген Ван Роншеннің (王榮生) және Ван Юнпеннің (王雲鵬) ұрпақтарымен танымал. Фан Худун (范旭東) үйретеді. Қазіргі заманда Ло Гуан Ю (羅光玉) бұл стильді Гонконг, Шанхай және Оңтүстік Қытайдың басқа да аймақтарына Цзиньву спорттық қауымдастығы арқылы таратып, шәкірттері Чиу Чи Ман (趙志民) және Вонг Хон Фун (黃漢勛) арқылы жауынгерлік дәстүрді Қытай диаспорасы арқылы халықаралық деңгейде таратуға үлкен үлес қосты. Жеті жұлдызды мантис қатты және жұмсақ әдістердің, ұзақ және қысқа шабуылдардың, ішкі және сыртқы принциптердің элементтерін біріктіреді. Көптеген адамдар оны «ең қиын» деп санайды, бірақ бұл пікір қате. «Қаттыны жұмсаққа жасыру» деген мақал «қатты мен жұмсақтың» өзара байланысты екенін көрсетеді. Сырма гүлді тілекші мантис боксы Шаньдун провинциясында, Цзилинь, Ляонин және Оңтүстік Кореяда кең таралған. 1900 жылдардың басында Цюй Шушань мен Ван Юшаньның Тайцзи мантисі, Хао отбасының Тайцзи сырма гүлі, Чжао Чжусидің Тайцзи мантисі және Вэй Сяотоңның Бабу мантисінің дамуына үлкен әсер еткенімен, өнер өзінің тарихын тікелей Ли Бин Сяодан (б.1700 жылдар) Чжао Чжудан Лиан Сюэсянға (1810–1895) дейін жеткізеді. Лиан Сюэсян (1790–1860 жылдар аралығында өмір сүрген деп есептеледі) Мей Хуа Тан Лангтың корей бөлімшесінде «Тілекші мантис боксының сырма гүлдер бөлімшесінің негізін қалаушы» және «Сырма гүл» атауын алғаш қолданған шебер ретінде танымал. Лиан Сюэсянның шәкірттері, негізінен Цзян Хуалонг, Лиан Цзинчуан, Сун Юаньчан, Хао Хонг және Сюй Куншан 20 ғасырда бұл стильді танымал етуге үлкен үлес қосты, ал 1940 жылдардағы эмигрант Лин Пинг Цзян Сеул, Корея аймағында тілекші мантисті үйрету үшін Шаньтонг провинциясынан келгені белгілі. Тайцзи тілекші мантис боксы Бүгінгі таңда бұл стиль екі түрлі ұрпақпен танымал. Біріншісі Цюй Шушань мен Ван Юшаньның Шаньдун провинциясының Лайян қаласында Сун Цзиде мен Цзян Хуалонгтың «Сырма гүлдері» іліміне негізделген. Ол Лайян, Янтай, Циндао, Далянь, Солтүстік Америка, Ресей, Франция және Испанияда танымал. Екінші ұрпақ Сун Юаньчанның «Сырма гүлдерінен» басталады, ол Лиан Сюэсянның тағы бір шәкірті болған. Оның ең танымал өкілі Чжао Чжуси, өмірі бойында Вьетнам мен Гонконгта мыңдаған шәкірттерге сабақ берген, олар бүкіл әлемге бұл өнерді таратуға үлкен үлес қосты. Ол Кантондық тілде «Чжук Кай» («Бамбук ағысы») деген лақап атын алған, себебі ол осы жерде қарақшылармен болған атақты шайқасында жеңіске жеткен. Бұл стиль Корея, Гонконг, Вьетнам және Солтүстік Америкада кең таралған. Тайцзи сырма гүлді тілекші мантис боксы Бұл стиль тарихи тұрғыдан Тайцзи мантисі мен Сырма гүл мантисінің екі түрлі ұрпағының үйлесімінен пайда болған. Бұл стиль Янтай, Циндао, Бейжің, Далянь, Харбин және т.б. қалаларда кең таралған. Қазіргі Тайцзи сырма гүлінің тарихы Лиан Сюэсянның шәкірті Хао Ляньрудан (郝蓮茹) басталады, оның ұлдары Хао Хэнлу, Хао Хэнсин және немересі Хао Бин 20 ғасырдың басында Тайцзи мантисі мен Сырма гүл мантисін біріктіріп, қазіргі стильді құрды. Хао Ляньрудың бес ұлы бұл стильді басқа да аймақтарға таратуға үлкен үлес қосты. Бұл стиль үлкен, екі қолды қылышымен және Жеті жұлдызды тілекші мантисіне қарағанда «жұмсағырақ» болуымен танымал. Алты үйлесімді тілекші мантис боксы «Тілекші мантис стилінің ең «жұмсақ» немесе «ішкі» стилі ретінде танымал, Алты үйлесімді стиль Дин Цзычэн (丁子成) тарапынан жеткізілген, оның шәкірттері Шаньдун провинциясында және Тайваньда сабақ берген. Алты үйлесімді тілекші мантистің ерекше бағдарламасы бар, басқа тілекші мантис стилінде кездеспейтін ерекше жаттығулар бар. Сегіз қадамды тілекші мантис боксы Бұл стиль бастапқыда Цзян Хуалонг (姜化龍) тарапынан жасалған, содан кейін оның бас шәкірті Фэн Хуаньи (馮環義) тарапынан жетілдірілген, ол оны шәкірті Вэй Сяотанға (衛笑堂) Тайваньда тапсырған. Бұл стиль оның шәкірті Шюнь Гуан Лонгқа (荀廣龍) (Джеймс Шюнь) жеткізілгені де айтылады, бірақ бұл мәлімдеме даулы. Бұл стиль Тайваньда Мастер Тсо Сянь Фу үйретеді, ал Су Ючан, Вэй Сяотанның шәкірттерінің бірі, басқа да елдерде үйреткен.

There are many legends surrounding the creation of Northern Praying Mantis boxing. One legend attributes the creation of Mantis fist to the Song dynasty when Abbot Fu Ju (福居), a legendary persona of the historical Abbot Fu Yu (福裕) (1203–1275), supposedly invited Wang Lang (王朗) and seventeen other masters to come and improve the martial arts of Shaolin. The Abbot recorded all of the techniques in a manual called the Mishou (祕手 – "Secret Hands") and later passed it onto the Taoist priest Shen Xiao. This manual supposedly disappeared until the Qianlong reign era when it was published under the name "Arhat exercising merit short strike illustrated manuscript" The manual records Wang Lang "absorbed and equalized all previous techniques" learned from the 17 other masters. Another legend connected to the Song Dynasty states Wang Lang participated in a Lei tai contest in the capital city of Kaifeng and was defeated by General Han Tong (韩通), the founder of Tongbeiquan. After leaving the fighting arena, he saw a brave praying mantis attacking the wheels of oncoming carts with its "broadsword like" arms, Mantis fist was born shortly thereafter. However, most legends place Wang Lang living in the late Ming dynasty.]] As previously stated, the Water Margin bandits Lin Chong and Yan Qing, the adopted of Lu Junyi, are said to be part of the 18 masters supposedly invited to Shaolin by the legendary Abbot Fuju. According to the folklore biography of Song dynasty General Yue Fei, Lin and Lu were former students of Zhou Tong, the general's military arts teacher. One martial legend states Zhou learned Chuojiao boxing from its originator Deng Liang (邓良) and then passed it onto Yue Fei. Chuojiao is also known as the "Water Margin Outlaw style" and "Mandarin Duck Leg" In the Water Margin's twenty ninth chapter, entitled "Wu Song, Drunk, Beats Jiang the Gate Guard Giant", it mentions Wu Song, another of Zhou's fictional students, using the "Jade Circle Steps with Duck and Drake feet". Lin Chong is listed above as being a master of "Mandarin ducks kicking technique". Northern Mantis Lineage Master Yuen Man Kai openly claims Zhou taught Lin and Lu the "same school" of martial arts that was later combined with the seventeen other schools to create the Mantis style. However, he believes Mantis style was created during the Ming dynasty, and was therefore influenced by these eighteen schools from the Song. He also says Lu Junyi taught Yan Qing the same martial arts as he learned from Zhou. Master Yuen further comments Zhou later taught Yue the same school and that Yue was the originator of the mantis move "Black Tiger Steeling Heart". Seven Star Praying Mantis Boxing is arguably the most well known and practiced branch of Northern Praying Mantis. In China, it is widely practiced in Liaoning and Shandong Provinces. Today this system is represented by the lineages of Wang Rongsheng (王榮生) and Wang Yunpeng, based on the teachings of Li Sanjian (李三箭). Fan Xudong (范旭東) teaches In the modern era, Luo Guangyu (羅光玉) is known for having passed down this style to Hong Kong, Shanghai and other parts of Southern China via the Jingwu Athletic Association, and by his disciples Chiu Chi Man (趙志民) and Wong Hon Fun (黃漢勛1) the martial tradition has been disseminated internationally through the Chinese Diaspora. Seven Star Mantis combines elements of Hard and Soft methods, Long and Short attacks, internal and external principles. It is considered by many as the 'hardest' of the Praying Mantis styles, but this association is misleading. A common saying, "Hide the hard in the soft," means both Hard and Soft are interwoven together. Plum Blossom Praying Mantis Boxing it is widespread in Shandong Province, Jilin, Liaoning and South Korea. Though heavily influenced by the development of Taiji Mantis of Cui Shoushan and Wang Yushan, Taiji Plum Blossom of Hao Family, Taiji Mantis of Zhao Zhuxi and Babu Mantis of Wei Xiaotang in the early 1900s, the art traces its lineage directly from Li Bingxiao (b.1700s) to Zhao Zhu to Liang Xuexiang (1810–1895). Liang Xuexiang (alternately listed as living from 1790 1860) was mentioned prominently by the Korean Branch of the Mei Hua Tang Lang as the "creator of the Plum Flower Branch of Praying Mantis Boxing and was the first master to use the name "Plum Blossom". Liang Xuexiang's disciples, mainly Jiang Hualong, Liang Jingchuan, Sun Yuanchang, Hao Hong and Xiu Kunshan are responsible for popularization of this style in the 20th century while Lin Ping Jiang, an emigre of the 1940s is known to have come from Shantong province to teach Praying Mantis in the area of Seoul, Korea. Taiji Praying Mantis Boxing Today this style is represented by two distinct lineages. The first one is that of Cui Shoushan and Wang Yushan and is based on Song Zide and Jiang Hualong's Plum Blossom teachings in Laiyang, Shandong Province. It is popular in Laiyang, Yantai, Qingdao, Dalian, North America, Russia, France and Spain. The second lineage can be traced to Sun Yuanchang's Plum Blossom, who was yet another disciple of Liang Xuexiang. Its best known progenitor is Zhao Zhuxi, who is said to have taught (both directly and indirectly) thousands of students during his lifetime in Vietnam and Hong Kong, who have since spread to all corners of the globe. He was given the Cantonese nickname "Chuk Kai", meaning "Bamboo Creek", for a famous battle he fought with bandits at that location. This style has since become prevalent in places such as Korea, Hong Kong, Vietnam, and North America. Taiji Plum Blossom Praying Mantis Boxing This style is, historically, a combination of two different lineages of Mantis: Taiji Mantis and Plum Blossom Mantis. This style is widespread in Yantai, Qingdao, Beijing, Dalian, Harbin, etc. What is now called Taiji Plum Blossom traces its lineage to Hao Lianru (郝蓮茹)—a disciple of Liang Xuexiang, his sons Hao Henglu, Hao Hengxin and his grandson Hao Bin. The later three combined both Taiji Mantis and Plum Blossom in the early 20th century, creating the current style. Hao Lianru's five sons have since spread the style elsewhere. This style is well known for its large, two handed sword, and for being somewhat 'softer' than Seven Star Praying Mantis. Six Harmony Praying Mantis Boxing Known as the 'softest' or most 'internal' of the Praying Mantis styles, Six Harmony was passed down by Ding Zicheng (丁子成), whose students taught in Shandong Province as well as Taiwan. Six Harmony Praying Mantis has a very different curriculum, with unique routines not found in other Praying Mantis styles. Eight Step Praying Mantis Boxing This style was originally conceived by Jiang Hualong (姜化龍), and was further refined by his principle disciple of the style, Feng Huanyi (馮環義), which was passed down by his disciple Wei Xiaotang (衛笑堂) in Taiwan. It is claimed that the style was passed down to his disciple Shyun Guang Long (荀廣龍) (James Shyun), although this claim has been contested. The style is taught in Taiwan by Master Tso Hsien Fu, and was taught abroad by Su Yuchang, both disciples of Wei Xiaotang, amongst others.

Медиа

Мантис құлақшасы әдетте түрлі медиада басты қарсыластың таңдаған стилі болып келеді.

Теледидар

Хун Хей Гун: Құлақшалы мантис жұдырықтарымен шешуші шайқас (洪熙官: 决战螳螂拳) (a. k. a. The Kung Fu Master, 1994) фильмінде Донни Йен легендарлық жекпе-жек өнерінің батыры Хун Хей Гун рөлін ойнайды. Бала кезінде ұрып-сапалағаннан кейін, Хунның ата-анасы оны Кунг-фу оқуға жібереді. Ол сегіз жылдан кейін оралып, әкесінің (жасырын Маньчжуға қарсы көтерілісшілердің жетекшісі) Цин үкіметі үшін әскери қару-жарақ нұсқаушысы болып жұмыс істейтінін көреді, бұл жергілікті ауыл тұрғындарының наразылығын тудырады. Жылдар бойы жаттығудан өткеніне қарамастан, Маньчжу ханзадасы оңайлықпен мантис стилімен Хунгты жеңіп шығады. Әкесінің өлгеніне күмәнданып, Хун ханзадамен тағы бір рет беттеседі. Ханзада жеңінен улағыш жебелерді атқанда, Хун таяғын айналдырып, снарядтарды жинап алып, кері лақтырады. Ханзада өзі атқан улағыш жебелерінен қаза табады. 2014 жылғы Netflix телесериалы «Марко Поло» да Чин Хан сомдаған басты қарсыласы Цзя Сидао құлақшалы мантис кунг-фуын қолданады.

Бейне ойындар

Lion Rafale, Sega-ның Virtua Fighter сериясындағы кейіпкер, дұғашы мантис стилін қолданады. Ол Virtua Fighter 2 ойынында таныстырылды. Кунг Лао және Шуджинко Mortal Kombat сериясында да осы стильді қолданады. "Қара мантис" сектасының басшысы Улунг Гот "Тао Фэн: Лотостың құлақшасы" ойынында дұғашы мантис стилін пайдаланады. Street Fighter видео ойындары сериясынан Gen осы техниканы қолданады, және оны қалауынша журавль стилімен ауыстыра алады. Eternal Champions сериясында Ларсен Тайлер дұғашы мантис стилін қолданады.