Кіріспе

Итальяндық-американдық қылмыскер Джозеф Энтони Дото (туған Джузеппе Антонио Дото, dʒuˈzɛppe anˈtɔːnjo ˈdɔːto; 22 қараша 1902 – 26 қараша 1971), Джо Адонис деп танылған, итальяндық-американдық қылмыскер болды. Ол Нью-Йорк қаласындағы қазіргі заманғы Коза Ностра қылмыстық топтарының және Ұлттық қылмыстық синдикаттың құрылуына маңызды үлес қосты. Дото Лучано қылмыстық отбасының ықпалды капорежиміне айналды.

Ерте өмір

Адонис 1902 жылғы 22 қарашада Италияның Авеллино провинциясындағы Монтемарано деген шағын қалада Микеле Дото мен Мария Де Вито отбасында дүниеге келді. Оның үш бауыры болды: Антонио, Этторе және Генезио Дото. 1909 жылы Адонис отбасымен АҚШ-қа, Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Тағы бір әңгіме бойынша, Адонис грек мифологиясы туралы мақала оқығаннан кейін осы есімді қабылдаған. Өте мақтаншыл Адонис жеке күтінуге көп уақыт жұмсады. Бір күні Лакки Лучано Адонистің тығыз, қара шашын айнаға қарап тарағанын көріп: «Сен өзіңді кім деп ойлайсың, Рудольф Валентино?» – деп сұрады. Адонис: «Сырттан қарағанда, ол – бекершіл!» – деп жауап берді. Адонис Лучано қылмыстық отбасының капосы Алан Бононың туысы болды, ол Адонистің Манхэттендегі Гринвич Виллидждегі іс-қимылдарын бақылады. Адонис Жан Монтемораноға үйленді және төрт баласы болды: Джозеф Майкл Дото кіші, Мария Долорес Ольмо, Энн Мари Ариетта және Элизабет Дото. Оның ұлы Джозеф Дото кіші, Дженовезе отбасының толық құқықты мүшесі болды және Нью-Джерси штатының Берген округінде қылмыстық схемаларды жүргізді.

Кастелламмаре соғысы

1920 жылдары Адонис Бруклиндегі кейбір қылмыстық істердің басшысы Фрэнки Йельдің оң қолы болды. Йельде жұмыс істеген кезде Адонис болашақ Чикаго ұйымының басшысы Ал Капонемен кездесіп, танысты, ол да Йельдің қызметінде болған. Осы уақытта Лучано Джузеппе "Жо Босс" Массерияның оң қолына айналды. Көп ұзамай Массерия өзінің өлім-жұдырық қарсыласы Сальваторе Маранцаномен Кастелламмарезе соғысына қатысты. Маранцано сицилиялық кландарды ұсынды, олардың көпшілігі Сицилияның Кастелламмаре-дель-Голфо қаласынан келген. Соғыс барысында екі басшы да көбірек сарбаздарды жинады. 1930 жылы Адонис Массерия фракциясына қосылды. Соғыс Массерияға қарсы бұрылғанда Лучано Маранцаномен жақтан жаққа өту туралы құпия байланыс жасады. Массерия Лучаноның сатқындығын естігенде, Адониске Лучаноны өлтіруді тапсырды. Бірақ Адонис Лучаноны кісі өлтіру жоспары туралы ескертті. 1931 жылдың 15 сәуірінде Адонис Массерияны өлтіруге қатысқан делінеді. Лучано Массерияны Бруклиндегі Конни-Айлендтегі мейрамханаға кездесуге шақырды. Тамақ ішу кезінде Лучано дәретханаға бару үшін рұхсат сұрады. Лучано кеткеннен кейін Адонис, Вито Дженовезе, Альберт Анастасия және Багси Сигел асханаға кіріп, Массерияны атып өлтірді. Массерияның өліміне ешкім айыпталған жоқ. Массерияның өлімімен соғыс аяқталып, Маранцано жеңіске жетті. Болашақтағы соғыстарды болдырмау үшін Маранцано барлық итальян-американдық топтарды "Бес Отбасыға" біріктірді және өзін "барлық басшылардың бастығы" (capo di tutti capi) деп жариялады. Лучано мен оның жақтастары Маранцаноның билікке таласуына наразы болды. Лучано Маранцаноның өзін өлтіруге бұйрық бергенін білгенде, алғашқы шабуылды жасады. 1931 жылдың 10 қыркүйегінде бірнеше қарулы адамдар Манхэттендегі кеңсесінде Маранцаноға шабуыл жасап, өлтірді.

Қылмыстық империя

Адонис пен Лучано көп ұзамай Бродвей мен Манхэттеннің орталық бөлігіндегі контрабандалық сауданы бақылады. Ең өркенді кезеңінде операция бір жылда 12 миллион доллар табыс әкеліп, 100 адамды жұмысқа алды. Адонис сондай-ақ Нью-Джерсиде автосалон сатып алды. Оның автосалондарынан машина сатып алған клиенттерге сатушылар көлікке "қорғау сақтандыруы" алуға мәжбүрледі. Көп ұзамай Адонис темекі таратқысымен айналысып, жүздеген автоматтарды сатып алып, оларды ұрланған темекілермен толтырды. Адонис өзінің қылмыстық империясын Бруклиндегі Джоның итальяндық асханасынан басқарды. 1932 жылға қарай Адонис Бруклиндегі маңызды қылмыскерге айналды. Әйқын байлығына қарамастан, Адонис зергерлік дүкендерді тонауға қатысып тұрды, бұл оның көшедегі қылмыстық мансабының басындағы әдеті еді. 1932 жылы Адонис Бруклинде Исидор Юффені және Исаак Вапинскиді ұрлап, қатыгездықпен ұрып-соғуға қатысқан деген күдік туды. 1931 жылы Адонис бұл екі адамға инвестиция үшін ақша берген еді, ал 1932 жылы олардан үлкен үлесім алу керек деп шешіп, оларды ұрлады. Құрлыстан екі күн өткен соң Адонис 5000 доллар көлеміндегі құны төленгеннен кейін Юффені және Вапинскиді босатты. Бір айдан кейін Вапински шабуылдан алған ішкі жарақаттардан қайтыс болды. Адонис көптеген саясаткерлер мен жоғары лауазымды полиция қызметкерлерін өзінің жалақы тізіміне қосты. Адонис өзінің саяси ықпалын Лучано және Дженовезе сияқты Лучано қылмыстық отбасының мүшелеріне, сондай-ақ Майер Лански және Луи "Лепке" Бухальтер сияқты мафиялық байланыстарына, Murder, Inc. басшысына көмектесу үшін пайдаланды.

Синдикат кеңесінің мүшесі ретінде Адонис, Бухальтермен бірге, Murder Inc. ұйымына кейбір кісі өлтіру тапсырмаларын беруге жауапты болуы мүмкін.

Үкіметтің бақылауы

1936 жылы прокурорлар Лучаноны жалған айыптаулар бойынша соттап, 30 жылға түрмеге қамады. 1937 жылы қырқынынан айырылған Вито Дженовезе Италияға қашып кеткенге дейін отбасының басшысы болып қалды. Лучано енді Адонистің одақтасы Франк Костеллоны Лучано отбасының басшылығына, ал Адонисті Синдикаттың басшылығына тағайындады. 1940 жылдың 27 сәуірінде Адонис Бруклинде 1932 жылғы Жюфф/Вапинский ісі бойынша адам ұрлау, қорқыту және шабуыл жасау айыптарымен сотқа тартылды. Осы кезеңде Адонис Флорида штатының Холландейл-Бич қаласындағы заңсыз казинода Мейер Ланскимен серіктес болды. 1946 жылдың 10 ақпанында Лучано түрмеден Бруклин портына дейін сүйемелделіп әкелініп, Италияға депортацияланды. 1946 жылдың желтоқсан айында Адонис пен Лучано Кубада АҚШ ұйымдасқан қылмысының басшыларының танымал Гавана конференциясында кездесті. Лучаноның конференциядағы мақсаты – Кубаны база ретінде пайдаланып, мафиядағы ықпалын қайтару еді. Адонис адал қолдаушы болғандықтан, Синдикаттағы билігін Лучаноға беруге ерікті түрде келісті. Алайда, АҚШ үкіметі Лучаноның Гаванада екенін біліп алып, Куба үкіметіне оны елден қууға қысым жасады. 1947 жылдың 24 ақпанында Куба билігі Лучаноны Италияға депортациялау үшін кемеге отырғызды. 1950 жылдың 12 желтоқсанында Адонис АҚШ Сенатының ұйымдасқан қылмыс жөніндегі Кефаувер комиссиясына шақырылды. Адонис бірнеше рет куәлік беруден бас тартты, өзін кінәлауға қарсы құқығын, АҚШ Конституциясының Бесінші түзетуін келтірді. Адонис сотқа наразылық жасағаны үшін жаза алмаса да, мафиози ретінде жағымсыз жариялылыққа ие болды. 1951 жылдың мамыр айының соңында Адонис және бірнеше серіктестері Нью-Джерси штатының Лоди және Форт-Ли қалаларында үш құмар ойыны орталығын басқарғаны туралы айыптауды мойындамады. 1951 жылдың 28 мамырында Адонис Нью-Джерси штатының Хакенсак қаласында екі-үш жылға сотталды.

Депортация және өлім

1953 жылғы 6 тамызда Адонистің түрмедегі отырысында АҚШ Әділет министрлігі Адонисті Италияға депортациялауға бұйрық берді. Үкімет Адонисті заңсыз иммигрант деп мәлімдеді. Адонис өзінің Америкада туған азамат екенін айтып, депортацияға қарсы күресті. 1953 жылдың 9 тамызында Адонис Нью-Джерсидегі түрмеден босатылды. Италияға келген соң Адонис Миланның орталығындағы сәнді пәтерге көшті. Адонис Лучаномен Неапольде кездескен болуы мүмкін, бірақ бұған дәлел жоқ. Уақыт өте келе, қаржылық қиындыққа тап болған Лучано бай Адонистің өзіне көмектеспегеніне ашуланды. 1962 жылғы 26 қаңтарда Лучано 64 жасында Неапольде жүрек талмасынан қайтыс болды. Адонис Неапольдегі жерлеу рәсіміне қатысып, үстіне "Қош бол, дос" деген жазуы бар үлкен гүл шоғын әкелді. 1971 жылғы маусым айында Италия үкіметі Адонисті Миландағы тұрғын үйінен шығарып, Адриатика теңізіне жақын Серра-де-Конти деген шағын қалаға көшіруге мәжбүр етті. Адонис Сицилиядағы Палермо қаласының прокуроры Пьетро Скаглионеге жасалған қастандықтан кейін Серра-де-Контиге көшірілген 115 күдікті мафиозидің бірі болды. 1971 жылғы қараша айының соңында итальян полициясы Адонисті Анкона қаласының жанындағы төбедегі шағын лашыққа алып барып, тексеру жүргізді. Ұзақ сұрақтар мен қатыгездікке ұшыраған Адонис жүрек талмасына шалдықты. Ол Анконадағы облыстық ауруханаға жеткізілді, онда бірнеше күннен кейін, 1971 жылғы 26 қарашада қайтыс болды.

Жерлеу

АҚШ үкіметі Адонистің отбасына оның денесін АҚШ-қа қайта алып келуге рұқсат берді. Адонистің қоштасу рәсімі Нью-Джерси штатының Клиффсайд Парк қаласындағы Эпифания шіркеуінде, тек оның жақын туыстарының қатысуымен өтті. Ол Нью-Джерси штатының Форт-Ли қаласындағы Мадонна зиратында, Джозеф Антонио Дото деген туған атымен жерленген.

Танымал мәдениетте

Адонис Чарльз Бронсонның "Валачи қағаздары" (1972) фильмінде есімдері аталады. Адонисті Джеймс Перселл "Гангстерлік соғыс" (1981) фильмінде және 1981 жылғы "Гангстерлік хроникалар" телесериалында ойнады. "Bugsy" (1991) фильмінде Адонисті Льюис Ван Берген сомдады. Адонис Сал Ландидің "Lansky" (1999) телефильмінде және Кейси МакФадденнің жас Адонис рөлінде бейнеленген. Адонис A&E арнасында көрсетілген "American Justice" теледокументалдық сериясында және AMC арнасында көрсетілген "The Making of the Mob: New York" (2015) телешоуында пайда болды.