Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз және үнді соғысы кезінде болған шайқас
Battle during the French and Indian War
Канада колониясы
| қарсыласы2 = Ұлыбритания Корольдігі
Британдық Америка
| басшы1 = Франсуа Шарль де Бурламак
| басшы2 = Джеффри Амхерст, Ричард Монтгомери
| күші1 = Тикондерогада 400 сарбаз
Colony of Canada
| combatant2 = Kingdom of Great Britain
British America
| commander1 = François Charles de Bourlamaque
| commander2 = Jeffery AmherstRichard Montgomery
| strength1 = 400 at Ticonderoga
Кариллон, Шамплен көлінің оңтүстік жағында орналасқан. Бұл жердің стратегиялық маңызы 1609 жылы Сэмюэль де Шамплен оны ашқаннан бұрыннан-ақ бар еді, ол Шамплен мен Жордж көлі арасындағы маңызды тасымалдау жолына және Гудзон өзені аңғары мен Сен-Лоран өзені арасындағы басты саяхат маршрутына бақылау жасады. Соғыс басталған кезде, бұл аймақ британдық Нью-Йорк провинциясы мен француздық Канада провинциясының арасындағы шекараның бір бөлігі болды, және 1755 жылғы Жордж көліндегі шайқаста британдықтар француздардың оңтүстікке қарай жылжуын тоқтатты. Дегенмен, форт қиын жерге салынған: тасқа салынғандықтан француздар оны көлден салыстырмалы түрде алысқа орналастырды, сонымен қатар ол жақын маңдағы төбелердің төменгі жағында қалды.
Carillon, located near the southern end of Lake Champlain, occupied a place that was strategic in importance even before Samuel de Champlain discovered it in 1609, controlling access to a key portage trail between Champlain and Lake George along the main travel route between the Hudson River valley and the Saint Lawrence River. When the war began, the area was part of the frontier between the British province of New York and the French province of Canada, and the British had stopped French advances further south in the 1755 Battle of Lake George. However, the fort was constructed in a difficult location: in order to build on rock, the French had sited it relatively far from the lake, while it was still below nearby hilltops.
Британдық жоспарлау
1759 жылғы науқан үшін британдық мемлекеттік хатшы Уильям Питт Луисбургте жеңіске жеткен генерал Джеффри Амхерстке Шамплейн көлімен солтүстікке қарай Канадаға әскерді бастап баруды бұйырды, ал Луисбургте Амхерстке қызмет етіп, өзгеше көзге түскен Джеймс Вулфтың басқаруындағы екінші күш Сент-Лоуренс арқылы Квебек қаласына жоналды. Осы науқандар үшін Он үш колонияның губернаторларына 20 000 провинциялық милицияны жинауға нұсқау жіберілді. Шамамен 8 000 провинциялық ер адам Пенсильвания және Нью-Джерси сияқты оңтүстік провинциялардан Албаниге жіберілді. Нью-Йорк 3 000, ал Нью-Джерси 1 000 адам жіберді. Провинциялық әскердің қалған бөлігі Жаңа Англияның басқа провинциялары мен Пенсильваниядан келді. Квакер Пенсильвания штаты әскер жіберуге келіспегенде, Амхерст оларды Огайо өзені аңғарындағы форттардан әскерін шығарып тастаумен қорқытып, әскер жинауға көндірді, себебі бұл форттар үнемі үндістер мен француздардың қаупіне ұшырап тұрды. Сэр Уильям Джонсон арқылы Ирокез лигасының француздарды шекаралық бекіністерінен қууға британдық күш-жігерді қолдауға дайын екенін білген Амхерст Ниагара бекінісін басып алу үшін экспедиция жіберуге шешім қабылдады. Ол май айында Бригадир генерал Джон Придо басқаруындағы 3 000 қатарлы әскермен бірге Албаниден батысқа 2 000 провинциялық әскерді жіберді.
For the 1759 campaign, British secretary of state, William Pitt, ordered General Jeffery Amherst, the victor at Louisbourg, to lead an army into Canada by sailing north on Lake Champlain, while a second force under James Wolfe, who distinguished himself while serving under Amherst at Louisbourg, was targeted at the city of Quebec via the Saint Lawrence. Instructions were sent to the governors of the Thirteen Colonies to raise up 20,000 provincial militia for these campaigns. About 8,000 provincial men were raised and sent to Albany by provinces as far south as Pennsylvania and New Jersey. New York sent 3,000 men and New Jersey sent 1,000. The balance of the provincial men came from the other New England provinces and Pennsylvania. When Quaker Pennsylvania balked at sending any men, Amherst convinced them to raise men by threatening to withdraw troops from forts in the Ohio River Valley on the province's western frontier, which were regularly subjected to threats from Indians and the French. When Amherst learned through Sir William Johnson that the Iroquois League was prepared to support British efforts to drive the French out of their frontier forts, he decided to send an expedition to capture Fort Niagara. He sent 2,000 of the provincials west from Albany along with 3,000 regular troops under Brigadier General John Prideaux in May.
Француздық жоспарлау
1759 жылғы жорықта француз әскери жоспаршылары әскери ресурстарының басым бөлігін Жетіжылдық соғыстың еуропалық театрсына жұмсады. Ақпан айында Францияның соғыс министрі, маршал Белль-Айл, Канаданы қорғауға жауапты генерал Луи Жозеф де Монкальмға Франциядан ешқандай маңызды қолдау күтпеу керектігін хабарлады. Бұл себебі, негізінен, Атлантика мұхитындағы ағылшын теңіз күштерінің басымдығы және осындай жағдайда үлкен әскери күш жіберудің тәуекелдігі болды. Белль-Айл Монкальмға Солтүстік Америкада кем дегенде бір нығыз тірек сақтаудың маңыздылығын түсіндірді, өйткені әйтпесе осы аумақты қайтарып алу мүмкін болмас еді. Монкальм: «Егер бізге күтпеген сәттілік келмесе немесе Солтүстік Американың басқа жерінде алалау жасалмаса, Канада алдағы науқан маусымында құлайды. Ағылшындарда 60 мың, бізде 11 мың адам бар». – деді. Монкальм де Бурламакеге 1759 жылдың 4 маусымындағы шайқастағы өзінің тәжірибесінен, бұл күштің құзыретті басшылары бар күштің қатаң шабуылына қарсы Кариллонды ұстап тұруға жеткіліксіз екенін білген. Монкальм мен Жаңа Францияның губернаторы, маркиз де Водреюль, Бурламакеге Карлионды мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін ұстап тұруды, содан кейін оны және жақын орналасқан Сент-Фредерик бекінісін жоюды, одан кейін Монреальге қарай шегінуді бұйырды.
In the 1759 campaign, French war planners directed most of their war resources into the European theater of the Seven Years' War. In February, France's war minister, Marshal Belle Isle, notified General Louis Joseph de Montcalm, who was responsible for the defense of Canada, that he would not receive any significant support from France, due in large part to English naval domination of the Atlantic and the risks associated with sending a large military force under those circumstances. Belle Isle impressed on Montcalm the importance of maintaining at least a foothold in North America, as the territory would be virtually impossible to retake otherwise. Montcalm responded, "Unless we have unexpected luck, or stage a diversion elsewhere within North America, Canada will fall during the coming campaign season. The English have 60,000 men, we have 11,000." quote box|align=left|width=25%|Your task is not to beat the enemy but to avoid being beaten.|Montcalm to de BourlamaqueJune 4, 1759 He knew (after his own experience in the previous year's battle there) that this force was too small to hold Carillon against a determined attack by a force with competent leaders. Instructions from Montcalm and New France's governor, the Marquis de Vaudreuil, to de Bourlamaque were to hold Carillon as long as possible, then to destroy it, as well as the nearby Fort St. Frédéric, before retreating toward Montreal.
Британдықтар алға және француздар шегіну
Генерал Амхерстке әскерін жыл басында, яғни 7 мамырда, егер маусым рұқсат етсе, жылжытуға бұйрық берілгенімен, провинциялық милицияның келуі кешікті. Әскері жағаға қонғаннан кейін және фортқа қарай жылжи бастағанда, Амхерст француздардың сыртқы бекіністерден бас тартқанын білгеніне қуанды. Дегенмен, ол сақтықпен әрекет ете берді, 22 шілдеде 1758 жылғы шайқастың ескі француздық шебін басып алды. Оның бастапқы жоспары фортты айналып өтіп, француздардың Форт-Сен-Фредерикке қашу жолын кесіп тастау еді. Форттың сыртында француз қарсылығы болмағандықтан, ол назарын форттың өзіне шолуға шешім қабылдады. Келесі үш күн бойы британдықтар бекініп, фортқа жақын позициялар құру үшін қоршау шебін салуға кірісті. Бұл жұмыс форт маңында қазуға жарамды жердің аздығымен және қоршау құрылыстарын қорғау үшін қаптармен құмды қажет етумен қиындатылды. Осы уақыт ішінде француздық артиллериялық батареялары британдықтардың позицияларын, кейде қатты, атқылап тұрды. 25 шілдеде Роджерс рейнджерлерінің тобы форттың солтүстігіндегі көлге қайықтар жіберіп, француздардың көлдің солтүстігіне кемелердің өтуін болдырмау үшін орнатқан ағаш кедергіні қиып тастады. 26 шілдеге қарай британдықтар артиллерияны форт қабырғаларына 183 метрге дейін жақындатты. Бурламак британдықтардың жақындап келе жатқанын білгеннен кейін, 400 адамын қалдырып, қалғанын Форт-Сен-Фредерикке көшірді. Осы аз ғана әскердің оқ атуынан бес британдық қаза тауып, тағы 31 жараланды. Фортта қалған капитан Луи Филипп Ле Доссу д'Эбекур 26 шілде күні кешке кету уақыты келгенін шешті. Оның әскері форттың қаруларын қабырғаларына бағыттап, миналар қойды және толып жатқан оқ-дәрі қоймасына дейін оқ-дәрі іздерін салды. Содан кейін олар фитильді жағып, француз туын желбіретіп, фортты тастап кетті. Кешке зор дауыспен бүкіл нысандар жарылысқа ұшырады. Оқ-дәрі қоймасы қирады, ұшқыннан бірнеше ағаш құрылыстар өртенді, бірақ форт қабырғалары көп зақымдаған жоқ. Жарылыстан кейін Гейджтің жеңіл жаяу әскерінің бір бөлігі фортқа кіріп, француз туын алып кетті.
Although General Amherst had been ordered to move his forces "as early in the year, as on or about, the 7th of May, if the season shall happen to permit", another was the slow arrival of provincial militias. When his troops landed and began advancing on the fort, Amherst was pleased to learn that the French had abandoned the outer defenses. He still proceeded with caution, occupying the old French lines from the 1758 battle on July 22, amid reports that the French were actively loading bateaux at the fort. His original plan had been to flank the fort, denying the road to Fort St. Frédéric as a means of French escape. In the absence of French resistance outside the fort, he decided instead to focus his attention on the fort itself. For the next three days, the British entrenched and began laying siege lines to establish positions near the fort. This work was complicated by the fact there was little diggable ground near the fort, and sandbags were required to protect the siege works. During this time, the French gun batteries fired, at times quite heavily, on the British positions. On July 25, a detachment of Rogers' Rangers launched some boats onto the lake north of the fort and cut a log boom the French had placed to prevent ships from moving further north on the lake. By July 26, the British had pulled artillery to within 600 feet (183 m) of the fort's walls. Bourlamaque had withdrawn with all but 400 of his men to Fort St. Frédéric as soon as he learned that the British were approaching. The cannon fire by this small force killed five and wounded another 31 of the besieging British. Captain Louis Philippe Le Dossu d'Hébécourt, who had been left in command of the fort, judged on the evening of July 26 that it was time to leave. His men aimed the fort's guns at its walls, laid mines, and put down a powder trail to the overstocked powder magazine. They then lit the fuse and abandoned the fort, leaving the French flag flying. The entire works went off late that evening with a tremendous roar. The powder magazine was destroyed, and a number of wooden structures caught fire due to flying embers, but the fort's walls were not badly damaged. After the explosion, some of Gage's light infantry rushed into the fort and retrieved the French flag.
Салдары
Британдықтар келесі күні бекініс басып ала бастады. Француз күштерінің Кариллоннан асығыс шегінуінің салдарынан, олардың барлау тобының бірі бекініске қайтып келді, ол әлі де француздың қолында деп ойлады; қырық адам тұтқынға алынды. Екі бекіністі басып алуға, оларды жөндеуге кеткен уақыт, сондай-ақ Шамплейн көлінде пайдалану үшін кемелер салу қажеттілігі Амхерст әскерін одан әрі кешіктірді және оның Квебекке қарсы генерал Вулфпен бірігуіне бөгет жасады. Амхерст Бурламақтың шегінуі оны тұзаққа түсіру мақсатымен жасалған болуы мүмкін деп алаңдап, тамыз және қыркүйек айларында шағын флот, Форт Крон-Пойнт (Форт Сент-Фредерик қираған жерінің жанындағы жаңа бекініс) құрылысын және Жаңа Англиядан осы аймаққа жабдықтау жолдарын қадағалады. 11 қазанда Амхерст әскері Шамплейн көлімен солтүстікке қарай жүзіп, Ришелье өзеніндегі Иль-о-Нуадағы Бурламақтың позициясына шабуыл жасауды бастады. Келесі екі күнде француз кемелерінің бірі қолға түсті; француздар оларды жалмастан, қалғандарын өртеп жіберді. 18 қазанда ол Квебектің түскенін естіді. "Қыс жақындап келе жатқандай" (көлдің бір бөлігі мұздана бастады) және провинциялық милицияның мерзімі 1 қарашада аяқталар еді, Амхерст шабуылды тоқтатты, милициясын жіберді және әскерін қысқы жайлауға қайтарды. 1760 жылы Монреальдің тапсырылуымен британдықтар Канаданы толық бақылауға алды. Британдықтар әрқашан Тикондерога деп атаған Кариллон бекінісі (бекініс орналасқан жердің атымен) француз және үнді соғысының соңына дейін олардың қолында болды. Соғыстан кейін 1775 жылға дейін шағын гарнизондармен күзетілді, содан кейін Америка революциялық соғысының басында американдық милиция басып алды.
The British began occupying the fort the next day. In one consequence of the French forces' hasty departure from Carillon, one of their scouting parties returned to the fort, believing it to still be in French hands; forty men were taken prisoner. The time needed to capture and effect some repairs to the two forts, as well as the need to build ships for use on Lake Champlain, delayed Amherst's forces further and prevented him from joining General Wolfe at the siege of Quebec. Amherst, worried that Bourlamaque's retreat might be leading him into a trap, spent August and September overseeing the construction of a small navy, Fort Crown Point (a new fort next to the ruins of Fort St. Frédéric), and supply roads to the area from New England. On October 11, Amherst's army began to sail and row north on Lake Champlain to attack Bourlamaque's position at the Île aux Noix in the Richelieu River. Over the next two days, one of the French ships was captured; the French abandoned and burned the others to prevent their capture. On October 18, he received word of Quebec's fall. As there was an "appearance of winter" (parts of the lake were beginning to freeze), and provincial militia enlistments were set to end on November 1, Amherst called off his attack, dismissed his militia forces, and returned the army to winter quarters. The British definitively gained control of Canada with the surrender of Montreal in 1760. Fort Carillon, which had always been called Ticonderoga by the British (after the place where the fort is located), was held by them through the end of the French and Indian War. Following that war, it was manned by small garrisons until 1775, when it was captured by American militia early in the American Revolutionary War.