Кіріспе

Аумақтық үйлесімсіздік – төмен кірісті отбасылардың тұратын жері мен қолайлы жұмыс мүмкіндіктерінің арасындағы қақтығыс. Оның бастапқы тұжырымы (төменде қараңыз) және кейінгі зерттеулерде ол көбінесе афроамерикалықтарға әсер ететін құбылыс ретінде түсіндірілді, бұл тұрғын үйлерді бөлу, экономикалық құрылымды өзгерту және жұмыс орындарының қала шетіне көшуі нәтижесінде туындады. Аумақтық үйлесімсіздікті алғаш рет Джон Ф. Каин, Джон Мейердің теориясын негізге ала отырып, 1968 жылы "Тұрғын үйді бөлу, негрлердің жұмыспен қамтылуы және мегаполистің орталықтандырылмауы" атты мақаласында ұсынды. Бұл мақалада "аумақтық үйлесімсіздік" термині нақты қолданылмаған, ал Каин осы терминді өзінің еңбегі деп мойындаған жоқ. 1987 жылы Уильям Джулиус Уилсон экономикалық құрылымды өзгерту рөлін, сондай-ақ АҚШ-тағы геттодағы ең төменгі таптың қалыптасуындағы қара орта таптың кетуін егжей-тегжейлі түсіндіріп, маңызды рол атқарды.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген бай американдықтар қалалардан шығып, қала маңындағы аудандарға көшіп бара бастады. ХХ ғасырдың екінші жартысында универмагтар да қала маңындағы аудандарға көшу үрдісін ұстанды. 1968 жылы Каин "Кеңістіктік үйлесімсіздік гипотезасын" қалыптастырды, бірақ оны осы терминмен атаған жоқ. Оның гипотезасы бойынша, афроамерикандық жұмысшылар өсудің негізгі орталықтарынан алыс және нашар байланысқан, бөлінген аймақтарда тұрады. Бұл құбылыс төмен деңгейдегі жұмыс іздеуге тәуелді қала тұрғындары үшін көптеген салдарға әкеледі. Мысалы, жұмыс орындарынан алыс болу жұмыссыздық деңгейінің өсуіне және аймақ үшін кедейліктің нашарлауына алып келуі мүмкін. 1960 жылдардың соңында ұсынылғаннан бері кеңістіктік үйлесімсіздік гипотезасы қала ішіндегі этникалық азшылықтардың экономикалық қиындықтарын түсіндіру үшін кеңінен сілтеме жасалады.

Факторлар

2007 жылы Лоран Гобильон, Харис Селод және Ив Зеноу кеңістіктегі үйлесімсіздік құбылысын қолдайтын жеті түрлі фактор бар екенін ұсынды. Төрт фактор әлеуетті жұмысшылардың қолжетімділігіне және бастамаларына байланысты. Қалған үш фактор жұмыс берушілердің қала тұрғындарына, әсіресе аз ұлт өкілдеріне қатысты жағымсыз стереотиптерден қашық болуға бейімділігін көрсетеді.

Әлеуетті жұмысшылардың перспективалары

Жұмысқа бару шығындары қала тұрғындары үшін жұмысқа орналасуға арналған тестіге қатысуға және күнделікті жұмысқа уақытында жетуге кедергі келтіреді. Басқаша айтқанда, кейбір жұмысшылар үшін жеке көлік тым қымбат болуы мүмкін, сондықтан олар қоғамдық көлікке көп тәуелді болуы ықтимал. Қоғамдық көлік әрқашан уақтылы болмайды және барлық жұмыс орындарына тоқтамайды. Жұмыс орталығынан алшақтаған сайын жұмыс мүмкіндіктері туралы ақпарат алу мүмкіндігі төмендейді. Жұмыс орталығынан алыс тұратын адамдар, әдетте, жұмыс орталығына жақын тұратын адамдарға қарағанда, ашық қызметтер туралы аз біледі. Сондықтан, байланыстар мен ақпарат алмасуы жұмыс мүмкіндіктері туралы ақпарат алуда маңызды артықшылықтар болып табылады. Қашық жұмыс істейтіндер үшін алыс жердегі жұмыс іздеуге ынталандырудың жетіспеушілігі байқалады. Гобильон, Селод және Зеноу аз ұлт өкілдері қысқа мерзімді шығын мен ұзақ мерзімді пайда арасында белгілі бір шартты келісімге барады деп санайды. Қысқа мерзімді шығын – алыс жұмыс орталықтарына жиі сапарлар жасау. Ал ұзақ мерзімді пайда – тұрақты жұмыс табу және осылайша жалақыны арттыру. Алайда, аз ұлт өкілдері қысқа мерзімді шығынды ұзақ мерзімді пайдадан жоғары бағалайды, нәтижесінде қала шеткерінде жұмыс табу мүмкіндіктері төмендейді. Қалалық жұмысшылар үшін қала шеткерінде жұмыс іздеудің де қымбатқа түсуі мүмкін. Бұл жұмыс іздеуді қалалық тұрғын үй аймағынан тысқары кеңейту үшін жұмыс агенттігіне төлем жасаумен немесе қала шеткерінде агенттік табумен байланысты болуы мүмкін.

Қытай

Қытайдағы қала-шарлардың өсуі, көбінесе мегаполистер мен көмір өндіруші қалалардың арасындағы немесе олармен жапсарлас агломерацияланбаған аумақтарда байқалады, мысалы, ең танымал мысалы – Ордостың Кангбаши жаңа ауданы. Бұл кеңістіктік үйлесімсіздіктің бір көрінісі. Мегаполистерге жақын жерлердегі жағдай, кен өндіру аймақтарына қарағанда болашақта аз тәуекелмен байланысты.