Кіріспе
Роберт Зубриннің Марс колониясын құру мүмкіндігі туралы кітабы. "Марс ісі: Қызыл планетаны қоныстандыру жоспары және неге біз оны іске асыруымыз керек" – Роберт Зубриннің 1996 жылы тұңғыш рет жарық көрген, ал 2011 жылы қайта қаралып, жаңартылған ғылыми-танымдық кітабы. Кітап Зубриннің Марсқа алғашқы адамды қондыру жоспары – "Марс Директ" жоспарын толыққанды сипаттайды. Бұл жоспардың мақсаты – автоматтандырылған жүйелерді және Марстағы қолда бар материалдарды пайдалану арқылы кері сапарға қажетті отынды сол жерде өндіріп, шығындарды азайту. Сондай-ақ кітапта Марстағы колониялардың мүмкін болатын жобалары көрсетіліп, колонияның материалдық тұрғыдан өздігінен қамтамасыз етілуі және Марстың терраформациялану перспективалары талданды.
The Case for Mars: The Plan to Settle the Red Planet and Why We Must is a nonfiction science book by Robert Zubrin, first published in 1996, and revised and updated in 2011. The book details Zubrin's Mars Direct plan to make the first human landing on Mars. The plan focuses on keeping costs down by making use of automated systems and available materials on Mars to manufacture the return journey's fuel in situ. The book also reveals possible Mars colony designs and weighs the prospects for a colony's material self sufficiency and for the terraforming of Mars.
Mars Direct (Марс Директ)
Марс Директ жоспары алғаш рет Зубрин және Дэвид Бейкер 1990 жылы толыққанды сипаттады. Зубриннің сөзіне сәйкес, «Марсқа қатысты деректер» – көп жылдық еңбек пен зерттеулердің қарапайым адамдарға түсінікті жинағы. 1- және 4-тараулар негізінен Марс Директ жоспарына арналған.
Колонизация
Роберт Зубриннің пікірінше, Mars Direct жобасының тартымдылығы бір ғана тиімді миссияға ғана байланысты емес. Ол Марсқа тұрақты миссиялар қатарын жоспарлап, отарлауды басты мақсат етіп қойған, бұл туралы 7-ден 9-ға дейінгі тарауларда толыққанды мәлімет берілген. Алғашқы саяхатшылар планетада тұруға арналған құрылыстарды қалдырған сайын, келесі миссияларды жүзеге асыру оңайырақ болады. Реголитке көмілген, үлкен сауда орталықтары сияқты құрылыстар, қысыммен ұсталатын жайлар адамдардың қоныстануының алғашқы қадамы болар еді; кітапта олар римдік стильдегі атриумдар ретінде жер бетінде салынды да, сосын оңай өндірілетін марсиандық кірпіштермен реголитпен көмілуі мүмкін екені айтылады. Осы тұрғын үйлерді салудың бастапқы кезеңінде және одан кейін, радиация мен тозуға төзімді, қатты пластиктен жасалған геодезиялық дөңгелектер жер бетіне орнатылып, болашақта тұру және егін өсіру үшін пайдаланылуы мүмкін. Дамып келе жатқан өнеркәсіп жергілікті ресурстарды қолдана бастайды: пластик, керамика және шыны өндірісі. Марстың жағдайын өзгерту жұмысының үлкен бөлігі атмосфераны реголиттен босату және су айналымын құру үшін жаһандық жылынудың алғашқы кезеңін қажет етеді. Зубриннің сөзінше, жұмыста жаһандық жылынудың үш әдісі сипатталған және оларды бірдей қолданған абзал: жер бетін жылыту үшін орбиталық айналар; атмосфераға перфлюрометан сияқты галокарбондарды сору үшін жер бетіндегі зауыттар; және суды, азотты және көміртекті аммиак пен метанға айналдыра алатын бактерияларды себу (бұл жаһандық жылынуға көмектеседі). Марсты жылыту жұмысы жүріп жатқанда, нағыз отарлау басталуы мүмкін. "Марсқа қатысты дәлелдер" еңбектері, кез келген марсиандық колонияның ғасырлар бойы Жерге ішінара тәуелді болатынын мойындайды. Алайда, Марс екі себеппен пайдалы орын болуы мүмкін екенін көрсетеді. Біріншіден, онда күміске тең немесе одан да құнды металдардың шоғырланған қоры болуы мүмкін, олар мыңдаған жылдар бойы адамдардан ізделмеген және пайда табу үшін Жерде сатылуы мүмкін. Екіншіден, коммерциялық ядролық синтез үшін қолданылатын отын – дейтерийдің концентрациясы Марста бес есе жоғары. Сондықтан Марсқа көшіп бара жатқан адамдар үшін сенімді өнеркәсіп пайда болады, ал планета жалақының жоғары болуына байланысты қоныс іздеушілерді тартады. Кітапта былай делінген: "Марстағы еңбек тапшылығы Марс өркениетін технологиялық және әлеуметтік прогреске жетелейтін күш болады".
Кеңейткіш қарарлар
"Марсқа қатысты аргументтер" кітабы зерттеу және отарлауды егжей-тегжейлі қарастырғанмен, сонымен қатар бірқатар ғылыми және саяси факторларды да талдайды.
Келесі қауіптер
Бесінші тарауда Марста ұзақ мерзімді адам болу мүмкіндігін жоққа шығаратын түрлі тәуекелдер талданады. Зубрин радиация мен гравитацияның жоқтығының аса қауіпті екенін жоққа шығарады. Оның пікірінше, ғарышқа көп уақыт өткен ғарышкерлерде қатерлі ісік ауруының көрсеткіші шамалы ғана артады. Сол сияқты, гравитацияның жоқтығы қиындықтар тудырса да, ғарыштан қайтқаннан кейін және бір гравитациялық ортаға бейімделгеннен кейін бұлшық еттер мен иммундық жүйе толыққандай қалпына келеді. Бұған қоса, оның жоспарында ғарыш кемесі ұзын арқанның соңында айналып, жасанды гравитация жасау көзделгендіктен, гравитацияның жоқтығына қатысты алаңдаушылықтар осы миссияға қатысты емес. Артқы контаминация – адамдардың Марс вирустарын жұқтырып, таратуы – «жалған сөз» деп сипатталады, себебі Марста ауру тудыратын организмдерге табиғи ортасы жоқ. Осы тарауда Зубрин Айды Марсқа дейінгі бекет ретінде немесе оқу полигоны ретінде пайдалану туралы ұсыныстарды қатаң сынап, қабылдамайды. Марсқа Жердің төменгі орбитасынан ұшу Айға қарағанда әлдеқайда оңай, ал соңғысын аялдама ретінде пайдалану – ресурстарды бекер ысырап ету. Ай Марсты зерттеу және қоныстану техникасын жетілдіруге қолайлы орын сияқты көрінсе де, екі планета түбірінен бөлек. Айдың атмосферасы жоқ, геологиясы ұқсас емес, температурасы мен айналу периоды әлдеқайда ауқымды. Антарктида немесе Жердің шөлді аймақтары оқу үшін жақсы полигондарды ұсынады және олардың құны төмен.
Өнерге қабілеттілік
Үшінші және оныншы тарауларда «Марсқа қатысты іс» кітабы сипатталған идеялардың саясаты мен құнына тоқталады. Авторлар Марстың отарлануын Солтүстік Американың отарлануының логикалық жалғасы деп санайды. Олар инновациялар мен әлеуметтік тәжірибелерге мүмкіндік беретін шекаралық қоғамды көздейді. Зубрин Марсты зерттеуді ілгерілету үшін қажетті жігер мен капиталды қамтамасыз етудің үш моделін ұсынады: Дж. Ф. Кеннеди моделі, онда көреген АҚШ басшысы қаржыландыруды қамтамасыз етеді және идеяны қолдау үшін ұлттық қоғамдық пікірді біріктіреді; Саган моделі, онда халықаралық ынтымақтастық жетекші күш болып табылады; және Гингрич тәсілі, ол зерттеу мен әзірлеме жұмыстарын жүзеге асырған жеке сектор қатысушыларын ынталандыруға және тіпті сыйлықтар беруге баса назар аударады. Үшінші идеямен сәйкес, Зубрин барлау бағдарламасының әртүрлі аспектілерін қамтитын он екі қиындыққа тоқталады. Талаптарды сәтті орындаған компанияларға 500 миллион доллардан 20 миллиард долларға дейін ақшалай сыйлық ұсынылады. Жеке авиациялық қауымдастықта аппараттық құралдарды әзірлеуге негізделген сыйлық беру тәсілі пайда болды, бірақ Зубриннің көздегендей ауқымда емес. «Ансари X жүлдесі» және Роберт Бигелоудың «Американың ғарыш жүлдесі» сияқты жобалар жеке кәсіпкерлік арқылы төмен құнды ғарышқа ұшуды дамытуға, және ең бастысы, сыйлықтарды жеңіп алу үшін алдын ала белгіленген нақты мақсаттарға жетуге ұмтылады. Джон Хикман галокарбонды эмиссияны пайдалану арқылы терраформация үшін жеткілікті капитал жинаудың саяси және экономикалық проблемаларын сынап баптады.
Аудармалар
2017 жылы кітаптың орыс тіліне аудармасы «Курс на Марс» (Марсқа бағыт) деген атпен жарияланды.