Кіріспе

Холборндағы көше және аудан, Лондон.

Хаттон-Гарден – Лондонның Камден ауданындағы Холборн ауданындағы көше және коммерциялық аймақ, Сафрон-Хиллдің тар шеңберімен шектеседі, ол өз кезегінде Лондон қаласына тікелей жапсарлас. Ол атын королева Елизавета I-нің сүйіктісі, сэр Кристофер Хэттоннан алған, ол осы жерде сарай салып, Ели епископтарының Лондондық резиденциясы – Ели Плейс бақшасы мен жеміс бағына ие болған. Хэттон отбасының меншігінде қалып, король Карл II тұсында әсем тұрғын үйлермен салынған. Бірнеше онжылдық бойы, негізгі көшеден тыс жерлерде, 1861 жылы салынған жергілікті шіркеудің атымен – Санкт-Албанның Холборны деген атаумен де белгілі болған. Ели Плейсдегі Сент-Этельдреда шіркеуі – Ескі Епископ сарайының сақталған жалғыз бөлігі. Бұл ғимарат Лондонда Эдуард I патшаның тұсында салынған екі ғимараттың бірі. Қазір ол Англиядағы ең көне шіркеулердің бірі болып табылады, ол 1879 жылы қайта жаңғыртылып, Рим-католиктердің құдайға табыну орны ретінде пайдаланылуда. Хаттон-Гарден мен Сент-Кросс көшелерінің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, қазір Wren House деп аталатын қызыл кірпіштен салынған ғимарат, Хаттон-Гарден құрылысының Англикан шіркеуі болған. Кейін ол қайырымдылық мектебінің басшыларына тиесілі болды, содан кейін бірыңғай киім киген ұл мен қыздың мүсіндері қосылды. Хаттон-Гарден – Лондонның зергерлік орталығы және Ұлыбританиядағы алмаз саудасының ірі шолуы. Бұл мамандық 19-ғасырдың басында, жақын жердегі Клеркенвеллдегі ежелгі орталығынан бастау алған. Бүгінде мұнда зергерлік өнеркәсібінің 300-ге жуық кәсіпорны және 90-нан астам дүкен бар, бұл Ұлыбританиядағы зергерлік бұйымдар сататын ең ірі жиынтық. Бұл бизнестердің ең ірісі – халықаралық алмаз саудасына үстемдік еткен халықаралық компаниялар тобы – De Beers. Олардың бас кеңсесі Хаттон-Гарденнің басты сауда көшесінің артындағы кеңсе және қойма кешенінде орналасқан. Сэр Хирам Максимнің 57-ші Хаттон-Гарденде шағын зауыты болды және 1881 жылы ол минутына 666 оқ атқызылатын Максим пулеметінің прототипін ойлап тапты және өндіруді бастады. Хаттон-Гарденде кең ауқымды жер асты инфрақұрылымы бар – сақтау бөлмелері, туннельдер, кеңселер және шеберханалар. Қазіргі уақытта бұл аймақта Blinkbox және Grey Advertising сияқты көптеген медиа, баспа және шығармашылық компаниялар орналасқан. 20-ғасырда Хэттон Плейс және Сафрон-Хилл (Оливер Твисттегі Фагиннің үйінің нашар санитарлық жағдайдағы орны) көшелері жақсартылып, қазіргі заманда «люкс» пәтерлер блогымен салынды, оның ішінде бұрынғы «Панч» журналының баспаханасы орналасқан Да Винчи үйі және архитектуралық ерекшелігімен ерекшеленетін Зигкурат ғимараты бар.

Хэттон-Гарденнің дамуы, 16591694

Хэттон Гарден ауданы батыста Лезер-Лейн және шығыста Сафрон-Хилл аралығында, оңтүстікте Холборннан солтүстікте Хэттон-Уоллға дейін, 1659 және 1694 жылдар аралығында жаңа тұрғын үй ауданы ретінде дамыды. Ол Ковент-Гардендегі тұрғын үйлерден кейін пайда болды және Блумсбери скверімен бір уақытта салынды. Бұл жерде бұрын Эли епископтарының ортағасырлық сарайы, бақтары мен жеміс бақшасы орналасқан. Сарай оңтүстік-шығыс бұрышында, Эли-Плейс орнында тұрды. 1570 жылдары Елизавета патшайымының канцлері және сүйіктісі сэр Кристофер Хаттон, учаскенің бір бөлігін жалға алып, сарайдың солтүстік-батысында Хаттон үйін салды. 1581 жылы ол патшайымнан, лауазым бос тұрған кезде, тұрақты грант алды. Ол қайтыс болғаннан кейін, мүлік сэр Кристофердің немере інісі, сэр Уильям Ньюпорттың (өзін Хаттон деп атаған) жесірі, леди Елизавета Хаттонға өтті. 1646 жылы, Англия азамат соғысы кезінде ол қайтыс болды, ал мүлік 1649-1660 жылдардағы Британдық одақтастығы кезінде Парижге жер аударылған Карл II-нің жақын досы, Кристофер Хаттонға қайта оралды. Епископтар Хаттонның құқығын даулады, бірақ Протекторат кезінде епископ Мэтью Рен Лондон мұнарасында тұтқынға алынды, ал сарай парламенттік мақсаттарға берілді және қирады. Ақша табу үшін лорд Хаттон 1654 жылы учаскені ұзақ мерзімге жалға берді, ол 1658 жылы іс жүзінде тұрақты болды, бірақ ол жерді өз иелігінде қалдырды. 1659 жылы Джон Эвелин Хэттон көшесінің (Хэттон Гарден жолы) оңтүстіктен солтүстікке қарай, сарайдың батыс жағына жақын салынып жатқанын көрді, бұл жаңа жоспарланған қалалық ауданның басталуы болды. Спекулянттар Clerkenwell және Inns of Court-қа жақын Лондон үйлерін қалаған бай адамдарды, қалалық шенеуніктерді және елден келген помещиктерді тарту үшін биік және кең үйлер салуға жалға алды. Осылайша, жаңа көшелердің тікбұрышты желісінде, тартымды мұражайлар мен ішкі панельдері бар әртүрлі, бірақ үйлесімді қалалық пейзаж пайда болды. Чарльз көшесі (алғашқыда Кросс-стрит деп аталған) Гревилл көшесінің жалғасы ретінде батыстан шығысқа қарай салынды, ал епископтардың бақшасы, (Ричард Ньюкорттың 1658 жылғы картасында көрсетілгендей) Хаттонның орталық фонтаны бар қабырғалы түйін бақшасы ретінде жасалған, Хаттон-Уоллға дейін созылды. Хэттон көшесі оның орталық жолының бағытын ұстанды. 1666 жылы, Ұлы өрт болған жылы, құрылыс солтүстікке қарай екі негізгі блокқа дейін жетті. Қалған ашық жерді өрттен қашқан лондондықтар баспана ретінде пайдаланды, бірақ Хэттон Гарден өрттен зардап көрмеді. 1670 жылы лорд Хаттон қайтыс болғаннан кейін, солтүстік бөлігі 1694 жылға дейін, оның ұлы, сэр Кристофер Хаттон, 1-ші виконт Хаттонның кезінде аяқталды. Оның агенті белгілі бухгалтер Стивен Монтедж (1623-1687) болды. Хэттон-стрит шіркеуінің (қазіргі Рен-хаус) құрылысы 1685-86 жылдары басталды. Шығыс жағында Хэттон көшесіне параллель орналасқан Ұлы Кирби көшесі, артқы бақшалары бар орталық блокты қоршады, бірақ солтүстік бөліктерде шығыстағы Хатт және Тунн-Ярд (Хаттон-Плейс орнында) және батыстағы басқа да шағын аулалар кішігірім тұрғын үйлерге және коч-хаустарға қолжетімділікті қамтамасыз етті. Оңтүстік бөліктерде Корольдің бас ауласы (кейін Робин Вуд ауласы, Робин Гуд ауласы) батысқа ұқсас жағдайда жабылып, шығысқа қарай қанды жүрек ауласы (Арлидж ауласы, Юнион соты) сарайға жақын жерде Авраам Арлидж (1645-1717) салды, ол Кенилворт (Уорикшир) туған шебер ағашшы, жобада кеңінен жұмыс істеді және ақылды инвестициялар арқылы байлыққа ие болды. Арлидждің 1694 жылғы зерттеуі аяқталған мүлікті егжей-тегжейлі көрсетеді: ол 1712 жылы сэр Джон Кастың орнына Ағаш шеберлерінің құрметті компаниясының шебері болды. Алғашқы тұрғындардың арасында Кристофер Меррет, Роберт Фергюсон, Джон Фламстед, Уильям Уистон және капитан Томас Корам болды.