Әйел бейнесіндегі роботтар және олардың мағынасы

Кіріспе

дене майының таралу түрі

Әйелге ұқсайтын робот

Гиноид немесе фембот – әйел бейнесіндегі адам тәрізді робот. Гиноидтар ғылыми фантастика фильмдері мен өнерде жиі кездеседі. Адам тәрізді роботтарды жасау технологиялық тұрғыдан мүмкін болған сайын, олар нақты өмірде де пайда бола бастады. Кез келген робот сияқты, гиноидтың негізгі бөліктері сенсорлар, атқарушы механизмдер және басқару жүйесі болып табылады. Сенсорлар қоршаған ортадағы өзгерістерді анықтау үшін жауапты, ал атқарушы механизмдер, сондай-ақ эффектторлар деп те аталады, роботтың қозғалысын және басқаруын қамтамасыз ететін моторлар және басқа да компоненттер. Басқару жүйесі роботқа қажетті нәтижеге жету үшін не істеу керектігін түсіндіреді.

Жыныстық қатынас

Гиноидтар "эротизациялануы" мүмкін, ал Аико сияқты кейбір мысалдарда жыныстық реакцияны жеңілдету үшін олардың кеудесі мен жыныс мүшелерінде сезімталдық сенсорлары бар. Гиноидтарды фетишизациялау ерлердің жекешелендірілген, бағынуға дайын әйелдерге деген құштарлығымен байланыстырылды және нақты өлшемдегі секс-кукшалармен салыстырылды. Дегенмен, кейбір ғылыми фантастика туындыларында олар фем-фаталь ретінде бейнеленеді, құрылысқа қарсы күреседі немесе бүлікшіл болады. Әйел роботтар да жыныстық құрал ретінде пайда болды, ал алғашқы конструкциялар өте қарапайым болды. Біріншісін Sex Objects Ltd британдық компаниясы "жыныстық көмекші" ретінде пайдалану үшін жасады. Ол кеуде өлшеміне сәйкес жай ғана "36C" деп аталды, 16 биттік микропроцессоры және дауыс синтезаторы болды, бұл сөйлеуге және түймелерге қарапайым жауаптар беретін. 1983 жылы "Сүйкімді" деп аталған кеуделі әйел роботы әйелдерді қорлайды деген петиция ұсынылғаннан кейін Лоренс ғылым залынан алынып тасталды. Роботты жасаған Клейтон Бейли, Калифорния мемлекеттік университетінің өнер профессоры, Хейвард бұл оқиғаны "цензура" және "кітап өртеуге тең" деп атады.

Көркем шығармаларда

Жасанды әйелдер ежелгі гректердің жазбаларынан бері көркем әдебиет пен мифологияда жиі кездесетін тақырып (Пygмалион мифін қараңыз). Бұл қазіргі заманғы көркем әдебиетте, әсіресе ғылыми фантастика жанрында жалғасын тапқан. Ғылыми фантастикада әйел кейпіндегі роботтар көбінесе үй шаруашылығына көмектесушілер және сексуалдық құл ретінде жасалады, мысалы, "Westworld" фильмінде, Пол Дж. МакОулидің "Fairyland" (1995) романында, Лестер дель Рейдің "Helen O'Loy" (1938) әңгімесінде, ал кейде жауынгерлер, кісі өлтірушілер немесе жұмысшылар ретінде бейнеленеді. "Alien Resurrection" фильміндегі Аннали Колл кейіпкері – сексуалдық сипаттамадан алыс гиноидтың сирек мысалы.

Керемет әйел

Әдебиетте белгілі бір типтегі идеал әйелдің жасанды бейнесін жасаудың ұзақ дәстүрі бар, ал ойдан шығарылған гиноидтар осы тақырыптың жалғасы ретінде қарастырылады. Мысал ретінде, "Илиада" да металдан қызметші әйелдер жасаған Гефест, ал "Калевала" да жасанды әйел жасаған Ильмариненді келтіруге болады. Овидийдің айтуынша, Пигмалион әдебиет тарихында гиноидтарға ұқсас конструкциялардың ең алғашқы тұжырымдамаларының бірі болып табылады. Бұл мифте әйел мүсіні соншалықты әдемі жасалған, оның жасаушысы оған ғашық болады. Афродитаға дұға еткен соң, қадірлі тәңір мүсінді шын әйел – Галатеяға айналдырады, одан Пигмалион бала сүйеді. Фриц Лангтың "Метрополисі" фильміндегі Maschinenmensch ("машина-адам"), сондай-ақ "Парадия", "Футура", "Роботрикс" немесе "Марияның көшірмесі" гиноидтың алғашқы мысалы болып табылады: әйел пішіндес роботқа тері жабыстырылады, осылай ол робот екені білінбейді, тұтқынға алынған Марияның орнына сәтті өтеді және экзотикалық биші ретінде сенімді жұмыс істейді. Шығармашылық гиноидтар көбінесе ер адамның қалауынша жасалған бірегей өнімдер, мысалы, "Ертеңгі кеш" романы мен "Көктемгі әйел", "Степфорд әйелдері", "Манекен" және "Ғажайып ғылым" фильмдерінде көрінеді. Олардың жасаушылары көбінесе "Метрополистегі" Ротванг, "Жасыл желектегі" Тайрелл және "Степфорд әйелдеріндегі" күйеулер сияқты "ақылсыз ғалымдар" болып табылады. Гиноидтарды "көшбасшылықтың ең керемет арманы: металл мен пластиктен жасалған өзіңнің әйелі" деп сипаттаған. "Бионикалық әйел" телесериалы фембот сөзін танымал етті. Бұл фемботтар – қуатты, шынайы гиноидтар, кейіпкер Джейми Сомерстің ең жақын достарының сыртқы келбетінде жасалған. Олар сериалдың екі көп бөлімді эпизодында: "Оскарды өлтіру" және "Лас-Вегастағы фемботтар" шайқасты. Әйелдік префиксіне қарамастан, олардың ерлерге арналған нұсқалары да болды, олардың кейбіреулері инфильтрация мақсатымен белгілі бір тұлғаларды көшіру үшін жасалған. Шынымен жасанды интеллектке ие болмаса да, фемботтарда өте күрделі бағдарламалық қамтамасыз ету болды, ол оларға көп жағдайда адам ретінде қабылдануға мүмкіндік берді. Фембот термині сондай-ақ "Буффи – вампир өлтіруші" (басты кейіпкердің робот көшірмесі, яғни Буффибот) және "Футурама" сериалдарында қолданылды. 1987 жылғы ғылыми-фантастикалық культ фильмі "Cherry 2000" де гиноид кейіпкерін бейнеледі, оны еркек кейіпкер өзінің "мүсіндей әйелі" деп сипаттады. 1964 жылғы "Менің сүйкімді қуыршағым" телесериалында Джули Ньюмар ойнаған робот та осылай сипатталады. "Ол" (2013) фильмі Саманта есімді жасанды интеллект көмекшісін көрсетеді, кейіпкер Теодор оның интеллекты адамның түсінігінен асып, өзінің жоғары мақсатын орындау үшін кеткенше оған ғашық болады. Соңғы уақыттарда 2015 жылғы "Ex Machina" ғылыми-фантастикалық фильмінде гениальды өнертапқыш гиноидтармен тәжірибе жасап, мінсіз серік құруға тырысады.

A long tradition exists in literature of the construction of an artificial embodiment of a certain type of ideal woman, and fictional gynoids have been seen as an extension of this theme. Examples include Hephaestus in the Iliad who created female servants of metal, and Ilmarinen in the Kalevala who created an artificial wife. Pygmalion, from Ovid's account, is one of the earliest conceptualizations of constructions similar to gynoids in literary history. In this myth a female statue is sculpted that is so beautiful that the creator falls in love with it, and after praying to Aphrodite, the goddess takes pity on him and converts the statue into a real woman, Galatea, with whom Pygmalion has children. The Maschinenmensch ("machine human"), also called "Parody," "Futura," "Robotrix," or the "Maria impersonator," in Fritz Lang's Metropolis is the first example of gynoid in film: a femininely shaped robot is given skin so that she is not known to be a robot and successfully impersonates the imprisoned Maria and works convincingly as an exotic dancer. Fictional gynoids are often unique products made to fit a particular man's desire, as seen in the novel Tomorrow's Eve and films The Perfect Woman, The Stepford Wives, Mannequin and Weird Science, and the creators are often male "mad scientists" such as the characters Rotwang in Metropolis, Tyrell in Blade Runner, and the husbands in The Stepford Wives. Gynoids have been described as the "ultimate geek fantasy: a metal and plastic woman of your own." The Bionic Woman television series popularized the word fembot. These fembots were a line of powerful, lifelike gynoids with the faces of protagonist Jaime Sommers's best friends. They fought in two multi part episodes of the series: "Kill Oscar" and "Fembots in Las Vegas," and despite the feminine prefix, there were also male versions, including some designed to impersonate particular individuals for the purpose of infiltration. While not truly artificially intelligent, the fembots still had extremely sophisticated programming that allowed them to pass for human in most situations. The term fembot was also used in Buffy the Vampire Slayer (referring to a robot duplicate of the title character, a. k. a. the Buffybot) and Futurama. The 1987 science fiction cult film Cherry 2000 also portrayed a gynoid character which was described by the male protagonist as his "perfect partner". The 1964 TV series My Living Doll features a robot, portrayed by Julie Newmar, who is similarly described. The film Her (2013) depicts an Artificial Intelligence assistant called Samantha, whom the protagonist, Theodore, falls in love with until her intelligence surpasses human comprehension and she leaves to fulfil her higher purpose. More recently, the 2015 science fiction film Ex Machina featured a genius inventor experimenting with gynoids in an effort to create the perfect companion.

Жынысы

Маргрет Гребовичтің пікірінше, гиноидтар немесе әйел киборгтар туралы ойдан шығарылған әңгімелер әйелдіктің негізгі идеяларын күшейтеді. Мұндай негізгі идеялар жыныстық немесе гендерлік стереотиптер түрінде көрінеді. Эротикалық емес, ойдан шығарылған гиноидтардың санатында "The Jetsons" мультсериалындағы Рози робот үй қызметшісі бар. Дегенмен, оның әлі де аналық бейнеге тән кейбір стереотиптік қасиеттері бар, мысалы, тоқпақтық дене бітімі және көз жасына бейімділік. Гиноидтарды пайдалану арқылы әйелдіктің стереотиптік рөлі де зерттелді. "The Stepford Wives" фильмінде күйеулердің әйелдерінің тәуелсіздігін шектеуге ұмтылысы көрсетілген, ал бағынышты және стереотиптік жұбайлар бағаланады. Күйеулердің осы "үлгілі әйелді" алудың технологиялық жолы – олардың адам әйелдерін өлтіріп, оларды үй шаруашылығына құмар, мойынсұнғыш гиноидтармен алмастыру, нәтижесінде "бейне пошта карточкасы" сияқты мінсіз қалалық қоғам құрылады. Бұл сол кездегі ерлердің озбырлығының аллегориясы ретінде қарастырылады, некенің басты-құл қарым-қатынасы ретінде және екінші толқын феминизмінің дәуірінде феминистік сананы оятуға жасалған тытырғау ретінде түсіндіріледі.

Жыныстық заттар

Кейбіреулер гиноидтар көбінесе жыныстық нысандар ретінде бейнеленеді деп санайды. Әйел киборгтар да фантастикалық әдебиетте қолданылған, онда табиғи денелер қиялдың нысанына айналады. Визуалды медиадағы әйел роботын Стивен Хеллер «технология мен секстің ең айқын байланысы» деп сипаттаған. Феминисттік сыншы Патриция Мелцер «Шет елдік құрылымдар: ғылыми фантастика және феминистік ой» еңбегінде Ричард Кальдердің «Өлі қыздар» романындағы гиноидтардың ер адамдардың құштарлығымен тығыз байланысты екенін, және олар негізінен жыныстық нысандар ретінде жасалған, «ер адамдардың зорлықты сексуалдық қажеттіліктерін қанағаттандырудан» басқа ешқандай мақсаты жоқ екенін жазды. «Жою күнінің Евасы» фильміндегі гиноид кейіпкері Ева «нағыз сексуалдық бомба» деп сипатталды, оның патриархалдық билікке бағынуы және репродуктивтік органдардың орнына бомба орнатылуы осыған дәлел. «Батыс әлемі» фильмінде әйел роботтар адамдармен сексуалдық қатынасқа түседі, бұл адам клиенттері төлейтін ойдан шығарылған демалыс әлемінің бір бөлігі болды. Гиноидтар мен фемботтарға деген сексуалдық қызығушылық технологияны фетишизациялаумен байланыстырылады және оны садомазохизммен салыстырады, себебі ол секстің әлеуметтік тәуекелін қайта құрылымдайды. Әйел роботтарын бейнелеу ер адамдардың әйел сексуалдығынан сезінетін қаупін азайтады және «көрерменнің бейнеден эротикалық ләззат алуына кез келген әлеуметтік араласуды жоюға» мүмкіндік береді. Гиноидтық фантазиялар онлайн қауымдастықтар, чат-бөлмелер мен веб-сайт галереялары арқылы жасалады және жиналады. Айзек Азимов өзінің роботтарының көбінесе сексуалдық жағынан бейтарап болғанын және көпшілігіне еркек есімдер берудің жынысқа қатысты пікір білдіру әрекеті емес екенін жазды. Ол әйел роботтары туралы алғаш рет редактор Джуди Линн дель Рейдің өтініші бойынша жазды. Азимовтың «Әйелдік сезімталдық» (1969) атты әңгімесі гиноидтардың ер роботтармен бірдей қабілетті және жан-жақты екенін, оларда сексуалдық коннотациялар жоқ екенін көрсеткен ерте мысал. «Әйелдік сезімталдық» әңгімесіндегі алғашқы үлгілер «әйелдік карикатуралар» болды, олар әйел роботтар туралы идеяға адамдық жаратушыларының реакциясын көрсету үшін пайдаланылды. Кейінгі үлгілер айқын әйелдік белгілерін жоғалтты, бірақ «әйелдік аураны» сақтап қалды.

Some argue that gynoids have often been portrayed as sexual objects. Female cyborgs have been similarly used in fiction, in which natural bodies are modified to become objects of fantasy. The female robot in visual media has been described as "the most visible linkage of technology and sex" by Steven Heller. Feminist critic Patricia Melzer writes in Alien Constructions: Science Fiction and Feminist Thought that gynoids in Richard Calder's Dead Girls are inextricably linked to men's lust, and are mainly designed as sex objects, having no use beyond "pleasing men's violent sexual desires." The gynoid character Eve from the film Eve of Destruction has been described as "a literal sex bomb," with her subservience to patriarchal authority and a bomb in place of reproductive organs. In the film Westworld, female robots actually engaged in intercourse with human men as part of the make believe vacation world human customers paid to attend. Sexual interest in gynoids and fembots has been attributed to fetishisation of technology, and compared to sadomasochism in that it reorganizes the social risk of sex. The depiction of female robots minimizes the threat felt by men from female sexuality and allow the "erasure of any social interference in the spectator's erotic enjoyment of the image." Gynoid fantasies are produced and collected by online communities centered around chat rooms and web site galleries. Isaac Asimov writes that his robots were generally sexually neutral and that giving the majority masculine names was not an attempt to comment on gender. He first wrote about female appearing robots at the request of editor Judy Lynn del Rey. Asimov's short story "Feminine Intuition" (1969) is an early example that showed gynoids as being as capable and versatile as male robots, with no sexual connotations. Early models in "Feminine Intuition" were "female caricatures," used to highlight their human creators' reactions to the idea of female robots. Later models lost obviously feminine features, but retained "an air of femininity."

Сындар

Сыншылар өз санасы жоқ, жасанды нысанға сыртқы түрі мен дыбысына ғана сүйене отырып, жыныс тағайындаудың қиындығына тоқталып айтты. Сонымен қатар, біздің жаңалықтарымыз әйел бейнесін қалыптастырудан бас тартып, роботтарды жасау мақсатына назар аудару керек, оларды әдейі ер немесе әйел етпей. Шындығында, еркек роботтар өте сирек кездеседі; әйел роботпен салыстырғанда бейтарап роботты еркек деп санау қалыпты (еркекке басымдық беру принципі). Сыншылар гиноидтарды жасаудың көбінесе қызмет көрсетумен байланысты екенін, ал еркек дауысты андроидтар мен жүйелер басшылық қызметтерде қолданылатынын атап өтті.