Кіріспе

Лоиса (loˈisa) — Пуэрто-Риконың солтүстік-шығыс жағалауындағы қала және муниципалитет, Канованастың солтүстігінде, Каролинаның шығысында және Рио-Гранденің батысында орналасқан. Лоиса бес бариоға және Лоиза Пуэблоға (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) таралады. Бұл Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. Лоиса бай афро-пуэрторикалық мәдениеті мен мұрасымен әйгілі.

Тарих

Кейбіреулер оның аты бұрын Хайманио деп аталатын аймақты, Рио-Гранде-де-Лойзаның жағалауында басқарған Лоаиза немесе Юиза есімді әйел кацикінен шыққан дейді. Бұл кацик Педро Мехиас есімді мулат конкистадормен үйленген болуы мүмкін, бірақ мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ. Басқа дереккөздер испандық жер иесі Иниго Лопес де Сервантес и Лоайзаны көрсетеді, ол аумақтың көп бөлігіне ие болды және сол кездегі губернаторлар мен отарлаушылар арасында танымал болды. 1692 жылы Лоиза халқының көптігіне байланысты (100 үй және 1146 тұрғын) ресми түрде қалалық елді мекен деп жарияланды, ал 1719 жылы испан үкіметі оны ресми қала деп бекітті. Оны Гаспар де Арредондо құрды. Пуэрто-Рико 1898 жылғы Париж шарты бойынша Испания-Америка соғысынан кейін Испаниядан АҚШ-қа өткізілді. 1899 жылы АҚШ Соғыс министрлігі Пуэрто-Рикода халық санағын жүргізіп, Лоизада 12 522 адам тұратынын анықтады. 1970 жылдары "Aero Virgin Islands" DC-3 ұшағы Лоиза жағалауына құлап, ешкім зардап көрген жоқ. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде "Мария" дауылы Пуэрто-Риконы шарлады. Лоизада 598 үйдің шатыры бұзылып, 298 үй толығымен қирады. Лоиза, Пуэрто-Риконың қалған бөлігі сияқты, "Мария" дауылынан ауыр зардап шекті. 2018 жылы "Bar Rescue" бағдарламасының "Operation: Puerto Rico" атты эпизодында көрсетілді, онда бар кеңесшісі Джон Таффер Лоизаға аймақтық барды құтқару үшін келді, оны қоғамдық құтқару операциясына айналдырып, жергілікті қоғамдық орталықты, ойын алаңын, бейсбол алаңын және баскетбол алаңын, сондай-ақ барды жөндеді.

География

Лоиза Солтүстік жағалаулық жазық деп аталатын географиялық аймаққа жатады. Оның жер бедері біркелкі жазық, себебі ол теңіз деңгейінен 100 метрден аспайды. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 65,71 шаршы миль (170 км²) құрайды; оның ішінде 19,44 шаршы миль (50 км²) құрлық және 46,27 шаршы миль (120 км²) су алабын қамтиды.

Салалар

Баррио (қазіргі заманда, шағын әкімшілік бөлімдерге ұқсас) секторлар деп аталатын кішігірім аймақтарға одан әрі бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.

Арнайы қауымдастықтар

Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Лоизадағы келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Гондурас бариосындағы La 23, Гондурас бариосындағы Сектор Помпея (Лос Писаррос), Гондурас бариосындағы Сектор Вилла-дель-Кармен, Мелилья көшесі, Колобо, Пиньонес, Пуэбло-дель-Нино, Токонес, Вилла-Каньона 1, Вилла-Каньона 2, Вилла-Колобо, Вилла-Кеннеди, Вилла-Сантос және Запатерия Писарро. 2020 жылдың мамыр айының соңында Лоиза қаласының әкімі FEMA (Федералдық төтенше жағдайларды басқару агенттігі) арқылы түскен миллиондаған доллар Лоизадағы 10 құрылыс жобасына жұмсалатынын хабарлады. Ондағы ең ірі жоба – Медиания Баха бариосының Миньи Миньи секторында жоспарланған жаңарту жұмыстары.

Демография

Жасыры Лоиза, Пуэрто-Рико 2020 жылғы санақ бойынша халық саны: Ақ түсті 1,376 (5,8%), Қара/Афро-пуэрто-риколықтар 7,533 (31,8%), Американдық үндістер және Аляска тумалары 106 (0,4%), Азиялықтар 21 (0,1%), Гавайи және Тынық мұхиты аралдарының тумалары 0 (0,0%), Басқа нәсілдер 3,689 (15,6%), Екі немесе одан көп нәсілділер 10,968 (46,3%).

Муниципалитеттегі халық саны 2020 жылғы санақ бойынша 23,693 адамды құрады.

Мәдениет

Лоизаның бариоларының бірі – Лоиза алдеасы – бүкіл Пуэрто-Рикода бишілер мен шеберлердің дара туған жері ретінде танымал. Қара пуэрто-риколық музыканың орталығы саналатын Лоиза, Понсе қаласымен бірге "плена" музыкалық стилінің дәстүрлі отаны деп есептеледі. Жыл сайын Лоизада тойланатын мерекеде адамдар кокос ағашынан жасалған, түрлі түстермен боялған "Маскара де Вехиганте" маскаларын киіп шеруге қатысады. Лоиза бомба музыкасы, дәстүрлі таино және африкалық тағамдары, халық өнері және ерекше мәдениеті үшін "La Capital de la Tradición" ("Дәстүрлер астанасы") атанды.

Ауыл шаруашылығы

Кокос, жемістер, қант қамысы және алмалар.

Үкімет

Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттер сияқты, Лоиза да әкім басқарады. Қазіргі әкім – Джулия Мария Назарио Фуэнтес, ол 2016 жылғы Пуэрто-Риконың жалпы сайлауында сайланды. Қала Пуэрто-Риконың VIII сенат округіне кіреді, оны екі сенатор ұсынады. 2016 жылы Найда Венегас Браун және Эрик Корреа Ривера округтік сенаторлар болып сайланды.

Таңбалар

Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.

Ту

Жасыл, алтын және қызыл түстердегі үш иінді жолақ. Бірінші жолақтың жоғарғы сол жақ бұрышында (кантон) бейнеленген қоңырау мұнарасының силуэті діни дәстүрді көрсетеді, сонымен қатар Сан-Патрисио шіркеуінің тарихи ескерткіш ретіндегі символы болып табылады.

Елтаңба

Қалқанның үстіндегі елші Әулие Жақыптың мінген бейнесі, Лойсейньо халқының қасиеттіге деген сенімін көрсетеді, бұл сенім әр жылғы 25 шілдеде тойланатын дәстүрлі мерекелерде айқын көрінеді. Жалын – жеті сыйды сыйлайтын Киелі Рухтың символы, бұл ежелгі Лойза шіркеуінің атауы. Толқынды жолақ Пуэрто-Рико географиясының, тарихының және әдебиетінің маңызды бөлігі болған Гранде-де-Лойза өзенін бейнелейді. Таж – атақты таина басшысы Юисаның символы, ол Лойза аумағында өмір сүрген және сол жерде қайтыс болған. Көкнәрлар Ирландияның Әулие Патригін және халықтың қасиетті қамқоршысын көрсетеді.