Кіріспе
Неке сақинасы, сондай-ақ құдалық сақинасы деп те аталады, оны киген адамның некеге тұрғанын көрсететін сақина. Әсіресе батыс мәдениетінде, болашақ жұбайына неке ұсынысы жасаған кезде немесе ұсыныс қабылданғаннан кейін сыйға беріледі. Бұл болашақ некеге жасалған ресми келісім. Көптеген батыс елдерінде неке сақиналарын көбінесе әйелдер тағады, және сақинада алмаз немесе басқа да қымбат тастар болуы мүмкін. Кейде ерлер тағатын неке сақинасы үшін "маңажмент сақинасы" деген жаңа сөз қолданылады. Кейбір мәдениеттерде, Солтүстік Еуропа сияқты, екі жақ та бірдей сақина тағады, ал неке сақинасы ретінде де қолданылуы мүмкін. Ағылшын тілінде сақина әдетте сол қолдың сақина саусағына тағылады, бірақ әлемнің басқа жерлерінде әдет-ғұрыптар әртүрлі болуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, неке сақиналары баталанып, құдалық рәсімінде тағылады. Қазіргі уақытта неке сақинасын беру – бұл ресми келісімнің белгісі болып саналады.
An engagement ring, also known as a betrothal ring, is a ring indicating that the person wearing it is engaged to be married, especially in Western cultures. A ring is presented as an engagement gift by a partner to their prospective spouse when they propose marriage or directly after a marriage proposal is accepted. It represents a formal agreement to future marriage. In most Western countries, engagement rings are worn mostly by women, and rings can feature diamonds or other gemstones. The neologism "mangagement ring" is sometimes used for an engagement ring worn by men. In some cultures, including Northern Europe, both partners wear matching rings, and engagement rings may also be used as wedding rings. In the Anglosphere, the ring is customarily worn on the left hand ring finger, but customs vary considerably elsewhere across the world. Historically, engagement rings are blessed and then worn during the betrothal ceremony of a couple, In the present day, the giving of the engagement ring "constitutes the subarration".
Ежелгі заман
Кейде ежелгі египеттіктерге жағу сақинасын ойлап табу, ал ежелгі гректерге дәстүрді қабылдау туралы сенім болғанымен, жағу сақинасының тарихын сенімді түрде ежелгі Римге дейін ғана із басуға болады. Көптеген елдерде жағу сақиналарын сол қолдың сақина саусағына тағады. Бір кезде осы саусақта жүрекке дейін жететін тамыр (аморис тамыры) бар деп есептелген. Бұл идеяны Генри Суинберн «Неке және неке шарты туралы» (1686 ж.) трактатында кеңінен таратты. Осы әңгіменің бастауы ежелгі римдік кітаптан, Аул Геллидің «Аттика түндері» еңбегінен, онда Апионның «Египтикалықтар» еңбегінен келтірілген цитатадағы нервус (бұл сөзді «нерв» немесе «көктамыр» деп аударуға болады) деп айтылған. Жағу сақинасы бастапқыда келін толықтың бір бөлігі болып, келіннің сатып алынуын және иелігін білдірген деген кең таралған пікір қазіргі заманғы зерттеулермен күмәнданып отыр.
Орта ғасырлар
VII ғасырдың ортасында вестготтар кодексі талап еткендей, "келісім рәсімі орындалғанда, және сақина берілген немесе кепіл ретінде қабылданғанда, тіпті ештеңе жазбаға түспесе де, уәде ешқандай жағдайда бұзылмауы керек". 860 жылы Рим папасы Николай I Болгарияның Борис I-ге Рим католиктері мен Шығыс православиесі арасындағы айырмашылықтар туралы сұрақтарына жауап ретінде хат жазды. Папа Николай Батыс шіркеуінде ер адамның өз келісіміне сақина сыйлайтынын айтады. 1215 жылы папа Иннокентий III шақырған Төртінші Латеран кеңесінде жасырын некелерге тыйым салынды және некелер туралы алдын ала хабарлау міндетті болды. Кейбір құқық мамандары мұны Папа Николай I сипаттаған сақина тағу дәстүрімен салыстырды.
Қайта өрлеу дәуірі
Алғашқы рет алмаз сақинаны құдалықты білдіру үшін Австрияның архигерцогы Максимилиан 1477 жылы Вена императорлық сарайында Бургундиялық Марияға құда түскен кезде қолданған. Бұл одан кейін жоғары әлеуметтік статусы бар және зор байлыққа ие адамдардың өз жақындарына алмаз сақиналар сыйлауына әсер етті.
Реформация
Протестанттық реформация кезінде жағу сақинасы неке сақинасының басты символы ретінде, құдалық сақинасының орнын басты. Католик елдерінде бұл ауысу кейінірек болды.
Түсіндіру
Ағарту дәуірінде гиммаль сақиналары мен гүл сақиналары танымал болды, бірақ екіншісі ресми нике белгісі ретінде емес, көбінесе сезімді білдіру үшін қолданылды.
Виктория дәуірі
Оңтүстік Африкада алмаздар алғаш рет 1866 жылы табылды, бірақ олар 1867 жылға дейін алмаз екені анықталмады. 1872 жылға қарай алмаз кендерінің өнімділігі жылына бір миллион караттан асты. Өндіріс көбейген сайын, қарашасы аз адамдар да осы үрдіске қатыса алды. Алайда, алмаз сақиналар ұзақ жылдар бойы ақсүйектер мен аристократияның эксклюзивті иелігінде болды, ал дәстүр көбінесе қарапайым сақиналарды ұнатты. 1852 жылы "Кох-и-Нур" алмасы қайтадан кесіліп, королева Викторияның тәжінде жарқырады. Бұл әлем бойынша алмазға деген талапты күшейтті.
20 ғасыр
Америка Құрама Штаттарында Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін алмазды сақиналардың танымалдылығы төмендеді, тіпті Ұлы депрессия басталғаннан кейін де. 1938 жылы алмаз картелі «Де Бирс» бақсылық сақиналарға үлкен әсер ететін жарнамалық науқанды бастады. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде алмаз бағасы құлдырап кетті. Сонымен қатар, нарық зерттеулері жас буын арасында бақсылық сақиналардың сәннен шығып бара жатқанын көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін американдық бақсылық сақиналардың тек 10%-ы алмазды болған. «Де Бирс» компаниясы тұтынушыларды бақсылық сақинаның қажеттілік екеніне және бақсылық сақина үшін алмаз ғана лайықты тас екеніне көндіруге тырысты. 1939-1979 жылдар аралығында АҚШ-та алмаз сату 23 миллион доллардан 2,1 миллиард долларға дейін өсті. Құқық профессоры Маргарет Ф. Брининг АҚШ-та 1945 жылдан кейін бақсылық сақиналар сатылымының өсуін «уәде бұзу» ісінің жойылғанымен байланыстырады, бұл жағдайда күйеу жігіті келісімді бұзған әйелге өтемақы талап етуге құқық берді. Бұл заң әсіресе күйеу жігітімен қарым-қатынаста болған, бірақ жаңа некеде пәктігін жоғалтқан және «нарықтағы құнын» төмендеткен әйелдер үшін маңызды болды. Бұл заңның барлық штаттарда біртіндеп жойылғаннан кейін, қымбат бақсылық сақина ажырасу жағдайында жаңа қаржылық кепілдік ретінде танымал болды, себебі әйелдер сақинаны өздерінде қалдыруға құқылы болды (ішінара, егер ажырасу оның кінәсінен болмаған жағдайда).
21 ғасыр
ХХІ ғасырдың басында зергерлік индустрия ерлерге арналған жағу сақиналарын "манжмент сақиналары" деп таңдауға бастады.
Өнеркәсіп
20 ғасырда батыстық күйеу жігіттерінің мүмкіндігі болса, олар әдетте өздері жеке түрде бақилық сақинаны таңдап алып, сатып алатын және оны үйленуге ұсыныс жасағанда сүйікті келініне сыйлатын. Екі серік те бақилық сақина тағатын елдерде, олар бірге үйлесімді сақиналарды таңдап, сатып алуы мүмкін. АҚШ және Канадада, дәстүрлі түрде тек әйелдер ғана бақилық сақина тағады, кейде әйелдер өз серіктеріне бақилық сыйлықтарын да тартады. Барлық зергерлік бұйымдар сияқты, бақилық сақинаның бағасы қолданылатын материалдарға, сақинаның дизайнына, асыл тас бар-жоққа, бар болған жағдайда асыл тастың құнына және сатушыға байланысты айтарлықтай өзгереді. Сақинадағы асыл тастардың бағасы олардың түрі мен сапасына байланысты. Алмаздың салмағы, түсі, тазалығы және кесілуі бойынша бағаланатын стандартталған сипаттамасы бар. Сапфир, рубин және изумруд сияқты басқа асыл тастардың әртүрлі жүйелері бар. Зергерлік бұйымды отбасылық дәстүрді құрметтеу, отбасылық мұраларды пайдалану, ерекше стильді таңдау, әлеуметтік жауапкершілік қағидаттарын сақтау (мысалы, «қанды алмастар» дауына немесе алтын өндіру мен цианид процесінен туындаған ластануға қатысы жоқ стиль), жеке талғамға сәйкес келу немесе шығындарды басқару үшін таңдауға болады. Синтетикалық алмаз және кубикалық циркония, мойсанит сияқты алмазға ұқсас баламалар да танымал таңдау болып табылады, олар әлеуметтік жауапкершілікті сақтайды және қажетті көріністі ұстап тұрып, шығындарды азайтады. Күйеу жігіті жылдық табысының маңызды бөлігін бақилық сақинаға жұмсауы керек деген идея 20 ғасырдың ортасында De Beers компаниясының маркетингтік материалдарында алмаз сатуды арттыру мақсатымен пайда болды. 1930 жылдары олар күйеу жігіті бір айлық табысын бақилық сақинаға жұмсауы керек екенін ұсынды. 1980 жылдары олар оған екі айлық табысын жұмсауға кеңес берді (Жапонияда үш ай). 2015 жылы жүргізілген ғылыми зерттеуде жұбайлардың шамамен төрттен бірі сақина сатып алмағанын, ал үштен бірі оған 2000 АҚШ долларынан аз жұмсағанын көрсетті. Бақилық сақина мен тойға аз ақша жұмсаған жұбайлардың некелері ұзаққа созылып, ажырасу қаупі төмендеу болады. АҚШ-та Ұлы депрессияға дейін, үйленуге келісімін бұзған ер адам міндеттемелерді орындамағаны үшін сотқа шақырылуы мүмкін еді. Ақшалай өтемақыға үйленуге дайындыққа жұмсалған нақты шығындар, сондай-ақ эмоционалдық зиян және басқа да үйлену мүмкіндіктерін жоғалтудан туындаған шығындар кірді. Егер әйел күйеу жігітімен жыныстық қатынасқа түскен болса, өтемақы мөлшері едәуір артты.
Стильдер
Жұбы бар сақиналар, кез келген әшекей сияқты, түрлі стильде болады. Алтын (сары алтын, ақ алтын және қызғылт алтын түрінде болады) мен платина жұбы бар сақиналарға артықшылық беріледі, бірақ титан, күміс және тот баспайтын болат сияқты қарапайым металл түрлері де қолданылады. Бұл болашақ күйеу жігітіне/құйеуіне өзінің жеке стилін сақинаға оңай енгізуге мүмкіндік береді. АҚШ-та, жұбы бар сақиналарды әйелдер тағады, және 20 ғасырдың ортасынан бері алмаз осындай сақиналарда кеңінен қолданылып келеді. Солитер сақинада бір алмаз болады. Жұбы бар сақиналардың ең көп таралған түрі – 1886 жылы Tiffany & Co. танымал еткен және «Tiffany setting» сауда белгісімен сатылатын, бір алмазды тіреуге орнату. Қазіргі кезде ең танымал кесім – жарқын кесім, ол асыл тасқа максималды жылтырлық береді. Дәстүрлі жұбы бар сақиналардың түрлі тіреулері мен ленталары болуы мүмкін. Тағы бір маңызды категория – бүйірлі тастармен жасалған жұбы бар сақиналар. Ортасында үлкен алмаз, ал бүйірінде кішкентай алмаздары бар сақиналар осы санатқа жатады. Үш тасты алмаз сақиналар, кейде үштік немесе трилогия сақинасы деп аталады, қатар орналасқан үш бірдей алмазды және олардың арасында үлкен тасты көрсетеді. Сақинадағы үш алмаз жұбайдың өткені, қазіргісі және болашағын білдіреді, бірақ кейбір адамдар бұл композицияға діни мағына береді. Неке жиынтығына жұбы бар сақина және үйлену сақинасы кіреді, олар бір-бірімен үйлесімді және жиынтық ретінде сатып алынуы мүмкін. Кейде үйлену сақинасы толық емес көрінеді, тек екі бөлігі – жұбы бар және үйлену сақинасы біріктірілгенде ғана толыққанды болады. Басқа жағдайларда, неке жиынтығы стильдік тұрғыдан үйлесімді екі сақинадан тұрады және оларды бірге тағуға болады, бірақ әрқайсысы жеке сақина ретінде де жарасымды көрінеді. Үйлену сақинасын үйлену күніне дейін тақпаса да, екі сақина әдетте бірге неке жиынтығы ретінде сатылады. Үйлену тойынан кейін күйеу жігіті/құйеуі екі бөлігін біріктіріп, ыңғайлылықты арттыру және сақинаның бірін жоғалту қаупін азайту үшін дәнекерлеуге шешім қабылдауы мүмкін. Үштік сақина жиынтығына әйелдерге арналған жұбы бар сақина, әйелдерге арналған үйлену сақинасы және ерлерге арналған үйлену сақинасы кіреді. Мұндай жиынтықтар көбінесе бір-бірімен үйлесімді болады және төмен бағада сатылады. Скандинавия елдерінде жұбы бар сақиналарды әйелдер де, ерлер де тағады. Дәстүрлі түрде олар қарапайым алтын ленталар болып табылады, бірақ әшекейлі дизайн мен басқа материалдар да танымал болып келеді. Жұбы бар сақиналар АҚШ-та сатылатын үйлену сақиналарына ұқсас, ал әйелдердің үйлену сақиналары АҚШ-тың жұбы бар сақиналарына ұқсауы мүмкін. Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда оны әдетте сол қолдың сақина саусағына тағады. Осыған ұқсас дәстүрлер классикалық дәуірге дейін жетеді, ерте қолданыстан басталады, сол қолдың төртінші саусағында сүйіспеншілік тамыры немесе «махаббат тамыры» бар деген ескі сенімге байланысты. Бұл әдет ежелгі египеттік мифке негізделген болуы мүмкін, онда саусақта жүрекке тікелей апаратын тамыр бар екені айтылады, немесе жүрек дененің сол жағында орналасқандықтан болуы мүмкін. Германияда жұбы бар сақинаны махаббатқа келіскен кезде сол қолға тағады, ал үйленгеннен кейін оң қолға ауыстырады. Польша мен Түркияда жұбы бар сақина мен үйлену сақинасын дәстүрлі түрде оң қолға тағады, бірақ қазіргі практика айтарлықтай өзгеше.
Заңды меншік құқығы
Дәстүр бойынша, егер күйеуінің өзі некелесуді бұзғаны үшін неке сәтсіз аяқталса, әйел сақинаны қайтаруға міндетті емес. Бұл сақинаның әйелдің абыройын қорғауға арналған өтемақы ретіндегі рөлін көрсетеді. АҚШ-тың көп штатында неке сақиналары мүліктік құқық бойынша «шартты сыйлықтар» саналады. Бұл – дұрыс берілген сыйлықты қайтарып алуға болмайтын жалпы ережеден туындайтын ерекшелік. Мысалы, Мейер мен Митникке қарсы іс (625 N. W.2d 136, Мичиган, 2001) келесі пікірді маңызды деп тапты: «Соңғы «заманауи үрдіс» неке сақинасы шартты сыйлық болғандықтан, неке бұзылғаннан кейін сақина сыйлаушыға қайтарылуы керек деп санайды. Сондықтан, кімнің некені бұзғаны, неліктен бұзғаны, немесе кімнің «кінәсі» бар екені маңызсыз. Бұл – кінәні анықтамайтын сот шешімі». Дегенмен, кейбір штаттарда неке сақинасын қайтару үшін сотқа жүгіну құқығы заңмен шектелген, себебі көптеген штаттарда некеге тұруға берілген уәде бұзылғаны үшін азаматтық іс қозғалмайды деп көрсетілген заңдар бар. Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында болған бір сот ісінде ер адам бұрынғы қалыңдығын сотқа берді, себебі ол сақинаны тастап жіберді, ал ол оған неке жоспарлары күйрегеніне қарамастан, оны сақтап қалуға рұқсат берген болатын. Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Соты ер адамның сөздеріне қарамастан, сақина шартты сыйлық болып қала берді деп шешті (өйткені оның сақтап қалуға рұқсат беруі қарым-қатынасты сақтап қалуға тырысқанын көрсетті) және оған сақинаның 15 250 австралиялық долларын төлеуге бұйрық берілді. Англия мен Уэльсте неке сақинасы күйеуге берілген толыққанды сыйлық деп есептеледі. Бірақ, егер сақина неке орын алмаса қайтарылуы керек деген шарт (ашық немесе түсініксіз) болғандығын дәлелдеу арқылы бұл болжамды жоққа шығаруға болады. Бұл мәселе Джейкобс Дэвиске қарсы істе (1917) қарастырылды.
Мәдениеттің өзгеруі
Католицизм, лютерандық және англикандық тарихи христиандық дәстүрлерде тұсау кесу сақиналарын діни қызметкер немесе пастор баталайды, содан кейін жұптар тұсау кесу рәсімінде киеді (бұл "ұялысқан жұпты бата беру" немесе "ниет білдіру" деп те аталады). Кейбір елдерде ерлер де, әйелдер де тұсау кесу сақиналарын тағады. Сақиналар көбінесе қымбат металдан жасалған қарапайым жолақ түрінде болады. Кейде тұсау кесу сақинасы кейіннен күйеудің неке сақинасы ретінде қолданылады. Мысалы, Бразилияда күйеу жігіт пен келіншек некелесер алдында оң қолына қарапайым неке алқасын тағады. Тойдан кейін сақина сол қолға ауыстырылады. Аргентинада да күйеу жігіт пен келіншектің тұсау кесу кезінде сол қолына күміс сақина тағуы белгілі. Кейін, тойдан кейін күміс сақина неке сақинасымен ауыстырылады немесе оң қолға көшіріледі. Дәстүр бойынша, Ұлыбритания аралдарындағы әйелдер, адым жылдары ерлерге үйлену ұсынысын жасай алады. Соңғы жылдары әйелдердің үйлену ұсынысы жасауы көбейді, сондықтан кейбір зергерлік компаниялар ерлерге арналған тұсау кесу сақиналарын жасауды бастады. Олар әдеттегі ерлер сақиналарына ұқсайды, көбінесе ортасында алмаз болады. Егер еркектер мен әйелдердің екеуі де дәстүрлі түрде тұсау кесу сақиналарын тағар елдерде, сақиналар көбінесе қарапайым болады және ерлер мен әйелдердің сақина дизайндары арасында айқын айырмашылық жоқ.