Румыния саяхатшысы: Теодо́р Думитру Столожа́н өмірі мен саяси жолы

Кіріспе

Теодор Думитру Столоян (; 24 қазан 1943 жылы туған) – 1991 жылдың қыркүйегінен 1992 жылдың қарашасына дейін Румынияның премьер-министрі болған румындық саясаткер. Оқыған экономист, ол Ұлттық либералдық партиясының (PNL) президенттерінің бірі болды, содан кейін Либералдық демократиялық партияның (PLD) және Демократиялық либералдық партияның (PDL) негізін қалаушысы және жетекшісі болды. Ол Румыния атынан Еуропалық парламент депутаты болды, Демократиялық либералдық партиясы (PDL) мен Ұлттық либералдық партиясын (PNL; екеуі де EPP ED-ге қатысты) өкілдік етті. 2002 жылдан 2012 жылға дейін Трансильванияның Брашов университетінде профессор болып жұмыс істеді.

Мансап

Румын революциясына дейін Столоян Николае Вакароиумен бірге Мемлекеттік жоспарлау комитетінде жұмыс істеді, кейін 2000 жылдың 20 желтоқсаны мен 2008 жылдың 14 қазаны аралығында Сенат төрағасы болды. Николае Чаушеску билігі кезінде ол 1972-1977 жылдары Қаржы министрлігінде Мемлекеттік бюджет департаментінің экономисі, содан кейін 1978-1982 жылдары Мемлекеттік бюджет есебінің басшысы, ал Румын революциясына дейін Сыртқы валюта және халықаралық қаржы қатынастары департаментінің директорының орынбасары болып жұмыс істеді. Ол 1991 жылдың қыркүйегінен 1992 жылдың қарашасына дейін Румынияның премьер-министрі болды, содан кейін Дүниежүзілік банкте және румындық жеке компанияда жұмыс істеді. 1992 жылы Столоян үкіметі жалақыны шектеу және бағаларды одан әрі либералдау бойынша үнемдеу жоспарын бастады. Экономикалық жағдай нашарлап, инфляция және жұмыссыздық едәуір өсті. Ол Дүниежүзілік банкте жұмыс істеді. 2000 жылы ол Ұлттық либералдық партияның (PNL) мүшесі ретінде саясатқа қайта оралды; 2000 жылдың қарашасындағы сайлауда Румыния президенттігіне үміткер болды, бірақ Ион Илиеску мен Корнелиу Вадим Тюдордан кейін үшінші орын алды. 2002 жылдың тамызында ПНЛ президенті болып тағайындалды. 2003 жылы оның партиясы Демократиялық партияның басшысы Траян Басескумен, сол кезде Бухарест қаласының мэрімен келісімге келіп, "D. A. Dreptate şi Adevăr" (Әділет және шындық альянсы) деген одақ құрды. 2004 жылдың ақпанында ол 2004 жылдың қарашасында өткен Румыния президенттік сайлауында одақтың үміткері болып сайланды. 2004 жылдың 2 қазанында Столоян күтпеген жерден PNL басшылығынан кетіп, президенттік жарыстан бас тартты. Ол денсаулығының нашарлауын шешімінің себебі ретінде көрсетті. 2004 жылдың 20 желтоқсанында Басеску президент болып сайланғаннан кейін Столоян Басескудің аға кеңесшісі болды. 2006 жылдың 10 қазанында Столоян PNL-ден қуылды, ал желтоқсанда ол жаңа партия – Либералды демократтар партиясын (PLD) құрды, оның президенті болып 2007 жылдың 31 наурызында PLD-нің бірінші съезінде сайланды. 2008 жылдың қаңтарында PLD Демократиялық партиямен бірігіп, Демократиялық либералдық партияны (PDL) құрды, оның мүшесі Столоян болды. PDL 2008 жылғы сайлауда көптеген орындарды жеңіп алды, ал 2008 жылдың 10 желтоқсанында президент Траян Басеску Столоянды Румынияның премьер-министрі етіп тағайындады. Бес күннен кейін ол жас үміткердің пайдасына орнынан бас тартатынын айтып, қабылдауын кері алды; содан кейін Эмиль Бок таңдалды.

Before the Romanian Revolution, Stolojan worked at the Committee for State Planning, together with Nicolae Văcăroiu, who subsequently became President of the Senate between 20 December 2000 and 14 October 2008. During the rule of Nicolae Ceaușescu, he worked at the Ministry of Finances between 1972 and 1977 as an economist in the State Budget Department, then between 1978 and 1982 as Chief of Accountancy of State Budget and then as deputy director of the Department for Foreign Exchange and International Financial Relations until the Romanian Revolution. He was the Prime minister of Romania from September 1991 to November 1992, then worked for the World Bank and for a Romanian private company. In 1992, the Stolojan government began an austerity plan, limiting wages and further liberalising prices. The economic situation deteriorated and inflation as well as unemployment increased substantially. After his term ended, he worked at the World Bank. In 2000, he re entered politics as a member of the National Liberal Party (PNL); he ran for the presidency of Romania in the November 2000 elections, but came in third, behind Ion Iliescu and Corneliu Vadim Tudor. He was named president of the PNL in August 2002. In 2003, his party approached the Democratic Party leader Traian Băsescu, at that time the mayor of Bucharest, and initiated an alliance named "D. A. Dreptate şi Adevăr" (Justice and Truth Alliance). In February 2004, he was chosen as the alliance's candidate in the Romanian presidential election of November 2004. On 2 October 2004, Stolojan surprisingly stepped down from the leadership of the PNL and also withdrew from the presidential race. He cited serious health problems as a reason for his decision. Stolojan became a senior advisor to Băsescu after the latter was inaugurated as president on 20 December 2004. On 10 October 2006, Stolojan was expelled from the PNL, and in December he formed a new party, the Liberal Democrats (PLD), whose president he was elected at the first PLD congress on 31 March 2007. In January 2008, the PLD merged with the Democratic Party to form the Democratic Liberal Party (PDL), of which Stolojan was then a member. The PDL won the most seats in the 2008 election, and on 10 December 2008, Stolojan was designated prime minister of Romania by President Traian Băsescu. Five days later, he withdrew his acceptance, saying he was stepping down in favour of a younger candidate; Emil Boc was then selected.

Жеке өмір

Ол әйелі Еленамен бірге ұлдары Влад Столоян және қыздары Ада Палеа бар.