Кіріспе
Батыс Йоркширдегі қала, Англия.
Йеддон – Англияның Батыс Йоркширдегі Лидс қаласының метрополитендік округінде орналасқан қала. Қаланың көп бөлігі Лидс қалалық кеңесінің Отли және Йеддон округінде және Лидс Солтүстік-Батыс парламенттік сайлау округінде орналасқан. Қаланың оңтүстік бөлігі, Кирк-лейн көшесіндегі Свинкар даңғылының солтүстігінде және A65 тас жолының оңтүстігінде, Гисли және Роуддон округтерінде және Пудси сайлау округінде жатыр. Лидс Брэдфорд халықаралық әуежайы қаланың шығысына орналасқан.
Ерте заман
Ейдон атауының шығу тегі көне ағылшын тіліндегі "gæh" және "dūn" сөздерімен байланысты, олар "батыр тіктеу төбе" деген мағынаны білдіреді. Жоғары көшедегі төбелі бөлігі ғасырлар бойы "Тіктеу" деп белгілі болған. Бұл Раудон, Йедон және Бейльдон сияқты үш төбелік елді мекеннің бірі болды, және Раудон бастысы болған, ал Йедон жерлеу (жақын маңда жерлеу құмыралары табылған) және басқа да діни мақсаттар үшін пайдаланылған деп есептеледі. 19 ғасырда Йедонның халқы 1801 жылы 1695-тен 1851 жылы 4109-ға, ал 1891 жылы 7396-ға дейін тез өсті, себебі Йедон егіншілік емес, өндіріс қаласына айналды. Ол әсіресе әйелдер киімдерін жасаумен танымал болды. Сауданы дамыту үшін 1827 жылы Йедон арқылы Кирксталды Гизлимен байланыстыратын Жаңа жол (қазіргі A65) салынды, ал 1840 жылдары теміржол құрылысы басталды. 1845 жылы Йедон Гуйзелиден әкімшілік тұрғысынан бөлінді. 1853 жылы "Yeadon and Guiseley Gas Light Co" компаниясы газбен қамтамасыз етті. 1937 жылы ол он мыңнан астам халқы бар Эйрбороу ауданының ең ірі қалашығының бөлігіне кірді.
Қоғамдық көлік
1894 жылы Гизлиден Йедонға теміржол қатынасы ашылды. Желі 1964 жылы жабылды. Қазір бұл табиғат жолы, және оның көп бөлігін әлі де жаяу жүріп аралауға болады – Хеншоу-лейннің жанындағы Ескі моторлы далалардан бастап, Гисли сауда орталығынан өтіп, Гисли тармақтық желісіне қосылады. Жол Хеншоу-лейн арқылы жалғасады, онда ескі көпірді көруге болады. Көпірден кейін бірден теміржол станциясы орналасқан, (қазіргі) қалалық қойма ауласындағы Станция тавернасының жанында. Желі Руддондағы Троица шіркеуінің (бұрынғы Бентон қауымдық шіркеуі) қарсысында аяқталады. Йедон станциясы көбінесе тауар тасымалына пайдаланылды, ал желі бойындағы бірнеше ірі диірмендерге (Лиафилд диірмені, Кёрк Лейн диірмені, Вестфилд диірмені, Грин Лейн диірмені, сабын және бояу фабрикалары) тікелей қызмет көрсетті. Жолаушылар пойыздары тек арнайы рейспен ғана жүрді. 1905 жылы Йедон станциясынан алғашқы пойыз 500 адамды алып кетті. Келесі жылы пойыздар Йедоннан Блэкпулге жолаушыларды тасыды. Йедон (Грин Лейн) 1909 жылдан 1950 жылға дейін Лидс қаласына трамваймен қосылды. Солтүстікке қарай Йедонға А2 автобусымен Харрогейтке, 33, 34 және 27 автобустарымен Отли және Гизлиге, ал 966 автобусымен Гизлиге баруға болады. Оңтүстікке қарай қала Грингейтс арқылы Брэдфордқа A2, Шипли арқылы Брэдфордқа A3, сондай-ақ 33, 34 және 27 автобустарымен Лидске қатынайды.
Дін
Ейдон бұрынғы, үлкен Гиссли қауымының бір бөлігі болды, бірақ 1844 жылы комиссия мүшелерінің шіркеуі ретінде 300 фунт стерлинг көлемінде грантпен Сент-Джон Евангелист шіркеуі салынды. Оны Уолкер Роусторн жобалаған. Оның мұнарасы 1970 жылы қауіпті деп танылып, бұзылды. Жаңа өмір қауымдық шіркеуі бұрын Сент-Эндрю қауымдық шіркеуі (C of E) болған, оны 1891 жылы Брэдфордтық Томас Хили салдырған және ол ІІ санаттағы ескертулер тізіміне енген. Рим-католик шіркеуі (Сент-Петр және Сент-Пол), Методист шіркеуі (примитивті методист капелласынан дамыған) және Плимут бауырластарының жиналыс залы бар.
Қалалық әкімдік
Қалалық алаңда, Жоғарғы көше бойында солтүске қарай қарап тұрған 1880 жылғы Йедон қалалық залы мен механика институты орналасқан. Архитектор 200-ден астам қатысушы болған байқаудан кейін, 5000 фунт стерлингтік бюджетпен таңдалды. 1985 жылы бұл ғимарат Йоркшир телеарнасының "The Beiderbecke Tapes" бағдарламасында тіркеу кеңсесі ретінде қолданылды.
Төменгі зал
Артур Ми былай деп жазды: "Йоркширде көптеген ірі үйлер болғанымен, Йедон шетіндегі Лоу Холл сияқты тартымды үйлердің саны аз". Бұл Гилл-Лейнде орналасқан, ІІ санаттағы ескерткіш, бұрынғы 17 ғасырға жататын шаруа үйі ("W S 1658" тас белгісі бар), 19 ғасырда қайта жаңартылған, құмтас пен тақтатастан тұрғызылған. Ол 1624 жылы салынған, ал 1658 жылы Уильям Сэйл салған кіреберіс бөлігі (верандасы) бар. Осы тас монастырлар таратылғаннан кейін Эшолт монастырінен әкелінген деп саналады. Тарн көлінде желкендесуге және балық аулауға болады. Тарн көлінде үйректер, аққулар және көптеген Канада қаздарын кездестіруге болады. Тарн көлінің жанында BMX велосипед жолы бар, Тарнфелд паркі орналасқан.
Басқару
Ейдон, көршілес Гиссли және Роудсон қалаларымен бірге 1937 жылы құрылған және 1974 жылы таратылған Эйрборо қалалық округін құрады. Ейдон қазір де Нунройд паркінде жергілікті регби клубы – Эйрбороу РУФК-ны қабылдайды. Ейдон (Кирк-лейндегі Свинкар даңғылының солтүстігіндегі және A65 тас жолының оңтүстігіндегі аймақтарды қоспағанда) қазір Лидс қалалық кеңесінің Отли және Ейдон округіне кіреді. Оны үш кеңесші өкілдік етеді. Лидс қалалық кеңесі енді Ейдон қаласындағы мемлекеттік қызметтерді басқарады. Ейдон екі сайлау округіне бөлінген: көбірек бөлігі Лейбористік партиясының өкілі Алекс Собелмен Лидс Солтүстік-Батысында, ал қалған бөлігі Консервативтік партиясының өкілі Стюарт Эндрюмен Пудсиде орналасқан.
Ыңғайлылықтар
Йедонның дамыған қала орталығы бар, және көптеген кәсіпорындар Хай-стрит көшесінің маңында орналасқан. Мұнда Morrisons супермаркеті және KC's Express (1994 ж. құрылған) сияқты бірнеше танымал дүкендер бар. Сондай-ақ, құрылыс қауымдары, жылжымайтын мүлік агенттіктері және қоғамдық мейрамханалар да кездеседі. Travelodge және Premier Travel Inn қонақ үйлері әуежайға жақын орналасқан. Қалалық алаңда Лидс қалалық кеңесінің кітапхана желісіне кіретін қоғамдық кітапхана орналасқан. Ол сонымен қатар кеңестің бір терезелік қызмет көрсету орталығы болып та жұмыс істейді.
Спорт
1850 жылдан бері Йедонда крикет ойналып келген, онда жұмыстан кейін сенбі күні кешке көптеген адамдар Йедон баурайында ойнаған. Ойын жарыққа дейін жалғасты. Йедондағы крикеттің бастауы нақты белгілі емес, бірақ сол кезде Йедонда «Топендерс» және «Ловендерс» деген екі команда болған. Командалар 1859 жылы Сэнди Уэй мен Грин қиылысындағы «Олд Виктория» қонақ үйінде өткен жиналыста бірігуге келісті. Клуб «Йедон Юнайтед Крикет Клубы» деген атты қабылдады, бірақ кейін «Юнайтед» деген сөз алынып тасталды. Аңызға айналған У.Г. Грейс 1877 жылы «Сван» алаңында «Юнайтед Саут XI» командасымен ойнады. Грейс нөлге шығарылды, осыдан өте қуанған ойыншыны капитан көрермендер ақша төлеп көруге келген адамды аластағаны үшін сөгіс берді. Йедон Крикет Клубы Брэдфорд Премьер Лигасындағы 1XI командасы 1-дивизионда, 2XI командасы 1-дивизионда (2-ші лига) және 3XI командасы 2023 жылы өз секциясын жеңгеннен кейін Mid Yorkshire Sunday Cricket League, Чемпиондар лигасының құрамында ойнайды. Йедон ФК 2018–19 маусымда ФА-ның Уорфдейл Триангел Премьер Лигасына жол алды.
Экономика
1938-1946 жылдар аралығында Йедон әуежайының жанындағы Avro зауыты компанияның көптеген соғыс кезеңіндегі ұшақтарын, оның ішінде Ланкастер, Линкольн, Йорк және Ансон ұшақтарын өндірді. Йедон қаласында шамамен 700 Ланкастер ұшағы жасалды. Йедонның авиация тарихын 2168 (Йедон) эскадрильясының әуе оқу корпусының жұмысы сақтап келеді. Ұлттық қайырымдылық қоры «Эпилепсияға қарсы іс-қимыл» штаб-пәтері осы қалада орналасқан.
Атақты тұрғындар
Антигуада құл болып туған Бетси Сойер 1839 жылы 24 қарашада Йедон қаласында қайтыс болды. Оның азаттыққа дейінгі жолын және өмірін еске алу үшін Йедон методистік шіркеуінің зиратына ескерткіш тас орнатылды. Бұрынғы Йоркшир және Англия крикет командасының капитаны Брайан Клоуз бала кезінде осы қалада тұрған. Жаңа Зеландиялық методист пасторы және социалист Мозес Айртон (1878–1950) Йедон қаласында дүниеге келген.