Дуглас Норт: Экономист және Нобель сыйлығының лауреаты
Douglass North
Дуглас Норт: Американ экономисі, 1993 ж. Экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Экономикалық тарих, институционалдық өзгерістер, экономикалық өсім туралы зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық экономист және Нобель сыйлығының лауреаты (1920–2015)
American economist and Nobel laureate (1920–2015)
Дуглас Сесил Норт (5 қараша 1920 – 23 қараша 2015) – американдық экономист, экономикалық тарих саласындағы еңбектерімен танымал. Роберт Фогельмен бірге 1993 жылы Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығын алды. Нобель комитетінің сөздері бойынша, Норт пен Фогель «экономикалық және институционалдық өзгерістерді түсіндіру үшін экономикалық теория мен сандық әдістерді қолдану арқылы экономикалық тарихты зерттеуді жаңартты». Норт Жаңа институционалдық экономикадағы ықпалды тұлға болды, ол институттардың экономикалық мінез-құлық пен нәтижелерге тигізетін әсерін баса көрсетті. Норт былай деді: «Институттар экономиканың стимул құрылымын қамтамасыз етеді; бұл құрылым дамыған сайын экономикалық өзгерістердің өсуге, тоқырауға немесе құлдырауға қарайтын бағытын анықтайды». Ұсынысқа сай әрекет ететін және байлықты барынша арттыруға ұмтылатын адамдар толыққанды ақпаратқа ие болмайды және келісімдерді бақылау мен орындауда қиындықтарға тап болады. Институттар ақпаратты қамтамасыз етеді және транзакциялық шығындарды төмендету арқылы экономикалық белсенділікті ынталандырады.
Douglass Cecil North (November 5, 1920 – November 23, 2015) was an American economist known for his work in economic history. Along with Robert Fogel, he received the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences in 1993. In the words of the Nobel Committee, North and Fogel "renewed research in economic history by applying economic theory and quantitative methods in order to explain economic and institutional change." North was an influential figure in New Institutional Economics, which emphasizes the impact of institutions on economic behaviors and outcomes. North argued, "Institutions provide the incentive structure of an economy; as that structure evolves, it shapes the direction of economic change towards growth, stagnation, or decline." Rational and wealth maximizing individuals lack complete information and have difficulties monitoring and enforcing agreements. Institutions can provide information and reduce transaction costs, thus encouraging economic activity.
Өмірбаян
Дуглас Норт 1920 жылғы 5 қарашада Массачусетс штатының Кембридж қаласында дүниеге келген. Әкесінің MetLife компаниясындағы жұмысына байланысты бала кезінде бірнеше рет көшіп-қоныпты. Оның отбасы Онтарионың Оттава қаласында, Швейцарияның Лозанна қаласында, Нью-Йорк қаласында және Коннектикут штатының Уоллингфорд қаласында тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыста саналы түрде әскери қызметтен бас тартқан Норт, Сан-Франциско мен Австралия арасында сауда кемелерімен жүретін навигатор болды. Сол кезде ол экономиканы оқып, фотосуретке түсіруді хобби ретінде ұнатып алды. Соғыстың соңғы жылы Аламидадағы Теңіз қызметі офицерлері мектебінде навигация пәнін оқытты және фотограф немесе экономист болуды қайсысы дұрыс екенін ойлап, шешім қабылдауға тырысты. Норт Беркли университетіне оралып, 1952 жылы экономика ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Содан кейін ол Вашингтон университетінде ассистент-профессор болып жұмыс істеуге кірісті.
Douglass North was born in Cambridge, Massachusetts, on November 5, 1920. He moved several times as a child due to his father's work at MetLife. The family lived in Ottawa, Ontario, in Lausanne, Switzerland, in New York City, and in Wallingford, Connecticut. A conscientious objector in World War II, North became a navigator in the Merchant Marine, traveling between San Francisco and Australia. During that time, he read economics and picked up his hobby of photography. He taught navigation at the Maritime Service Officers' School in Alameda during the last year of the war, and struggled with the decision of whether to become a photographer or an economist. North returned to UC Berkeley, where he obtained a Ph. D. degree in economics in 1952. He subsequently began his career as an assistant professor at the University of Washington.
Академиялық мансап
1951 жылдан 1956 жылға дейін Норт Вашингтон университетінде экономика бойынша қатар профессоры, ал 1956 жылдан 1960 жылға дейін доцент болды. 1960 жылы Норт «Экономикалық тарих журналының» редакторы болып, клиометрияны (Жаңа экономикалық тарих) танымал етті. 1960 жылдан 1983 жылға дейін ол Вашингтон университетінде экономика профессоры болды, сонымен қатар 1967 жылдан 1979 жылға дейін экономика кафедрасын басқарды. 1979 жылы Райс университетінде саяси экономика бойынша Петеркин профессоры, ал 1981–1982 жылдары Кембридж университетінде американдық тарих және институттар профессоры қызметін атқарды. 1983 жылы ол Вашингтон университетінің Сент-Луис қаласындағы экономика кафедрасының Генри Р. Люс заң және еркіндік профессоры болып жұмысқа орналасты (онда 1984 жылдан 1990 жылға дейін саяси экономика орталығының директоры болды). Ол Стэнфорд университетінің Гувер институтында Бартлетт Бернап аға ғылыми қызметкері болды. 1991 жылы ол 1965 жылы Экономика жөніндегі халықаралық құрметті қоғам құрған Джон Р. Коммонс сыйлығын жеңіп алған алғашқы экономикалық тарихшы болды. Норттың еңбектерінің жинағы Дьюк университетінің Рубенштейн кітапханасында сақталады.
From 1951 to 1956, North was an assistant professor of economics at the University of Washington, then from 1956 to 1960, an associate professor. In 1960, North became co editor of the Journal of Economic History, popularizing cliometrics (New Economic History), and from 1960 to 1983, he was professor of economics at the University of Washington, where he also chaired the economics department from 1967 to 1979. In 1979 he served as the Peterkin Professor of Political Economy at Rice University, and in 1981–82 as the Pitt Professor of American History and Institutions at Cambridge University, before joining the faculty of Washington University in St. Louis in 1983 as the Henry R. Luce Professor of Law and Liberty in the Department of Economics (where he also served as director of the center for Political Economy from 1984 to 1990). He was the Bartlett Burnap Senior Fellow at the Hoover Institution at Stanford University. In 1991, he became the first economic historian to win the John R. Commons Award, which was established by the International Honors Society for Economics in 1965. A collection of North's papers is housed at the Rubenstein Library at Duke University.
Ғылыми-зерттеу күн тәртібі
Рональд Коуз және Оливер Уильямсонмен бірге ол 1997 жылы Сент-Луисте алғашқы отырысын өткізген Жаңа институционалдық экономика халықаралық қоғамын (ISNIE) құруға мұрын қойды. Оның зерттеулері меншік құқығы, транзакциялық құн, нарықтардың институционалдық негізі, тарихтағы экономикалық ұйымдастыру, сондай-ақ дамып келе жатқан елдердің экономикалық дамуын қамтыды. Норт Копенгаген консенсусы сарапашысы және әлемнің көптеген үкіметтеріне кеңесші болды. Ол зерттеу жұмыстарын жүргізді (Мэриленд университетінің Джон Уоллисімен және Стэнфорд университетінің Барри Уэйнгастпен бірлесіп) елдердің "табиғи жағдайдан" қалай шығып, ұзақ мерзімді экономикалық өсуге қалай қол жеткізетінін анықтау бойынша. Ол Бейбітшілік және қауіпсіздік үшін экономистердің қоршысы және Vipani коммерциялық емес ұйымының арнайы кеңесшісі болды.
Along with Ronald Coase and Oliver Williamson, he helped found the International Society for the New Institutional Economics (ISNIE) which held its first meeting in St. Louis in 1997. His research included property rights, transaction costs, the institutional basis of markets, and economic organization in history as well as economic development in developing countries. North served as an expert for the Copenhagen Consensus and as an advisor to governments around the world. He was engaged in research (with John J. Wallis of the University of Maryland and Barry Weingast of Stanford University) on how countries emerge from what they call "the natural state" and into long run economic growth. He was a trustee of the Economists for Peace and Security and a special adviser to the non profit organization Vipani.
Транзакциялық шығындар, институттар және экономикалық нәтиже
1992 жылғы мақаласында Норт неоклассикалық экономикалық теория тиімді нарықтар құруға қажетті институттарды ескермейтінін, сондай-ақ мониторинг пен транзакциялық шығындардың төмендігін айтады. Ол институттардың уақыт өте келе қалай өзгеретінін және тиімді болатынын түсіндіретін негізгі қағидаларды ұсынады. Норт барлық транзакциялық шығындардың мәміле жасасушы тараптар арасындағы ақпараттың теңсіздігінен туындайтынын теориялайды. Сондықтан, әрбір адам сатып алатын тауардың сапасын анықтау және сауда шарттарын орындау үшін ресурстар жұмсауы керек. Бұл шығындар экономикалық өсуге елеулі кедергі келтіретіндіктен, саяси және экономикалық институттардың басты міндеті оларды бақылау болып табылады, көбінесе алаяқтық, ұрлық және басқа да қоғамға зиян келтіретін әрекеттерге тосқауыл қою арқылы. Алайда, саяси жүйеге басшылық ететіндер осы институттарды қоғамдық емес, жеке мүдделерін қанағаттандыру үшін құрастырады, сондықтан қолданыстағы институттар транзакциялық шығындарды толығымен азайта алмайды. Институттардың бірінші түрі – «шектелген қолжетімділік тәртібі» деп аталады, олар саяси және экономикалық жүйелерге элиталық бақылау арқылы рентаны алумен сипатталады. Зорлық-зомбылық шектеледі, себебі ең ықпалды тұлғалар өздерінің ренталарын қорғау үшін заң мен тәртіпті сақтайды. Дегенмен, олардың заң мен тәртіпті сақтау құралдары экономикалық және саяси монополияларды қолдауды қажет етеді, бұл экономикалық өсуді тежейді. Норт және авторлар ұсынатын институттардың екінші түрі – «ашық қолжетімділік тәртібі» деп аталады, олар саяси бақылаудағы әскери күш арқылы зорлық-зомбылықты шектейді. Бұл қоғамдарда белгілі бір бейтарап критерийлерге сай келетін кез келген адам саяси және экономикалық ұйымдар құруға құқылы, нәтижесінде Шумпетердің «шығармашылық бұзу» процесі пайда болады. Әскери күш қоғамдағы зорлық-зомбылықты шектейді, ал осы әскерді басқаратын саяси тұлғалар осы шығармашылық бұзу процесінен туындайтын саяси және экономикалық билік үшін үздіксіз бәсекелестікпен шектеледі. Шектелген қолжетімділік тәртібінен айырмашылығы, ашық қолжетімділік тәртібі экономикалық өсуді ынталандырады, өйткені экономикалық және саяси мәселелерге шешімдер қоғамның таңдалған азаматтарынан емес, кез келген мүшесінен туындауы мүмкін. Норт және авторлар қазіргі ашық қолжетімділік тәртібінің екі кезеңді процесс арқылы шектеулі қолжетімділік тәртібінен пайда болғанын көрсетеді: біріншіден, элиталарға бейтарап заңдардың қолданылуы және әскери биліктің консолидациясы, екіншіден, элиталық артықшылықтардың қоғамның қалған бөлігіне таратылуы. Олар осы теорияны әртүрлі қоғамдардағы сайлаулардың заңдылығын түсіндіру және экономикалық өсудің қазіргі ашық қолжетімділік тәртібінде шектеулі қолжетімділік тәртібіне қарағанда тұрақтырақ болуын түсіндіру үшін қолданады.
In a 1992 paper, North argues that neoclassical economic theory overlooks the institutions required to create efficient markets with low monitoring and transaction costs. He develops a framework for explaining how institutions change and become more efficient over time. North theorizes that all transaction costs are rooted in information asymmetries between the parties to an exchange. Hence, each person must expend resources ascertaining the qualities of the good she is buying and enforcing the terms of the trade. Because these costs pose such a large barrier to economic growth, a central function of political and economic institutions is to control them, often by disincentivizing fraud, theft, and other socially detrimental behaviors. Yet those who command the political system will structure these institutions to maximize their personal benefit, rather than the social benefit, so transaction costs will not always be minimized by existing institutions. The first set of institutions are called "limited access orders," and they are characterized by elite control of the political and economic systems to extract rents. Violence is limited because the most powerful actors maintain law and order to protect their rents. However, their means of maintaining law and order require supporting economic and political monopolies, which stunt economic growth. The second set of institutions that North et al. propose are called "open access orders," and they limit violence through a politically controlled military. These societies allow anyone who meets some impersonal criteria to form political and economic organizations, resulting in a Schumpeterian process of "creative destruction." The military limits societal violence, and the political actors that control this military are themselves constrained by the constant competition for political and economic power that this process of creative destruction entails. Unlike limited access orders, open access orders stimulate economic growth since solutions to economic and political challenges can come from any individual in society, rather than a select few. North et al. argue that modern open access orders emerged from limited access orders through a two step process: first, the application of impersonal laws to elites and the consolidation of military power, and second, the extension of elite privileges to the rest of society. They apply this theory to explain the legitimacy of elections within different societies and to explain why economic growth is more consistent in modern open access orders than it is in limited access orders.
Мұра
Нобель сыйлығының лауреаты ретінде Норттың беделі оның университеттік ортасынан асып, зерттеулері мен жазбалары арқылы халықаралық деңгейде танылды. Норттың «Жаңа экономикалық тарих» саласындағы зерттеулеріне Джонатан Хьюз, Ричард Сатч, Ллойд Мерсер, Джим Шеперд, Дональд Гордон, Гэри Уолтон, Лэнс Э. Дэвис, Роберт Хаттенбек, Роджер Рэнсом, Гастон Римлингер, Терри Л. Андерсон, П. Дж. Хилл, Филипп Коэльхо және Дэвид Ноулз сияқты көрнекті экономистер мен тарихшылар қатысты, бұл туралы Норттың есіміне арналған 60 жылдық мерекелік жинақта жазылған.
As a Nobel laureate, North's reputation extended both from his own university environment to the international influences made by his research and writing. North's research in New Economic History has included such notable economists and historians as Jonathan Hughes, Richard Sutch, Lloyd Mercer, Jim Sheperd, Donald Gordon, Gary Walton, Lance E. Davis, Robert Huttenback, Roger Ransom, Gaston Rimlinger, Terry L. Anderson, P. J. Hill, Philip Coelho, and David Knowles as recorded in the 60th Anniversary dedication volume in memory of North.