Кіріспе

АҚШ-тың USS Lafayette (SSBN 616) баллистикалық зымырандық суасты кемесінің жетекші кемесі, американдық революциялық соғыс кезінде континенттік армиямен бірге шайқасып, оған зор көмек көрсеткен француз әскери батыры Гилберт дю Мотье, Лафайет маркизінің құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің үшінші кемесі еді.

Құрылыс және іске қосу

Лафайетт кемесінің корпусы 1961 жылдың 17 қаңтарында Коннектикут штатының Гротон қаласындағы General Dynamics компаниясының Electric Boat бөлімшесінде салынды. Ол 1962 жылдың 8 мамырында АҚШ-тың 35-ші президенті Джон Кеннедидің әйелі, Бірінші ханым Жаклин Кеннедидің спонсорлығымен суға түсірілді. 1963 жылдың 23 сәуірінде Коннектикут штатының Гротон қаласында командир П. Дж. Ханнифин басқаратын Көк экипаж және командир Джеймс Т. Стронг басқаратын Алтын экипажбен тапсырылды.

Пайдалану тарихы

Кариб теңізінде сынақтан өткеннен кейін, «Лафайетт» Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында баллистикалық ракеталарды жүктеді және 1963 жылдың маусым айында баллистикалық ракеталар маневрлері үшін Флорида штатының Канаверал мысығына бағытталды. Ол экипаждардың әрқайсысы екіден, барлығы төрт зымыранды ұшырды, содан кейін Гротонға бет бұрып, 1963 жылдың 2 тамызында сонда жетті. Жыл соңына дейін экипаждар оны бірнеше жаттығулар арқылы кезекпен өткізді. «Лафайетт» 1964 жылдың 4 қаңтарында Атлант мұхитындағы алғашқы ескерту патруліне шықты. Келесі төрт жыл ішінде «Лафайетт» Испаниядағы Ротадан 16 ескерту патрулін жасады. Оның 15-ші патрулі, «Полярис» су асты кемелері флотының 400-ші патрулі болғандықтан, «Лафайетт» әскери-теңіз күштері министрі Пол Ництен ерекше мақтау алды. 1967 жылдың 23 тамызында 16-шы патрулінен Чарльстонға оралды. Бір аптадан кейін, болашақ қызметке дайындалу үшін күрделі жөндеуге Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы компаниясына келді. 1968 жылдың 28 желтоқсанында «Лафайетт» күрделі жөндеу жұмыстарын аяқтады және 1969 жылдың қаңтарында қайтадан флот құрамына кірді. 1969 жылдың 18 мамырында «Лафайетт» 17-ші «Полярис» патрулі үшін Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласынан кетті және жыл аяқталмас бұрын тағы екі осындай патрульді орындады. 1970 жылы ол тағы төрт патруль (20-23-ті қоса) жүргізді. «Лафайетт» бортындағы «Алтын» экипажы 1971 жылдың қаңтарында 24-ші патрульге шықты, наурызда Ротаға оралды, содан кейін «Көк» экипаж 25-ші патрульге дайындалды, сәуірде жолға шықты және маусымда оралды. Содан кейін «Алтын» экипаж шілдеден қыркүйекке дейін 26-шы патрульді жүргізді. 1 қыркүйекте «Лафайетт» бес «Полярис А2» зымыранын ұшырды; кеменің «АҚШ Үкіметі үшін маңызды операция кезінде» [1-30 қыркүйек 1971] көрсеткен өнімділігі, осы уақытта ол «жоғары дайындық деңгейін сақтап, Флоттың баллистикалық зымыран жүйесінің тиімділігі мен сенімділігін нақты көрсетті», «Лафайетт» Алтын экипажының кәсіби біліктілігін, техникалық шеберлігін және тұрақты командалық жұмысын растады, оларға 1973 жылдың 11 мамырында Құрметті бірлік мақтауын алды. Ұзақ өтпей «Көк» экипаж 27-ші патрульді орындады. «Лафайетт» қазан айында оралғаннан кейін «Алтын» экипаж 28-ші патрульге дайындық бастады, ол желтоқсанда жолға шықты. 1972 жылдың басында «Лафайетт» үш «Полярис» патрулін сәтті аяқтады және Ротадан Нью-Лондонға, Коннектикутқа өтті. Соңғы портқа келгеннен кейін ол Атлант мұхитының су асты күштерінің командирінің екінші сыныпты мичмандық жазғы оқуын қолдау үшін апта сайынғы операцияларды жүргізді, ол қыркүйекке дейін жалғасты. Осы уақытта ол 1000-нан астам мичманды оқытты. Контр-адмирал Пол Дж. Эрли, 2-ші су асты флотилиясының командирі, кейінірек «Лафайетт» командасын «осы маңызды бағдарламаға қатысуыңызды сипаттайтын мұқият дайындық пен керемет орындау үшін» мақтады. Командирлер үнемі оң пікір білдірді. Мұндай жауап командир және экипаж тарапынан тұрақты, адал күш-жігерді көрсетеді және басшылық пен өнімділіктің жоғары стандарттарын көрсетеді. Президенттің сыртқы барлау кеңесінің мүшесі доктор Франклин Б. Линкольн 27 маусымда «Лафайетт» кемесінде болып, «Флоттың баллистикалық зымыран су асты кемесіндегі» операциялар мен жағдайлар туралы брифинг алды. 23 тамызда кемеде Ньюпорттағы Әскери-теңіз колледжінің студенттері болды, олар қазіргі заманғы FBM су асты кемелерінің операциялық мүмкіндіктері мен шектеулері, жабдықталуы және тұру жағдайлары туралы түсінік алу мақсатында келді. Корольдік швед елшілігінің өкілетті және ерекше министрі Лейф Лейфланд 2 қазанда экскурсияға шықты; 3 қазанда Кеме бөлшектерін бақылау орталығының командирі контр-адмирал Эдвин Э. МакМорриз (SC) кемеге келді; екі күннен кейін жазушы Джозеф М. Дакерт «дүниедегі ядролық кемелер» атты соңғы кітабы үшін ақпарат жинау барысында «Лафайетт» кемесіне келді. Дыбыс сынақтарын аяқтағаннан кейін, «Лафайетт» жаңа «Посейдон» зымыранын қолдануға мүмкіндік беретін 18 айлық жөндеуге және түрлендіруге дайындалу үшін қару-жарақтарын түсірді. Содан кейін 1972 жылдың 6 қазанында «Көк» және «Алтын» экипаждар бірігіп, бір жөндеу экипажы болды. «Лафайетт» 13-і күні кемежайға кірді. «Лафайетт» 1972 жылдың қалған бөлігінде және 1973 жылдың барлық уақытында кемежайда жатты, және ақыр соңында 1974 жылдың 7 қарашасында «Электрлік қайықтағы» қайта құру жұмысынан шықты («Электрлік қайықтар мен Ньюпорт Ньюс кемежайларындағы жұмыс күшінің суландыруына байланысты кешігулер»). Содан кейін ол вице-адмирал Джо Уильямс, АҚШ Атлант флотының су асты күштерінің командирі кемеге келді, ол жөндеуден кейінгі сынақ жаттығуларын бақылады (24-29 қараша). 16 желтоқсанда Порт Канавералдан шыққанда «Лафайетт» «Көк» экипажы «Посейдон С3» зымырасын сәтті ұшырды, бұл «Лафайетт» осындай қаруды ұшырған алғашқы кеме болды. Стратегиялық жүйелер жобалау кеңсесінің директоры контр-адмирал Леверинг Смит, 6-шы су асты тобының командирі контр-адмирал Альберт Л. Келн және Әуе күштерінің Шығыс сынақ алаңының командирі бригадалық генерал Дж. Х. Ахманн сынақтың куәгері болды. «Көк» экипажы 1975 жылдың 21 қаңтарында жөндеуден кейінгі сынақ жаттығуларын аяқтады, Чарльстон, Флорида, Эксума шығанағы, Багам аралдарына сапар жасады; «Алтын» экипажы Чарльстонда алмастырды, содан кейін олар жөндеуден кейінгі сынақ жаттығуларын жүргізді, Вергін аралдарындағы Сент-Круада қару жүйесінің дәлдігін сынады және Эксума шығанағында Mk. 48 торпедосының сертификациясын алды. Чарльстонда тағы бір экипаж алмастырудан кейін «Көк» экипажы Эксума шығанағында Mk. 48 торпедосының сертификациясын жүргізіп, «Лафайетт» кемесін Гротонға жеткізді, онда сегіз айлық жөндеу жұмыстары жүргізілді. Чарльстонға экипаждарды алмастыру үшін келгеннен кейін «Лафайетт» 31-ші және 32-ші патрульдерді орындады, осымен жыл аяқталды. 1976 жылдың бірінші жартысында «Лафайетт» Холи Лохтан 33-ші (Алтын) және 34-ші (Көк) патрульдерді орындады. Оның «Алтын» экипажы 35-ші патрульді орындады, Атлант мұхитының шығысында жаттығулар жасады, содан кейін Багам аралдарындағы «Тілдің түйінінде» Mk. 48 торпедосының тиімділігін сынады. «Көк» экипажы Чарльстонда келесі жөндеуді жүргізгеннен кейін «Лафайетт» «Тілдің түйінінде» торпедо тиімділігі жұмыстарын және шығыс жағалаудағы жергілікті операцияларды, содан кейін 36-шы патрульді орындады. «Алтын» экипажы Холи Лохта «Көк» экипажынан 1977 жылдың қаңтарында алмастырды, және екі экипаж Холи Лохтан 37-40 патрульдерін (Посейдон ескерту патрульдері) кезекпен орындады. Осы жылдың маусым айында (1977) «Лафайетт» «Флоттың баллистикалық зымыран қару жүйесінің жалғасып жатқан тиімділігін» көрсету үшін операциялық сынақта екі «Посейдон» зымырасын ұшырды. «Лафайетт» 1978 жылдың бірінші жартысында 41-ші және 42-ші патрульдерді аяқтады. 41-ші патрульге Атлант мұхитының шығысындағы операциялар кірді, содан кейін Бермудаға жақын AUTEC полигонында Mk. 48 торпедосының тиімділігін сынады. Содан кейін «Көк» экипажы Чарльстонда жөндеу жұмыстарын жүргізді, содан кейін «Лафайетт» AUTEC полигонында Mk. 48 торпедосының тиімділігін сынады және Нью-Лондон мен Чарльстонда мичмандық оқуларын жүргізді. «Алтын» экипажы Холи Лохта «Көк» экипажынан алмастырды, содан кейін 43-ші патрульді орындады. Содан кейін «Көк» экипажы желтоқсанда «Алтын» экипажынан алмастырды. 1979 жылдың басында экипаждар 44-ші және 45-ші патрульдерді аяқтады. Содан кейін Холи Лохта жөндеу жұмыстары жүргізілді. 46-шы және 47-ші патрульдер жылдың екінші жартысында орындалды; 46-шы патрульге Атлант мұхитының шығысындағы операциялар кірді, содан кейін Бермудаға жақын AUTEC полигонында Mk. 48 торпедосының тиімділігін сынады, ал «Алтын» экипажы Грузия штатының Кингс-Бейінде келесі жөндеу жұмыстарын жүргізді. Жөндеу жұмысы аяқталғаннан кейін «Алтын» экипажы...

Әскери мақсаттан тыс пайдалану, жою және жою

1991 жылдың 1 наурызында қызметте болған күйінде өшірілген "Лафайет" 1991 жылдың 12 тамызында әскери кемелер тізілімінен шығарылды. "Экс Лафайет" сол күні Вашингтон штатының Бремертон қаласындағы Әскери-теңіз күштерінің ядролық қуатты кемелер мен суасты қайықтарын қайта өңдеу бағдарламасына қабылданды. "Экс-Лафайеттің" қайта өңделуі 1992 жылдың 25 ақпанында аяқталды.