Кіріспе

Ходынка алаңы (Ходынское поле, Khodynskoye pole) – Мәскеудің солтүстік-батысында, қазіргі Ленинградский проспектісінің басында орналасқан үлкен ашық кеңістік. Атауы осы маңайдан ағып өткен шағын Ходинка өзенінен шыққан. Алаң бірнеше Мәскеу метро станциясына жақын орналасқан, олардың ішінде Замоскворецкая желісіндегі «Динамо» және «Аэропорт», ал Таганско-Краснопресненская желісіндегі «Октябрьское Поле» станциялары бар, бұл станция Ходынка алаңының құрметіне аталған.

Ерте тарих

Ходинка даласы (XVII ғасырға дейін "Ходинский шалғыны") XIV ғасырдан бері белгілі. Осы атаудың алғашқы жазбасы 1389 жылға дейін барып жетеді, сол кезде князь Дмитрий Донской Ходинский шалғынын ұлы Юрий Дмитриевичке мұра қалдырған. Ұзақ жылдар бойы дала игерілмеген, Тверь керуеншілерінің егістік жеріне орналастырылған. XVII ғасырдың басында патша Василий IV әскері осы жерде жалған Дмитрий II әскерімен шайқасты. Екатерина Ұлының билігі тұсында, 1775 жылы, дала Түркиямен соғыстың сәтті аяқталуына орай, Кекіз Қайнарка шарты аясында үлкен тойлар өтті. XIX ғасырда Ходинка мемлекеттік мерекелерді өткізу үшін пайдаланылды. 1883 жылдың маусым айында мұнда Александр III-нің тәж кию рәсімі болды. Шараны Михаил Лентовский ұйымдастырды, оған төрт театр, цирк, қуыршақ қойылымдары, хорлар мен оркестрлер қатысты. Алғашқысы "Көктем – әдемі" атты аллегориялық шеру болды. 1896 жылдың мамыр айында осы орында патша Николай II-нің тәж киюі тойланды. Тағам жетіспейтіні және тәж кию кружкаларында алтын монета бар деген қауесет салдарынан 1000-нан астам (кейбір дереккөздерде 1500-ге дейін) адам басылып өлді (Ходинка трагедиясын қараңыз). Даладағы маңызды құрылыстардың қатарында XIX ғасырға жататын әскери казармалар және 1910 жылы ашылған Мәскеудегі ең ірі Боткин ауруханасы бар.

Ходинка трагедиясы

Бұл алаң 1896 жылғы 30 мамырда Николай II-нің тәж кигізу тойы кезінде болған қасіретті оқиғаның орны ретінде кеңінен танымал. Бір қала алаңында көңіл көтеру орындары, театрлар, сыйлықтар тарату үшін 150 дәмхана және мерекеге арналған 20 сырахана салынды. Мерекелік алаңның жанында шатқалдары мен көптеген қойнаулары бар дала орналасқан. 17 мамыр күні кешке патшаның тәж кигізуге байланысты мол сыйлықтар беретіні туралы (бірақ шындығында сыйлық – нан, шұжық кесегі, кімбатты печенье және кружка болды) естіген адамдар жинала бастады. Тәж кигізу күні таңғы сағат 5-те шамамен бірнеше мың адам далада жиналды. 1800 адамнан тұратын полиция күштері тәртіпті сақтап қала алмады, нәтижесінде қатты тығырылғандықтан және қашуға тырысқан паникадан 1389 адам қаза тауып, шамамен 1300 адам түрлі жарақат алды. Императорлық биліктің немқұрайлылығы Ресейде халықтың наразылығын тудырды, соның салдарынан бірқатар төменгі лауазымды шенеуніктер қызметтен алынды. Дегенмен, жаңа патша сол күні кешке жоспарланған салтанатты балды өткізуден бас тартқан жоқ. Ресейдегі көптеген мистикалық жазушылар осы оқиға Николайдың Кеңес Одағындағы өлімін алдын ала болжады дейді.

Ходинка әуежайы

Ресейдегі алғашқы қозғалтқышпен ұшу 1910 жылы Борис Россинский Ходинкада жасады. 1911 жылы ұшқыш Александр Васильев өзінің Bleriot XI ұшағымен сол жерге қонды, Санкт-Петербургтен Мәскеуге дейінгі 453 мильдік жарысты бастаған 11 ұшқыштан жалғыз финишер атанды. 1930 жылдардан бастап, әуеайлақ тамыз айының үшінші демалыс күндері өткізілетін Әуе күні тойына жыл сайын үй иесі болды. А. С. Яковлев 1920 жылдары осы әуеайлақта механик болып жұмыс істеді, ал алғашқы қозғалтқышты ұшақтарын жобалаған кезде, даланың жанындағы шатқалдағы түрлі ұшақтардың қираған қалдықтарын зерттеді. Әуеайлақтың айналасында Аэрофлоттың бас кеңсесі, Илюшин, Микоян-Гуревич (МиГ), Сухой және Яковлев жобалау бюролары, №30 (MAPO) ғимараты және GRU штаб-пәтері ("Аквариум") сияқты кіруге шектеу қойылған бірнеше нысан орналасқан. Ұлттық авиация және ғарыш мұражайы (сондай-ақ Ұлттық аэронавтика мұражайы немесе Әуе күштері мұражайы деп те аталады) осы әуеайлақтың ішінде орналасқан. Әуеайлақтан ұшу немесе оған қону 1989 жылға дейін жалғасқан, ал ұшу-қону жолақтары 2000 жылдарға дейін сақталған. Бұл жерге жасалған бұрынғы жоспарлардың бірі – әлемдегі ең ірі болып күтілетін заманауи әуе және ғарыш мұражайын салу еді.

Қазіргі заманғы даму

Кеңес Одағы құлағаннан кейін Халықаралық Кришна санасы қоғамы Ресейдегі ең ірі храмды сол жерде тұрғызуға ниеттенді, бірақ Ресей православие шіркеуінің қарсылығы себепті бұл жоспар іске аспады. 2006 жылы Ходинка алаңында «Мегаспорт» аренасы – мұз спорты сарайы ашылды, онда ПБК ЦСКА Мәскеу баскетбол клубының Еуролига матчтары өткізіледі. 2016 жылы «Мегаспорт» аренасының қарсы бетінде «ЦСКА» стадионы ашылды, ол футбол клубы ЦСКА Мәскеу үшін үй аренасы болып табылады.