Кіріспе

Уотс мұнаралары, Саймон Родия мұнаралары немесе Нюэстро Пуэбло ("біздің қала" деп испан тілінде аталады) – 17 өзара байланысты скульптуралық мұнаралар, архитектуралық құрылымдар, жекелеген скульптуралық элементтер мен мозаикалар жиынтығы. Бұл мұнаралар, құрылымдар, мүсіндер, төселген жолдар мен қабырғалардың барлығын итальяндық иммигрант, құрылысшы және плитка шебері Сабато ("Саймон" немесе "Сэм") Родия (1879 немесе 1886-1965) 1921-1954 жылдар аралығында, 33 жыл бойы өз күшімен жобалап және салған. Мұнаралардың ең биігі 30 метр (99.5 фут) биіктікте. Бұл туынды – аутсайдер өнерінің (немесе Art Brut) және итальян-американдық наif өнерінің бір үлгісі. Уотс мұнаралары 1990 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш және Калифорния штатының тарихи ескерткіші мәртебесін алды. 1895 жылы, он бес жасында, ол ағасымен бірге АҚШ-қа эмиграциялады. Родия ағасы тау-кен оқиғасында қаза болғанға дейін Пенсильванияда тұрды. Содан кейін ол Вашингтон штатындағы Сиэтл қаласына көшіп, 1902 жылы Люсия Уччиге үйленді. Олар көп ұзамай Оклендке көшіп, Родияның үш баласы осы қалада дүниеге келді. 1909 жыл шамасында ажырасқаннан кейін ол Лонг-Бич қаласына көшіп, 1920 жылы Уотсқа қоныстанғанға дейін құрылыс және басқа да уақытша жұмыстармен айналысты. Оның жұмыс істегендігі белгілі немесе айтылған жобаларының арасында UC Беркли кампусы, Eastern Star үйі және Bullocks Wilshire ғимараты бар. Родия 1921 жылы Уотс мұнараларын салуға кірісті. Родияның өмірінде қандай есіммен аталғаны туралы әртүрлі пікірлер бар; кейбір дереккөздер оның туған аты "Сабатино" болғандығын, ал оның өмірінде "Симон" деп аталған-аталмағаны даулы. Бірақ көпшілікке белгілі және қабылданғандай, оның жақын достары оны "Сэм" деп атаған. Ол 1910 жылғы АҚШ халық санағында Сэмюэл Родия (әлі де Оклендте тұрады) ретінде тіркелген, бірақ 1920 жылғы АҚШ халық санағына келген кезде ол Сэм Родия болып қана қоймай, солай танылған. Оның тегі "Роделла" немесе "Родилла" деп жазылған жағдайлар да болған. Ол The Beatles тобының "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club" альбомының культты мұқабасында бейнеленген (оң жоғарғы бұрышта, Боб Диланның сол жағында және артында).

Дизайн және құрылыс

Скульптуралардың арматурасы болат арматурадан және Родияның бетонның бір түрінен жасалған, сым тормен оралған. Негізгі тіректерге фарфор, плитка және шыныдан жасалған бөліктер орнатылған. Олар табылған заттармен – бөтелкелермен, керамикалық плиткалармен, теңіз қабықтарымен, мүсіндермен, айналармен және басқа да заттармен әсемделген. Родия мұнараларды "Nuestro Pueblo" ("біздің қаламыз" испан тілінде) деп атады. Ол оларды ешқандай арнайы жабдықтарсыз немесе алдын ала дайындалған жобасыз, тек қол құралдарын пайдаланып салған. Ауданның балалары Родияға сынған қыш ыдыстардың сынықтарын әкелді, ал ол Малибу керамикасы мен КАЛКО (Калифорния қыш өнімдері компаниясы) компанияларының зақымдалған бұйымдарын да пайдаланды. Жасыл шыныға 1930 жылдардан 1950 жылдарға дейінгі танымал газдалған суық суық су бөтелкелері кіреді, олардың кейбіреулерінде әлі де 7 Up, Squirt, Bubble Up және Canada Dry логотиптері сақталған; ал көк шыны магний суының бөтелкелерінен жасалған болуы мүмкін. Олардың құрылымдық дизайны және құрылысшының үйіне жақын орналасуы Италияның Нола қаласындағы Әулие Паулинусқа арналған жылдық фестивальде кездесетін гигли ("лилиялар") мұнараларын еске түсіреді, ол олармен таныс болған болуы мүмкін. Родия мұнаралардың көп бөлігін арматурадан иіп жасады, ал жақын жердегі теміржол жолын уақытша тіреуіш ретінде пайдаланды. Басқа заттар Уоттс пен Уилмингтон арасындағы Тынық мұхиты электр теміржолының бойынан алынған. Родия көбінесе материал іздеп Уилмингтонға дейін 32 шақырымдай қашықтықты жолмен жүріп баратын. 1954 жылдың жазында Родия жеңіл инсульт алды. Инсультке түскеннен кейін көп ұзамай ол төмен қабаттан мұнарадан құлап кетті. 1955 жылы Родия мүлкін көршісіне сыйға берді және Лос-Анджелес қаласымен рұқсаттар үшін күресуден шаршағандықтан, сондай-ақ қартайып, жалғыз қалған жағдайдағы салдарларын түсінгендіктен кетіп қалды. Ол мұнараларды көршілерінің жиі зақымдайтынын да айтты. Ол өзінің әпкесімен бірге болу үшін Калифорния штатының Мартинес қаласына көшіп барды. Ол 1965 жылы қайтыс болғанға дейін он бір жыл сол жерде тұрды.

Родиядан кейін сақтау

1956 жылы 4 шілдеде болған оқиға салдарынан Родияның қоршаудағы шағын үйі өртенді, ал Лос-Анджелес қаласы құрылысты мойынсоқтап, оны толығымен бұзуға бұйрық берді. Актер Николас Кинг және фильм монтажшысы Уильям Картрайт 1959 жылы бұл жерге барып, Родияның көршісінен 2000 долларға сатып алып, оны сақтап қалуға бел буды. Қаланың бұзуды жеделдету туралы шешімі күшінде болды. Мұнаралар бұған дейін-ақ танымал болғандықтан, әлемнің түкпір-түкпірінен қарсылықтар келді. Кинг, Картрайт, сәулетшілер, суретшілер, әуесқойлар, ғалымдар және қоғамдық белсенділер Уотстағы Саймон Родияның мұнараларын сақтау комитетін құрды. Комитет құрылыстардың қауіпсіздігін анықтау және оларды бұзуды болдырмау үшін инженерлік сынақ жүргізуге қаламен келісімге келді.

Сақтау және зақымдану

Саймон Родияның мұнаралары жөніндегі комитет 1975 жылға дейін осы нысанды тәуелсіз түрде сақтап келді, содан кейін оны күзету мақсатында Лос-Анджелес қаласымен, ал 1978 жылы Калифорния штатымен бірлесіп жұмыс істеді. Мұнараларды Лос-Анджелес қаласының мәдени істер департаменті басқарады, ал оларды Уоттс Тауэрс өнер орталығы/Чарльз Мингус жастар өнер орталығы күтіп-баптауда, ол бастапқыда үй ішінде ұйымдастырылған Жастар өнер сабақтарынан өркендеді. 2011 жылдың ақпан айында Лос-Анджелес округінің өнер мұражайы Джеймс Ирвин қорынан Уоттс мұнараларының жағдайын ғылыми тұрғыдан бағалау және оның нәтижесін баяндау үшін грант алды, соның арқасында ескірген бұл өнер туындыларының құрылымдық тұтастығы мен композициясы сақтауға мүмкіндік алды. Ауа райы мен ылғалдың салдарынан мұнаралардағы плитка мен шыны бөлшектері босап қалды, олар қайта орнату үшін ағымдағы қалпына келтіру жұмыстарында сақталады. 1994 жылы аймақта болған Нортридж жер сілкінісінен құрылымдар көп зардап көрмеді, тек бірнеше бөлігі ғана шайқалып түсті. Лос-Анджелес округінің өнер мұражайының кең ауқымды қалпына келтіру жобасы 2017 жылы басталды. Жұмыс аяқталғаннан кейін нысан 2022 жылдың қараша айында қайта ашылды.

Арнайы экспонаттар

Лос-Анджелес округінің өнер мұражайы 1962 жылы «Саймон Родианың Ватстағы мұнаралары: Фотосурет көрмесі» атты фотосурет көрмесін ұйымдастырды, ол Саймон Родианың өнері мен мұнараларына арналған алғашқы музей көрмесі болды. 2012 жылы Лос-Анджелес округінің өнер мұражайы «Көрерлік көрмелер» сериясының аясында «Доминик Мудимен Ватс мұнараларына сұрақ-жауап» және «Элисон Саармен Ватс мұнараларымен байланысы туралы сұрақ-жауап» деген екі суретшімен сұхбат жазбасын жасады.

Танымал мәдениетте

Уотс қаласындағы Саймон Родия атындағы ересектер білімі орта мектебі Саймон Родияның құрметіне аталған.

Фильм

1957 жылы Уильям Хейлдің "The Towers" қысқаметражды деректі фильмінде Родияның дауыстық жазбалары мен суретшінің жұмыс кезінде түсірілген кадрлары бар. 1967 жылы "Жақсы күндер" фильмінде Сонни мен Шер мұнаралардың бірінің маңында билейді. 1972 жылы "Мелинда" фильмінде басты кейіпкер мұнараларды көруге апарылады. 1973 жылы "Wattstax" концерттік деректі фильмінде мұнаралар әртүрлі бұрыштардан бірнеше рет көрсетіледі. 1976 жылы "Др. Блэк, Мистер Хайд" фильмінің кульминациясы мұнаралардың жанында өтеді. 1977 жылы "Абар, Бірінші қара Супермен" фильмінің кульминациясы да мұнаралардың жанында орын алады. 1988 жылғы "Colors" фильмі Шон Пеннмен мұнаралардың жанында аяқталады. 1991 жылы шыққан Дензел Вашингтонның "Рикошет" фильмінде Вашингтонның кейіпкері мұнараларда серуендейді, бұл фильмнің кульминациялық бөлігін құрайды. 1993 жылғы "CB4" фильмінде Крис Эллиот өзінің кейіпкерінің деректі фильмі үшін мұнаралардың алдында түсірілім жасайды. 1993 жылы жарық көрген "Menace II Society" фильмінде мұнаралар 1993 жылғы кіріспе бөлімінің басында көрсетіледі. 2006 жылы түсірілген "I Build the Tower" деректі фильмі Родияға, оның шығармашылық көзқарасына және мұнараларды салудағы шеберлігіне арналған. 1987 жылғы "Daniel and The Towers" деректі фильмі де олар туралы айтады. "Simon Rodia’s Towers" – 2008 жылы сандық 3D форматында түсірілген деректі фильм. 2016 жылғы "La La Land" фильмінде фильмнің басты кейіпкерлері монтаждық сахнада мұнараларды аралап көреді.

Теледидар

Уоттс мұнаралары 1973 жылы Би-би-си телехикаясының "Адамның көтерілуі" атты сериясында, Жакоб Броновски жазған және ұсынған "Тас құралдардағы дәндер – құралдар, сәулет және мүсіндеме дамуы" деген эпизодта ерекше аталып өтті. Мұнаралар 1974 жылы көрсетілген Mister Rogers' Neighborhood телехикаясының 1365-ші бөліміндегі фильмде бейнеленген. 1987 жылы теледидарға арналған Мигель Аламоның "Даниел және мұнаралар" фильмі Саймон Родияның және оның көршілес алауыздық тудырушы Даниелмен арақатынасы туралы айтады. Мұнаралар Симпсонның "Ашулы әке: Фильм" эпизодында көрсетілген. Олар Dragnet телехикаясының 3-ші маусымының 4-ші бөлімінде де пайда болған. Мұнаралар Six Feet Under телехикаясының 3-ші маусымындағы "Ешкім ұйықтамайды" эпизодында студент-суретшілер Клэр Фишер мен Рассел Корвин тарапынан талқыланады және көрсетіледі. Мұнаралар 2017 жылы Amazon Originals компаниясының Long Strange Trip деректі фильмінің 1-ші маусымында пайда болды. Мұнаралар "Ақ көлеңке" телехикаясының 3-ші маусымындағы "Б.М.О.К." эпизодының 9-шы бөлімінде де кездеседі. Dark Skies ғылыми-фантастикалық телехикаясының 16-шы эпизоды "Жақ, сәби, жақ" мұнараларды көптеп көрсетеді. Эпизод 1965 жылдың тамызындағы Уоттс толқуы кезінде өтеді. Huell Howser-мен кездесу, 109-шы эпизод. "Саутерленд" телехикаясының "Салли аллеяда" эпизодында мұнаралар фонда көрінеді. Мұнаралар Netflix телехикаясының 1-ші маусымының 4-ші бөлімі "Bitter Almonds" эпизодында көрсетілген.

Музыка

Саймон Родияның суреті Beatles тобының 1967 жылғы "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" альбомының мұқабасында қолданылған. Оның 1958 жылғы "Harold in the Land of Jazz" альбомының АҚШ нұсқасының мұқабасында Уотс Тауэрс алдында тұрған Харольд Лэнд тенор саксофонда ойнап тұр. Оның 1975 жылы (1977 жылы жарық көрген) "Brown Rice" альбомының АҚШ нұсқасының мұқабасында Дон Черри, қолында шағын трубасымен Уотс Тауэрс алдында тұр. Red Hot Chili Peppers тобының 1989 жылғы "Mother’s Milk" альбомындағы "Good Time Boys" әнінде "қуатты Уотс Тауэрс" деп айтылады. Game (рэпер) тобының 2005 жылғы "The Documentary" альбомынан шыққан "Hate It Or Love It" әнінің музыкалық видеосы Уотс Тауэрсті қысқаша көрсетеді. 1992 жылғы Мишель Шокктың "Arkansas Traveler" альбомындағы "Come A Long Way" әнінде "Уотс Тауэр бойымен" деп еске салады.

Радио

2017 жылдың тамызында BBC Radio 4 радиосының «The Museum of Curiosity» бағдарламасында Калифорнияда туған тоқыма суретшісі Каффе Фассетт бұл ойдағы мұражайға Уоттс Тауэрс ескертікішін сыйлық ретінде таңдады.

Бейне ойындар

2004 жылғы Grand Theft Auto: San Andreas ойынында Уоттс мұнараларының үлгісімен салынған Лос-Сантос қаласындағы Джефферсон мұнаралары (сонымен қатар Скульптура саябағы деп те аталады) бейнеленген. 2005 жылғы көше жарыстары ойыны LA Rush-та Уоттс мұнаралары бар. 2008 жылғы көше жарыстары ойыны Midnight Club: Los Angeles-та Уоттс мұнаралары көрсетілген. 2013 жылғы Grand Theft Auto V ойынында да Уоттс мұнаралары бар, бірақ бұл нұсқада Ранчо мұнаралары деп аталады. 2014 жылғы Wasteland 2 ойынында Уоттс мұнаралары Родия қаласының бір бөлігі ретінде бейнеленген.

Уотс Тауэрс өнер орталығы

Уотс Тауэрс өнер орталығы – жанындағы қоғамдық өнер орталығы. Қазіргі ғимарат 1970 жылы ашылды. Оған дейін орталық мұнаралардың қасындағы шатыр астында жұмыс істеген. Орталықты Уотстағы Саймон Родия мұнаралары үшін пайда көздемейтін комитет салған және қызметкерлерін жинаған. Көрмеде заманауи өнер туындылары ауысып тұрады, ал Уотс Тауэрс бойынша экскурсияларды орталық ұйымдастырады. Орталықтағы Чарльз Мингус жастар өнер орталығы жергілікті қоғамдық және айналасындағы қалалардан келген жастар мен ерекше қажеттіліктері бар ересектерге арналған сурет сабақтарын өткізеді. CalArts және Sony Pictures серіктестігі медиа өнер және фортепиано сабақтарын ұсынады. «Дауылдың күні» және джаз фестивалі жыл сайын қыркүйек айының соңғы апта соңында өтеді. Онда қолөнер бұйымдары сатылатын орындар мен тікелей музыка да бар.

Уотс Тауэрс Крессент Гринвей

Уоттс Тауэрс Крессент Гринвей – Тауэрс мұнараларының қасындағы 0,2 мильдік рельстік велосипед және жаяу жол. Бұл АҚШ-тағы ең қысқа ашық рельстік жол.