Кіріспе

1970 жылдары АҚШ-тың танымал музыкасы чарттарда әртүрлі поп музыка түрлерінің үстемдік құруын көрді. Көбінесе беткейлік деп сипатталатын 1970 жылдардағы поп музыка көптеген формаларға ие болды және бұл алдыңғы онжылдықтың жоғары энергиялы және белсенді поп музыкасына реакция ретінде қарастырылуы мүмкін. Ол Кэрол Кинг және Карли Саймон сияқты әнші-авторлардың чарттарда көш бастауымен басталды, ал Нью-Йорк қаласы үлкен жаңару кезеңін бастан өткерді; хип-хоп, панк-рок және сальса 1970 жылдары Нью-Йоркте пайда болды, сонымен қатар ол электрондық музыка мен техноның да орталығы болды. Онжылдықтың ортасына қарай, түрлі трендтер халыққа кеңінен танылу үшін күресті. Sly & the Family Stone тобының поп-фанкі Роберта Флэк және Донни Хатауэй сияқты әншілерді дүниеге әкелді, Джордж Клинтонның P Funk шоуларымен қатар, Lynyrd Skynyrd және Allman Brothers Band кантри-рок топтарының толқынына жетекшілік етті. Бостон, Канзас, Journey және Styx сияқты поп-прогрессивті хард-рок топтары ұзақ жылдар бойы танымал болды. Брюс Спрингстин онжылдықтың көп бөлігінде сыншылардың жоғары бағасын алды, соңында 1970 жылдардың аясында үлкен жетістікке жетті. Диско, әсіресе The Bee Gees және Донна Саммер, онжылдықтың соңғы жылдары чарттарды биледі, ал панк-рок және басқа жанрлар көлеңкеде дамыды.

Хард-рок, ареналық рок және ауыр металл

1970 жылдары хард-рок рок музыкасының ең танымал бағыттарының бірі ретінде пайда болды. 1972 жылға қарай Alice Cooper және Deep Purple сияқты топтар өте кең танылды. Гитардың үні күштірек, рифтері жылдамдады. Онжылдықтың екінші жартысында Lynyrd Skynyrd, Aerosmith және Kiss сияқты бірнеше топ жұлдыз статусына қол жеткізді. Styx ("Come Sail Away") сияқты прогрессивті топтар мен Boston ("More Than a Feeling") сияқты хард-рок топтар арқасында ареналық рок танымалдылығы артты. Heavy metal музыкасы (сол кезде хард-роктан бөлек жанр ретінде мойындалмаса да) 1970 жылдары Led Zeppelin, Black Sabbath және Deep Purple бастаған жанкүйерлер қатарын жинады, олардың стилі кейін Judas Priest және Motörhead сияқты басқа топтарға әсер етті, бұл 1980 жылдары британдық хэви-металдың жаңа толқынының басталуына әкелді. Джими Хендрикс пен Джим Моррисонның қазасы және The Beatles тобының тарауынан кейін психоделикалық рок танымалдылығы төмендеді.

Рок және әнші-сазгер

Софт-рок 1970-ші жылдары көптеген Top 40 және заманауи хит-радиостанцияларында кеңінен ойнатылды. Софт-рок көбінесе акустикалық аспаптарды пайдаланып, мелодия мен үйлесімге баса назар аударды. 1970-ші жылдардың маңызды софт-рок орындаушыларының қатарында Кэрол Кинг, Джеймс Тейлор, Билли Джоэл, Chicago, America және Fleetwood Mac болды, олардың "Rumours" (1977) альбомы онжылдықтың ең көп сатылған альбомы атанды. (Поп-музыкаға қатысты кантри музыка туралы толық ақпарат алу үшін осы мақаланың кантри музыка бөлімін қараңыз.) Боб Диланның 1975–1976 жылдардағы Rolling Thunder Revue жобасы оны өнер жолының басындағы бірнеше фолк-рок орындаушыларымен, ең әйгілісі – Джоан Баезбен қайта қабыстырды. Көптеген кантри-поп және софт-рок әндері әнші-авторлар санатына жатады, яғни бір адам жазып, өзі орындайтын әндер. Ең табысты әнші-авторлардың ішінде Джексон Браун, Эрик Кармен, Джим Крос, Джон Денвер, Стив Гудман, Арло Гатри, Джоэл, Дейв Мейсон, Дон Маклин, Жони Митчелл, Пол Саймон, Тейлор және Нил Янг бар. Кейбір орындаушылар – Кинг, Крис Кристоферсон және Гордон Лайтфут сияқтылар – бұрын негізінен ән жазумен айналысса, кейін өздерінің альбомдарын және әндерін шығара бастады. Кингтің "Tapestry" альбомы онжылдықтың ең көп сатылған альбомдарының біріне айналды, ал "It's Too Late" әні 1970-ші жылдардың ең танымал әндерінің бірі болды. Маклиннің 1971 жылғы "American Pie" әні, Бадди Холлидің қазасына арналған, абстрактілі және көрнекті суреттемелерінің арқасында 20-ғасырдың ең танымал әндерінің біріне айналды, ол "Музыканың қайтыс болған күні" және рок дәуірінің танымал музыкасы туралы айтады. 1970-ші жылдардың басында Диана Росс The Supremes тобынан кетіп, Simon & Garfunkel тобы тарады. Росс, Саймон және Арт Гарфункел одан әрі де өте табысты мансаптарын жалғастырды. Олардың бірнеше әндері 1970-ші жылдардың ең үлкен хиттеріне кіреді: Саймон мен Гарфункелдің "Bridge Over Troubled Water", Саймонның жеке хитi "50 Ways to Leave Your Lover" және Росс-тың "Ain't No Mountain High Enough".

Кантри-рок және Оңтүстік рок

Контри-рок – рок музыкасы мен кантри музыкасының қосылуынан пайда болған жанр, 1970-ші жылдары ең үлкен коммерциялық жетістікке жетті. Бұл Боб Дилан, Грэм Парсонс және The Byrds сияқты кантри емес әртістермен басталды. 1970 жылдардың ортасына қарай Линда Ронштадт, сондай-ақ Эммилу Харрис және The Eagles сияқты басқа да жаңа әртістер кең танымалдылыққа ие болды, бұл танымалдылық бүгінге дейін сақталып келеді. The Eagles барлық уақыттағы ең табысты рок-топтарының біріне айналды, олардың арасында 1976 жылғы "Hotel California" альбомы да бар. 1970 жылдары рок, кантри және блюз музыкасын біріктіріп, электр гитаралары мен вокалға баса назар аударатын, осыған ұқсас стильдегі "Оңтүстік рок" жанры да кантри тыңдаушылары арасында танымал болды. Бұған Lynyrd Skynyrd, The Allman Brothers Band, Atlanta Rhythm Section және The Marshall Tucker Band сияқты кантри емес топтардың үлесі зор болды.

Прогрессивті рок

Америкалық прогрессив-роктың стилі эклектикалық және жаңашыл Фрэнк Заппа, Капитан Бифхарт және Павловтың Иті сияқты топтардан бастап, Бостон, Канзас, Journey, TOTO және Styx сияқты көбірек поп-ареналық рок-топтарына дейін әртүрлі болды. Бұл топтар, британдық Jethro Tull, Supertramp және Electric Light Orchestra топтарымен бірге, прогрессив-роктың ықпалын көрсетті. 1970-ші жылдардың ең коммерциялық сәтті топтарының қатарында болған олар, әсем немесе ареналық рок дәуірін бастады. Бұл дәуір 1990-шы жылдарға дейін сақталды, одан кейін күрделі шоулардың (көбінесе театрлық қойылымдармен және арнайы эффекттермен) жоғары құны, ірі концерт аламандары ретінде үлкен фестивальдарға ауыстырылды.

Жаңа толқын

1970-жылдардың соңында көптеген американдық топтар синтезаторлармен эксперимент жасауды бастады, осылайша жаңа толқын стилі қалыптасты. Алғашқы американдық топтардың қатарында Talking Heads, The Cars және Devo болды. 1980-жылдары Ұлыбритания синтезаторлық поп стилімен жауап берді, ол "жаңа толқын" деген ұғымды кеңейтті.

Қуаттылық

Панк-рок пен поп музыкасының элементтерін үйлестіре отырып, The Romantics, The Knack және Cheap Trick сияқты топтар "power pop" дыбысын құрды. Loverboy тобы да шамалы жетістікке қол жеткізді.

Блюз рок

Блюз-рок әлі де танымал, Джонни Уинтер, ZZ Top, Джордж Торогуд және Эрик Клэптон (Ұлыбритания) ең үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Дискотека

Көптеген адамдар үшін диско – 1970-ші жылдармен ең тікелей байланысты музыка жанры. Онжылдықтың ортасында би клубтарында алғаш пайда болған (Ван Маккойдың "The Hustle" сияқты хиттерімен), Донна Саммер, Глория Гейнор сияқты әртістер жанрды танымал етті және кейінгі онжылдықтарда «диско дивалары» деп аталды. 1977 жылдың желтоқсанында Джон Траволтаның басты рөлде ойнаған, Bee Gees және тағы бірнеше әртістердің музыкасын қамтыған «Saturday Night Fever» фильмі шықты. Бұл фильмнің нәтижесінде АҚШ-та диско маниясы басталды. Bee Gees тобының «Saturday Night Fever» саундтрегі барлық уақыттағы ең көп сатылған альбом атанды. Bee Gees және Донна Саммер жанрдың мега жұлдыздарына айналды. Bee Gees Billboard Hot 100 чартында 9 бірінші орынды және 12 топ 10 хитті иеленді. Донна Саммер онжылдықтың екінші жартысында 4 бірінші орынды, 8 топ 5 хитті, 9 топ 10 хитті алды. Саммер – заманауи дәуірде поп-чартта бір мезгілде бірінші орынды алған алғашқы әйел әртіс. Ол мұны 8 айдың ішінде 3 рет іске асырды. Ол бір күнтізбелік жылда (1979) 3 бірінші орынды, 5 үздік 10 және 5 үздік 5 хитке ие болған алғашқы әйел әртіс болды. Жанрдың тағы бір көрнекті өкілдері – 4 бірінші орынды алған KC and the Sunshine Band, The Village People және Chic. KC and the Sunshine Band жаңа онжылдықтың (1980-ші жылдар) бірінші аптасында бесінші бірінші орынды синглмен енсе, Донна Саммер жаңа онжылдыққа үшінші бірінші орынды қос альбоммен кірді. Жанрдың коммерциялық сипаты арта түсті, ал 1978–1979 жылдары радио эфирінде диско әндерінің көптігіне наразылық күшейді, бұл Чикаго диджейінің 1979 жылдың шілдесінде Комски Паркте өткен бейсбол ойынында жасаған «Disco Demolition Night» акциясында ең жарқын көрініс тапты. Жанрдың танымалдылығы төмендеді және 1980-ші жылдарда елдің рок-диджейлері оны «өлген» деп жариялады, Lipps Inc-тің «Funkytown» әні соңғы диско хиттерінің бірі болды. Дисконың құлдырауымен бірге дискомен байланысты оркестрлер мен музыкалық аспаптардың (мысалы, скрипкалар) қолданылуы да азайды, себебі мұндай музыканы өндірудің құны жоғары болды. Электрондық және синтезаторлық музыка 1970-ші жылдардың әсем оркестрлік дыбыстарын тез алмастырды, ал Blondie («Heart of Glass»), The Knack («My Sharona») және Devo («Whip It») сияқты жаңа толқын топтарымен рок музыкасы қайтадан танымал болды, барлық топтар 1970-ші жылдарда құрылған. Bee Gees сияқты дискомен байланысты болған көптеген әртістер радиода эфир табуда қиындықтарға тап болды.

ЖӘБ және қалалық

Диско музыкасымен қатар, фанк 1970-ші жылдары ең танымал музыка жанрларының бірі болды. Көбінесе афроамерикалық жанр саналатын ол, күшті бас және "ва-ва" педальдарын жиі пайдалануымен ерекшеленді. Ритм мелодиядан басым болды. Джеймс Браун, The Meters, Parliament Funkadelic және Sly and the Family Stone сияқты артистер жанрдың негізін қалады. Кейін Stevie Wonder, The Brothers Johnson, Earth, Wind & Fire, Bootsy's Rubber Band, King Floyd, Tower of Power, Ohio Players, The Commodores, War, Kool & the Gang, Confunkshun, Slave, Cameo, the Bar Kays, Zapp және тағы да көптеген орындаушылар пайда болды. Jackson 5 1970-ші жылдардағы ең ірі поп-музыкалық құбылыстардың біріне айналды, олар ритм-энд-блюз, соул, поп және кейін диско репертуарынан өнер көрсетті. Jackson тобына Джермейн мен Майкл кірді, олар тарихында алғаш рет бірден төрт ірі лейблдің синглдары: "I Want You Back", "ABC", "The Love You Save" және "I'll Be There" Billboard Hot 100 тізімінің жоғарғы сатысына көтерілді. Топ олардың жетекші вокалистері Джермейн мен Майклдың жеке мансабына бастау берді. Джермейн біршама сәттілікке жеткенімен, Майкл өзінің ерте атағын "Don't Stop 'Til You Get Enough" және "Rock with You" сияқты әндерімен ересек артист ретінде одан да үлкен жетістікке айналдырды. Commodores тобының алғашқы альбомы тек фанк әндерінен тұрды, бірақ кейін олар поп әндерін де орындады. Лионель Ричи өзінің стилін өзгертті және жеке орындаушы ретінде табысқа жетті. Ол топта болған кезінде "Easy", "Three Times a Lady" және "Still" сияқты хиттерге ие болды.

Аға

1970 жылдары танымал болған поп-топтардың арасында Карпентерс, Джексон 5, Чикаго, АББА, Би Джиз, Электрлік жарық оркестрі, Иглз және Флитвуд Мак тобы болды. Сол кезеңнің поп-музыкасын көркем бейнелейтін еркек солистерге Барри Манилоу, Пол Маккартни, Элтон Джон, Нил Даймонд, Стиви Уондер және Род Стюарт кірді. 1970 жылдардың мәңезін сақтайтын әйел солистер қатарында Роберта Флэк, Карли Саймон, Донна Саммер, Барбра Стрейзанд, Линда Ронштадт, Оливия Ньютон-Джон, Диана Росс және Хелен Редди есімдері бар.

Елдің атауы

1970 жылдардағы онжылдықта кантри музыкасын бірнеше стильдер қалыптастырды. Онжылдықтың басында 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басындағы «Нэшвилл дыбысының» туындысы – «кантриполитан» және хонки-тонк пен біріккен Бейкерсфилд дыбысы ең танымал стильдердің бірі болды. 1960 жылдардың басында танымал болған Бейкерсфилд дыбысы Бак Оуэнс және Мерл Хаггард сияқты әртістер арқылы танымалдылығының шыңына жетті. Бірақ 1970 жылдары басқа стильдер де пайда бола бастады. Ең сәтті стильдердің бірі – «заңсыз кантри», бұл стиль кантри музыкасының дәстүрлі және хонки-тонк дыбыстарын рок пен блюз музыкасымен үйлестіріп, сол кезеңдегі елден шеттеген субмәдениеттің наразылығын білдірді. Қозғалыстың көшбасшылары Уэйлон Дженнингс және Уилли Нельсон болды, ал қозғалысқа қатысқандардың арасында Дэвид Аллан Коу, Джесси Колтер, Томпалл Глейзер, Гэри Стюарт және Билли Джо Шевер болды. Дженнингс, Нельсон, Колтер және Глейзердің еңбектері 1976 жылғы «Wanted! The Outlaws» альбомында жинақталды. Кантри-поп дыбысы 1970 жылдардың басындағы кантриполитан дыбысының жалғасы болды. Мюррей мен Кэмпбелл сияқты әртістерден басқа, бастапқыда кантри ретінде таныстырылмаған бірнеше әртістер радио эфирі мен сату арқылы кантри аудиториясымен өзара байланысқа түсіп, сәттілікке жетті. Осы әртістердің ішінде Беллами ағайындылары, Чарли Рич, Джон Денвер, Оливия Ньютон-Джон, Мари Осмонд, Старленд Вокал Бэнды, Б. Дж. Томас және Кенни Роджерс есімдері бар. Австралиялық поп-әнші Оливия Ньютон-Джон Кантри Музыка Ассоциациясы тарапынан «Жыл әйел вокалисі» атанды, бұл бүгінгі күнге дейін даулы мәселе болып табылады – кантри музыка дегеніміз не? Бұл тенденцияға алаңдаған дәстүрлі көзқарасты әртістер тобы дәстүрлі хонки-тонк дыбыстарын қайтару үшін қысқа ғұмырлы Кантри Ойыншылары Ассоциациясын құрды. Бұл пікірталас 1975 жылға дейін жалғасты, сол жылы алты ән Billboard Hot Country Singles және Billboard Hot 100 чарттарында 1-орынға ие болды. Бұл мәселе сол жылы CMA Awards салтанатында шешілді, Рич – жылдың ойын-сауық шебері, өзі де кроссовер әртісі, өзінің ізбасарына «Менің жақсы досым, Джон Денвер мырзаға» сыйлық тапсырды. Оның сарказм ретінде қабылданған мәлімдемесі және Денвердің атын жазылған конвертті темекі тұтандырғышымен өртеуі кантри музыкасындағы поп стилінің өсуіне қарсы наразылық ретінде қабылданды. 1970 жылдардың соңғы жартысында Долли Партон, 1960 жылдардың соңынан бері сәтті кантри әртісі, поп музыкасына өту үшін жоғары деңгейдегі науқан ұйымдастырды, нәтижесінде 1977 жылы шыққан «Here You Come Again» хиті кантри чартында 1-орынды, ал поп чартында 3-орынды иеленді. The First Edition тобының бұрынғы жетекші вокалисі Кенни Роджерс поп, рок және фолк музыкасындағы сәтті мансабынан кейін кантри музыкасына ауысты. Партон сияқты, ол да Hot Country Singles және Billboard Hot 100 чарттарында шыққан көптеген сәтті әндерді орындады; алғашқысы «Lucille» әні болды, ол кантри чартында 1-орынды, ал поп чартында 5-орынды иеленді. Кристал Гейл, Ронни Милсап, Эдди Раббит және Линда Ронштадт – бұл басқа да әртістер, олар өз жазбаларымен кантри және поп чарттарында сәттілікке жетті. 1970 жылдар Billboard Hot Country Singles чартында 1-орынға ие болған әндердің көбею тенденциясын жалғастырды. 1970 жылы чартта 23 ән топқа жетті, бірақ 1970 жылдардың ортасында 40-тан астам ән бірінші орынға ие болып, шығып кетті. 1970 жылдардың соңында бұл тенденция уақытша өзгерді, жыл сайын шамамен 30-35 ән чарттың ең жоғарғы сатысына жетті.

Басқа да өзгерістер

Онжылдықтың екінші жартысында 1950-ші жылдарға деген ностальгиялық қозғалыс Роккабиллидің қайта жандануына себеп болды. The Stray Cats 1980-ші жылдардың басында осы жандануды жетекке алды. Билли Джоэл "Piano Man" және "Only The Good Die Young" әндерін сыйлады. Бұл үрдісті 1978 жылы Джон Траволта мен Оливия Ньютон-Джон жұлдыздығымен шыққан "Grease" фильмі де көрнекті түрде бейнеледі. Ностальгиялық құмарлыққа байланысты, 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басында бірнеше жыл бойы үнсіздік сақтаған бірқатар жұлдыздар 1970-ші жылдардың басы мен ортасында мансаптарын сәтті жаңарта алды. Олардың ең табыстылары Рики Нельсон ("Garden Party", 1972), Нил Седака ("Laughter in the Rain" және "Bad Blood", екеуі де 1975) және Фрэнки Валли, жеке орындаушы ретінде (1975 жылғы "My Eyes Adored You") және The Four Seasons тобымен бірге (1976 жылғы "December, 1963 (Oh, What a Night)") болды. Сонымен қатар, Перри Комо – рок дәуірінен бұрынғы ең сәтті әртістердің бірі – сәл кіші масштабта болса да, табысын жалғастырды (өйткені оның жанкүйерлерінің көп бөлігі 1940-шы және 1950-ші жылдардың басында өскен ересектер еді, ал жас тыңдарман рок пластинкаларын сатып алатын). Оның онжылдықтағы ең сәтті хиттері "It's Impossible" (1970) және Дон Маклиннің "And I Love Her So" (1973) әндері болды. 1977 жылы халық музыкасының ең сәтті екі өкілі – Элвис Пресли (16 тамызда) және Бинг Кросби (14 қазанда) – алты апта ішінде дүние салды. Пресли, оның 1970-ші жылдардағы ең танымал хиті 1972 жылғы "Burning Love" болды, рок дәуірінің ең үздік әртістерінің қатарында саналды, ал Кросби – рок дәуірінен бұрынғы ең сәтті әртістердің бірі еді. 1970-ші жылдардың басында рок-легендалары Джим Моррисон, Жанис Джоплин және Джимми Хендрикс те қайтыс болды, сондай-ақ 1977 жылы Lynyrd Skynyrd тобының үш мүшесі қаза тапқан ұшақ апаты орын алды.