Кіріспе

1291 1292 1293

1292 жыл (MCCXCII) – Юлиан күнтізбесі бойынша сейсенбіде басталатын, кезекті жыл.

Еуропа

5 мамыр – Сайлаушылар алқасы Нассау графы Адольфті Римнің жаңа патшасы және өткен жылы қайтыс болған Габсбург Рудольф I-нің мұрагері ретінде таңдады. Адольф сайлауға өту үшін Сайлаушыларға кең ауқымды уадалар беруге мәжбүр болды. 24 маусымда Аахенде Кельн архиепискобы оны патша етіп коронациялады. 24 маусым – Кастилия әскерлері, Санчо IV (Батыр) патшаның басшылығымен, Тарифа қаласын қоршауға ала бастады, он бір жаңадан салынған қоршау машиналарын жерден де, теңізден де қалаға үздіксіз шабуыл жасады. Осы уақытта Гранаданың Насрид әмірі Мұхаммед II, Санчо әскерін адамдармен, қару-жарақпен қамтамасыз етіп, Гибралтар бұғазындағы блокадаға да көмектесті. Мұхаммед Маринидтердің бекіністеріне шабуыл жасап, оның әскерлері Малаганың батысындағы жағалаудағы Эстепонаны жаулап алды. Санчо төрт айлық қоршаудан кейін 13 қазанда Тарифаны басып алды. Желтоқсан – Мұхаммед II Кастилия сарайына елшілерді жіберіп, Санчо IV-тен (Батыр) Тарифаны қайтаруды сұрады. Санчо қаланы Гранадаға беруден бас тартты, ал Мұхаммед, өзіне қиянат жасалғанын сезініп, Маринидтермен одақтасуға көшті.

Ұлыбритания

17 қараша – Король Эдуард I (Ұзынбаяу) Шотландия тағына таласқан 13 үміткердің ішінде Джон Баллиолды Шотландияның Бервик қаласындағы билеушісі етіп таңдайды. Эдуард одан кейін Джонды марионетка билеуші ретінде, ал Шотландияны вассалдық мемлекет ретінде қарастырады, бұл 1296 жылы басталган Шотландияның тәуелсіздік соғыстарын тудырды. Джон 30 қарашада, Сент-Эндрю күні Сконда таж кигізіледі. Шотландияның қамалдары ықпалды магнаттарға қайтарылады. Желтоқсан – Джон Баллиолды король Эдуард I (Ұзынбашты) Шотландия парламентінің шешіміне қарсы Файф графы Макдаффтың шағымын қарау үшін Вестминстерге шақырады. Джон «өзінің ел азаматтарымен кеңеспей» Макдаффтың шағымына жауап беруден бас тартады. Эдуард ағылшын заңын бұзғаны үшін өтемақы талап етеді және жасалған қылмыс үшін өтемақы ретінде үш шотланд қамалын беруді талап етеді.

Левант

Сұлтан Әл-Ашраф Халил өзінің уәзірі Ибн әл-Салуспен бірге Дамаскқа жетеді. Халил Алеппо арқылы Қалат ар Рум ("Римдіктердің қамалы") бекінісін қоршауға аттанады, ол Армения патриархы Степан IV-тің ресми тұрағы. Мамлюктер 30-дан астам катапультамен бекіністі қоршайды және 30 күннен кейін жаулап алады. Әл-Ашраф Халил Дамаскқа қайтып оралып, Киликия Армян Корольдығының астанасы Сиске шабуыл жасау үшін әскер жинады. Армения елшілігі Дамаскқа келіп, Халилмен келісімге келеді. Бейбітшілікті сақтау үшін Тиль-Хемдун, Мараш және Бехесни қалалары мамлюктерге беріледі. Қараша айында Михаил II Антиохияның Сириялық Православ патриархы болады (1312 жылға дейін).

Азия

Құбылай хан Яваға шамамен 20 000 сарбаздық монғолдық әскерін жібереді. Ол Фуцзянь, Цзянси және Оңтүстік Қытайдағы Хугуаннан бір жылға жететін азық-түлікпен бірге 500–1000 кемеден тұратын шапқышылық флот жинайды. Флот Чампа (қазіргі Вьетнам) және Каримата аралдары арқылы өтеді. Моңғолдар Яваға қонды, Кедири қаласын басып алады, бірақ оны ұстап тұруға қол жеткізе алмайды. Нгоенянг патшасы Манграй (Ұлы) Харифунчай Моң мемлекетін жаулап алып, Ланна патшалығы түрінде саяси біріккендік құрады. Үндістанның батыс жағалауында орналасқан Гуджараттағы Вагела әулеті Даулатабадтың Декан Ядава әулетіне бағындырылды.

Дін

Көктем – 1291–1292 жылдары құрастырылған «Taxatio Ecclesiastica» Папа Николай IV-нің бұйрығымен аяқталады. Taxatio – ағылшын, уэльс және ирланд шіркеулерінен жиналатын шіркеу салықтарын есептеу үшін жасалған толыққанды деректер базасы. 4 сәуір – Николай IV Римде 4 жылдық қызметтен кейін қайтыс болады. Жаңа папа сайлау үшін кардиналдар Перуджа қаласына жиналады (1292–1294 жылғы папа сайлауы).

Туылғандар

20 қаңтар – Богемия патшайымы Елизавета (1330 ж.т.)
29 қаңтар – Ибн Қайым әл-Жаузия, сириялық ғалым (1350 ж.т.)
28 мамыр – Кастилиялық Филипп, испан дворяны және ханзада (1327 ж.т.)
24 маусым – Ото Мейірімді, неміс дворяны және рыцарь (1344 ж.т.)
3 қазан – Элеонора де Клэр, ағылшын дворяны (1337 ж.т.)
Чу Вэнь Ань, вьетнамдық дәрігер және мансап иесі (1370 ж.т.)
Дольпопа Шераб Гьяльцен, тибет діни басшысы (1361 ж.т.)
Элисенда Монткада, Арагон патшайымы және регенті (1364 ж.т.)
Эврар д’Орлеан, француз готикалық мүсінші және суретші (1357 ж.т.)
Герхард III (Ұлы), неміс дворяны және ханзада (1340 ж.т.)
Генрих IV (Адал), польша дворяны және рыцарь (1342 ж.т.)
Генрих Бергерш, ағылшын епископы және мемлекет қайраткері (1340 ж.т.)
Жан VI (Кантакузен), византия императоры (1383 ж.т.)
Жан Грандиссон, ағылшын капеллан және епископ (1369 ж.т.)
Жан Мармион, нормандық дворян және рыцарь (1335 ж.т.)
Ричард Уоллингфорд, ағылшын математик (1336 ж.т.)
Роберт де Стратфорд, ағылшын епископы және канцлер (1362 ж.т.)
Сайонджи Нейши (немесе Ясуко), жапон сарай қызы (1337 ж.т.)
Сиемовит Бытомдық, польша дворяны және рыцарь (1342 ж.т.)