Кіріспе

USS Grayback (SS/SSG/APSS/LPSS 574) - АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (флотының) суасты кемелері класының бас кемесі, және осы атаумен АҚШ Әскери-теңіз күштерінде (флотында) екінші болып тағайындалған кеме.

Құрылыс және іске қосу

Грейбек кемесінің қадағы 1954 жылдың 1 шілдесінде Калифорния штатының Вальехо қаласындағы Mare Island Naval Shipyard кеме жасаушылығында салынды. Ол 1957 жылдың 2 шілдесінде, бұрынғы Грейбектің соңғы командирінің әйелі Джон А. Мурдың демеушілігімен суға түсірілді және 1958 жылдың 7 наурызында Маре аралында қолданысқа берілді. Грейбек бастапқыда шабуылдық суасты кемесі ретінде белгіленген, бірақ 1958 жылы РЕГУЛУС ядролық қанатты зымыранымен жарақталған басқарылатын зымырандық суасты кемесіне (SSG 574) түрлендірілді.

Реттелген зымыранды су асты кемесі

Грейбек SSG басқарылатын зымыранды су асты кемелерінің жаңа класын білдірді және Regulus II теңізден су үстіне зымыранды алып жүретін алғашқы болып табылады. 1958 жылы Грейбек Батыс жағалауда сынақтар мен тексерулер жүргізді. 1958 жылы қыркүйек айында Калифорния штатының Порт-Хуэнем қаласындағы Вентура округінің әскери базасында жұмыс істеп жүрген кезде ол су асты қайығынан Regulus II зымыранын алғашқы рет сәтті ұшырды. Оның алдыңғы нұсқасы Regulus I 1957 жылы пайда болғаннан бері теңіз жағалауындағы базаларға шабуыл жасау мүмкіндігін берді. Regulus II зымыраны 1958 жылдың желтоқсанында жобадан шығарылды, бірақ бұрыннан салынған зымыраларды сынау үшін қалды. Грейбек төрт Regulus I зымырасымен операциялық түрде қолданысқа енгізілді. 30 қазан күні Сан-Диего қаласынан (Калифорния штаты) шыққан Грейбек 8 қарашада Перл-Харборға бір айлық жаттығулар мен маневрлерге келді, содан кейін "10 000 шақырымдық тексеруден" өту үшін Маре аралына қайтты. 9 ақпан күні 1959 жылы Грейбек Маре аралынан Перл-Харборды тұрақты базасы ету үшін кетіп, 7 наурызда Порт-Хуэнем (Калифорния), Лонг-Бич (Калифорния) және Мазатлан (Мексика) арқылы Гавайиге жетті. Ондағы жаттығулардан кейін ол 3-31 шілде аралығында Голланд аймағына, Умак аралына, Секуам аралына және Алясканың Кодиагына зымырандық жаттығулар үшін барды. Содан кейін 21 қыркүйек пен 12 қараша аралығында оның тоғыз ракеталық соққы миссиясының біріншісі орындалды. Грейбек жасаған алғашқы патруль, тағы екеуі сияқты, Жапонияның Йокосука қаласында аяқталды. Ол 8 желтоқсанда Перл-Харборға оралды. 22 ақпан күні 1960 жылы Грейбек зымыран ұшыру жүйесін жаңартып, күрделі электр тізбектерін жеңілдетті. Осыдан кейін ол қайтадан ракеталық соққы миссияларын орындады. Келесі екі жарым жылда ол теңізде 18 айға жуық уақыт өткізіп, жеті миссияны аяқтады, оның көп бөлігі су астында болды. Йокосукадан басқа, Адак (Аляска) және Перл-Харбор да осы патрульдердің аяқталу нүктелері болды. Ол теңізде 20 айдан астам уақыт жүріп, 209 000 шақырымнан астам қашықтықты басып өтті. Бұл кесте өз салдарынан туды. 1963 жылдың 27 тамызында батареяларды зарядтау үшін су үстіне көтерілген кезде Грейбекке өте күшті толқындар соқты. Толқындардың салдарынан негізгі батареяның қысқышы бұзылып, кемеде өрт шықты. Бір теңізші бөлмені уақытында тастап шықпады және түтін мен зиянды газдардан уланып қалды. Негізгі қозғалтқыш қысқа уақытқа тоқтады, бірақ қайта іске қосылды және Грейбек өз күшімен Перл-Харборға оралды. Жөндеу жұмыстары екі аптаға созылды. "Регулус: Бірінші ядролық зымыранды су асты кемелері" атты деректі фильмінде айтылғандай, ядролық соғыс болған жағдайда Грейбек үшін басты мақсат – Петропавловск-Камчатскийдегі советтік теңіз базасын жою болар еді. Грейбек және оның бауырлас Regulus зымырандарын қолданатын су асты кемелері жасаған патрульдер, су асты кемелерінің тарихында Polaris зымырандарын қолданатын су асты кемелері жасаған патрульдерге дейін алғашқы ескерту патрульдері болып табылады. Грейбек 1984 жылдың 15 қаңтарында Филиппин Республикасындағы Субик-Бей әскери-теңіз базасында екінші рет қызметтен шығарылды. Қызметтен шығарылғаннан кейін Грейбек 1986 жылдың 13 сәуірінде Оңтүстік Қытай теңізінде нысана ретінде батырылды.