Кіріспе
Жолаушылардың жол ақысын есептеуге арналған механикалық немесе электрондық құрылғы. Таксиметр немесе жол ақысын есептегіш – таксилер мен авторикшаларға орнатылатын, жол жүрген қашықтық пен күткен уақыт есебінен жолаушылардың жол ақысын есептейтін механикалық немесе электрондық құрылғы. Оның қысқартылған түрі – "такси" осы құрылғыны пайдаланатын жалдама көліктерді білдіреді.
A taximeter or fare meter is a mechanical or electronic device installed in taxicabs and auto rickshaws that calculates passenger fares based on a combination of distance travelled and waiting time. Its shortened form, "taxi", is also a metonym for the hired cars that use them.
Тарих
Қазіргі заманғы таксиметрді 1891 жылы неміс Фридрих Вильгельм Густав Брун ойлап тапты, ал әлемдегі алғашқы метрмен жабдықталған (және бензинмен жұмыс істейтін) такси – «Даймлер Виктория» 1897 жылы Готтлиб Даймлер жасаған. Таксиметрлер бастапқыда механикалық болған және такси кабинасының сыртына, жүргізуші жағындағы алдыңғы дөңгелектің үстіне орнатылған. Бірақ көп ұзамай метрлер таксидің ішіне көшірілді, ал 1980 жылдары электронды метрлер енгізілді, осылайша метрдің уақыт санау механизмінің бұрынғы таныс тиктау дыбысы жойылды. Кейбір аймақтарда таксилер бос (ішінде жолаушы жоқ) екенін көрсететін шағын жарық белгісі болады. Аргентинада бұл белгі «бандерита» (кішкентай ту) деп аталады, бұл термин механикалық таксиметрлердің қолданылу кезеңінен қалған, онда механизмді іске қосу үшін кішкентай ту айналдырылатын. Сапар басталғанда ту жасырынып, сапар аяқталғанда көрінетін жерге жылжытылатын. World Moto мотоциклдер мен педикабтар үшін әлемдегі алғашқы портативті таксиметрді жасады, ал Fast Company оны «100 жылдағы алғашқы нағыз таксиметр инновациясы» деп атады.
k тұрақты
Бір километрге шаққандағы импульстармен берілген тұрақты шама, таксиметрдің бір километр қашықтықты дұрыс көрсетуі үшін қабылдауы тиіс импульстар саны.
Жұмыс істеу
Таксиметрлер таксиге орнатылғанда k тұрақтысын реттеу қажет. Қозғалыс барысында автомобиль таксиметрге жіберілетін сигналды тудырады. Бір k тұрақтыға жіберілген сигналдар саны жүрілген қашықтықты анықтайды. Алдын ала орнатылған тарифтер мен жол жүру деректері көбейтіліп, жол ақысы есептеледі.
Қосымша құралдар мен ерекшеліктері
Таксиметрлер бірнеше қосымша құралдарды қамти алады немесе үлкен диспетчерлік/бақылау жүйелерінің бөліктері ретінде жұмыс істей алады. Олардың мүмкіндіктері:
Билет/квитанция басып шығару принтері. Иесі немесе операторы тарапынан бақылау билеттерін немесе компьютерлік мониторинг арқылы алаяқтықты бақылау және алдын алу. Сонымен қатар, таксиметрлер бастапқы калибрлеуден кейін муниципалды салмақтар мен өлшемдер органымен визуалды түрде мөрленеді. Диспетчер немесе бақылаушы сапардың жай-күйін қадағалай алатын радиобайланыс. Радио немесе деректер жүйелері арқылы сапар тапсырмаларын жіберу. Диспетчерлікке көмектесу және қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін GPS жүйелерімен өзара әрекеттесу. Жолаушының бар екенін анықтайтын орындық сенсорлары (таксиметр қосылмағанда ақы алудың алдын алу үшін). Кредиттік немесе алдын ала төленген карталарды қолдау. Смартфондармен немесе планшеттермен байланыс үшін Bluetooth қолдау. Орнату, диагностика және көлік компьютерімен байланыс үшін USB қолдау.
Ticket/receipt printer. Fraud control and prevention (on the part of the owner or operator), through the impression of control tickets or computer monitoring. Additionally, taximeters are often visually sealed by a municipal weights and scales authority after initial calibration. Radio communication, allowing trip status to be monitored by a dispatcher or supervisor. Dispatching of trip assignments through radio or data systems. Interaction with GPS systems to assist with dispatching and to provide security. Seat sensors that detect the presence of a passenger (to prevent a cab from carrying fares without activating the taximeter). Credit or prepaid card support. Bluetooth support for communication with smartphones or tablets. USB support for setup, diagnostics, and connectivity to the vehicle computer.