Кіріспе

424 б.з.б. Пелопоннес соғысы кезіндегі әскери қақтығыс
7,000 гоплит 10,000 метик 10,000 жеңіл қаруланған әскер. Оқиғаның ішінара себебі "мемлекеттік" қалқандар қолданылмауы болды деп саналады, олар 362 ж.б. Теба мен Спарта (және олардың одақтастары) арасындағы Мантинея шайқасынан кейін ғана кеңінен таралды. Осыған қарай, Пагондас кавалериясын Боэотиялық сол қанатты қолдау үшін жіберді, нәтижесінде афиналықтар жеңіліске ұшырады. Сонымен қатар, Боэотиялық оң қанат та жеңіске жетті, ал ондағы афиналықтар қашқан жолға шықты. Афиналық орталық екі қанатының жеңілгенін көрген соң, ол да қашты. Шамамен 500 боэотиялық және 1,000 афиналық қаза тапты, олардың ішінде Гиппократ та болды. Шайқастағы афиналық гоплиттердің бірі философ Сократ болды. Платон Алкивиадтың Делиумдегі афиналықтардың шегінуі және Сократтың сол кездегі әрекеттері туралы мынадай мәліметтерді келтіреді:

Боэотиялықтар афиналықтарды қараңғылыққа дейін қуды. Афиналықтардың көпшілігі Делиумдағы бекініске қайтып келді, онда боэотиялық жаршысы олар боэотиялықтар үшін қасиетті жерді бұзып отырғанын және олардың кетуі керектігін жариялады. Афиналықтар бұл жер енді олардың жері екенін, олар үшін қасиетті екенін және олар оны боэотиялықтардан қорғану үшін ұстап отырғанын жауап ретінде айтты.

Салдары

Екі апта бойы ешқандай әрекет болмады, бірақ боэотиялықтарға Коринфтен 2000 гоплит, сондай-ақ олардың түрлі одақтастарынан келген басқа әскерлер қосылды. Боэотиялықтар ерекше құрылғы жасады, ол Фукидидтің (4.100) сипаттамасына сәйкес, жалын тастағыш сияқты көрінеді және осы қаруды Делиумды өртеу және афиналықтарды ығыстыру үшін пайдаланды. Шамамен 200 афиналық қана қаза тапты, ал қалғанына қашып кетуге рұқсат берілді. Делиум қайта басып алынғаннан кейін Демосфен әскерлерімен ақыры келді, бірақ оның Гиппократпен байланыс болмауы оның келуін тиімсіз етті. Ол Сикионға жақын жерге түсті, бірақ шапшаң жеңіліске ұшырады. Жаңа технологияны ерекше қолданумен қатар, Пагондас тарихында алғаш рет жоспарланған тактикалық соғыс жүргізді. Бұрынғы ғасырларда грек қала-мемлекеттері арасындағы шайқастар көбінесе гоплиттердің жаппай құрамалары арасындағы қарапайым кездесулер болатын. Кавалерия маңызды рөл атқармады, және барлық нәрсе қарсыластың қатарына қарсы күрескен жаяу әскердің біртігі мен күшіне байланысты болды. Делиум шайқасында Пагонда терең қатарларды, қосалқы күштерді, кавалерия шабуылдарын, жеңіл қаруланған шабуылшыларды (пельтасттарды) және шайқас барысында тактиканы кезең-кезеңмен өзгертуді қолданды.