Иди Аминнің әскери диктатурасы (1971-1979): Уганда экономикасының құлдырауы, азиялықтарды қуу, қанды тәртіп. 100 мыңнан 500 мыңға дейін адам қаза болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иди Аминнің әскери диктатурасы (1971–1979)
Military dictatorship of Idi Amin (1971–1979)
Уганданың Екінші Республикасы 1971 жылдан 1979 жылға дейін өмір сүрді, осы кезеңде Уганда Иди Аминнің әскери диктатурасымен басқарылды. Иди Аминнің саясаты, соның ішінде азиялықтарды елден қуу, кәсіпорындар мен өнеркәсіпті мемлекеттік меншікке алу және мемлекеттік секторды кеңейту Уганда экономикасын қиратты. Он жылдың ішінде жалақы мен еңбекақының нақты құны 90%-ға төмендеді. Оның режимі салдарынан қаза тапқан адамдардың саны белгісіз; халықаралық бақылаушылар мен адам құқықтары ұйымдарының бағалауынша, 100 000-нан 500 000-ға дейін адам өлтірілген.
The Second Republic of Uganda existed from 1971 to 1979, when Uganda was ruled by Idi Amin's military dictatorship. The Ugandan economy was devastated by Idi Amin's policies, including the expulsion of Asians, the nationalisation of businesses and industry, and the expansion of the public sector. The real value of salaries and wages collapsed by 90% in less than a decade. The number of people killed as a result of his regime is unknown; estimates from international observers and human rights groups range from 100,000 to 500,000.
Билікті қолға алу
1962 жылы Уганда Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан бастап 1971 жылдың басына дейін Милтон Оботе режимі адамдарды террорлап, мазалап, азаптап келді. Оботе режимі кезінде кеңінен таралған, ашық сыбайлас жемқорлық пайда болды. Бұл режимге халықтың көбі наразылық білдірді, әсіресе Бугандада, онда адамдар ең көп зардап шекті. Бірақ құжаттар британдық биліктің Аминнің тұлғасына толығымен оң баға беруін, сондай-ақ жаңа режимге қолдау көрсету және қару-жарақ сату туралы ұсыныстарды ашады. Дегенмен, Амин Оботені алдын алу үшін және бірінші болып соққы беру үшін шешім қабылдады. 1971 жылдың 25 қаңтарында таңғы сағаттарда оған адал механикаландырылған әскер бөлімдері Кампаладағы стратегиялық нысаналарға және Энтеббе әуежайына шабуыл жасады, онда Аминге адал танк командирінің бірінші оғы әуежай күту залында екі католик дін қызметкерін қаза таптырды. Аминнің әскерлері төңкеріске қарсы нашар ұйымдасқан қарсылықты оңай жеңіп алды, және Амин дереу Ачоли және Ланги әскерлерін жаппай өлімге жіберуді бастады, оларды Оботе жақтастары деп санайтын. Аминнің төңкерісі Буганда патшалығының көпшілігі тарапынан жылы қарсы алынды, Оботе оны таратуға тырысқан еді. Олар жаңа президенттері Иди Аминнің сол әскери репрессияның құралы болғанын ұмытуға дайын болған сияқты. Амин үкіметі елде азаматтық басқару толыққанша қалпына келгенге дейін тек "уақытша рөл" атқаруға ниетті екенін мәлімдеді. Амин Оботенің бейтараптық сыртқы саясатын жоққа шығарды, және оның үкіметі Израиль, Ұлыбритания және АҚШ тарапынан жылдам мойындалды. Керісінше, Танзания президенті Джулиус Ньерре, Замбия президенті Кеннет Каунда, Кения президенті Джомо Кениата және Африка Бірлігі Ұйымы (АБУ) бастапқыда жаңа әскери үкіметтің заңдылығын қабылдаудан бас тартты. Ньерре, әсіресе, Аминнің режиміне қарсы болды, және ол жер аударылған Оботеге қонақжайлық көрсетіп, оның күш жинап, билікке қайта оралу әрекеттерін жеңілдетті.
From Uganda's independence from Great Britain in 1962 to early 1971, Milton Obote's regime had terrorized, harassed, and tortured people. During Obote's regime, flagrant and widespread corruption had emerged. The regime was disliked, particularly in Buganda where people had suffered the most. The documents however unveil an outrightly positive assessment of Amin's personality by the British authorities as well as recommendations of support and the sale of arms to the new regime. In any case, Amin decided to forestall Obote and strike first. In the early morning hours of 25 January 1971, mechanized army units loyal to him attacked strategic targets in Kampala and the airport at Entebbe, where the first shell fired by a pro Amin tank commander killed two Roman Catholic priests in the airport waiting room. Amin's troops easily overcame the disorganized opposition to the coup, and Amin almost immediately initiated mass executions of Acholi and Langi troops, whom he believed to be pro Obote. The Amin coup was warmly welcomed by most of the people of the Buganda kingdom, which Obote had attempted to dismantle. They seemed willing to forget that their new president, Idi Amin, had been the tool of that military suppression. Amin stated intentions about his government's intent to play a mere "caretaker role" until the country could recover sufficiently for civilian rule. Amin repudiated Obote's non aligned foreign policy, and his government was quickly recognized by Israel, Britain, and the United States. By contrast, presidents Julius Nyerere of Tanzania, Kenneth Kaunda of Zambia, Jomo Kenyatta of Kenya, and the Organization of African Unity (OAU) initially refused to accept the legitimacy of the new military government. Nyerere, in particular, opposed Amin's regime, and he offered hospitality to the exiled Obote, facilitating his attempts to raise a force and return to power.
Билікке келгеннен кейін
Әминнің әскери тәжірибесі, ол дерлік жалғыз тәжірибесі болған, оның билеуінің сипатын анықтады. Ол Үкімет үйін "Командирлік пункті" деп атады, әскери қолбасшылардан құралған қорғаныс кеңесін құрды, әскери трибуналдарды азаматтық құқық жүйесінен жоғары қойды, сарбаздарды жоғары мемлекеттік лауазымдарға және мемлекеттік емес мекемелерге тағайындады, тіпті жаңадан тағайындалған азаматтық министрлерге олар әскери тәртіпке бағынатынын мәлімдеді. Осыдан кейін Уганда әскери диктатураға айналды, ол ел бойынша шашырап жатқан әскери казармалардан басқарылды, онда батальон командирлері жергілікті соғыс лордтары сияқты әрекет ететін және үкіметтің күш қолдану құралы болып табылатын. Бұрынғы үкімет құрған барлау қызметі – Уганданың Жалпы қызмет бөлімі (GSU) таратылды және оның орнына Уганданың Мемлекеттік зерттеу бюросы (SRB) құрылды. SRB штаб-пәтері Накасерода келесі бірнеше жыл бойы азаптаулар мен өлім жазаларының ошағына айналды. Әминнің үкіметі әскери басқару тізбесін көрсеткенімен, ол онымен ауыстырған Уганда Халық Конгресінің (UPC) коалициясынан гөрі бәсекелестікке, аймақтық бөліністерге және этникалық саясатқа көбірек ден қойды. Әскердің өзі өлімге дейін сайыс алаңы болды, онда жеңілгендер көбінесе жойылды. Офицерлер корпусында Ұлыбританияда оқытылғандар Израильде оқытылғандарға қарсы болды, ал екеуі де көп ұзамай армияның ең тәжірибелі офицерлерін жойған оқымағандарға қарсы тұрды. 1966 жылы, Әминнің кезеңінен бұрын, армиядағы солтүстік аймақтың сарбаздары оңтүстік аймақтың сарбаздарына шабуыл жасап, оларды мазалады. 1971 және 1972 жылдары Батыс Нилден келген Лугбара және Каква (Әминнің этностық тобы) Оботемен байланысты болған солтүстік Ачоли және Ланги тайпаларын қырды. Содан кейін Каквалар Лугбаралармен соғысты. Әмин нубилерге және Оңтүстік Суданның бұрынғы Аняния көтерілісшілеріне сүйенді. Әмин өзінің ізбасарларын өзінің тайпасынан, Каквалардан, сондай-ақ судандықтар мен нубилерден жинады. 1977 жылы осы үш топ 22 жоғары генералдың 60%-ын және министрлер кабинетінің 75%-ын құрады. Сол сияқты, мұсылмандар осы топтардың 80% және 87,5%-ын құрады, бірақ олар халықтың барлығы 5%-ын ғана құрады. Бұл Әминнің сегіз төңкеріс әрекетінен кейін қалай аман қалғанын түсіндіруге көмектеседі. 1978 жылға қарай Уганда армиясы 10 мыңнан 25 мыңға дейін өсті. Әминнің армиясы көбінесе жалдамалы әскерлерден тұрды. Әскерлердің жартысы судандықтар, 26% конголықтар, ал 24% ғана угандалықтар, олардың көп бөлігі мұсылман және каквалар болды. 1973 жылдың 7 тамызында Иди Әмин суахили тілін Уганданың ресми тілі деп жариялады. 20 ауданның 12-сі осы тілді таңдады, ал қалған 8-і луганда тілін қалады. Оботе кезінде біртіндеп кеңейтілген армия Әминнің кезінде одан да екі есеге артты. Жұмылдыру көбінесе, бірақ толық емес, солтүстікте жүргізілді. Әртүрлі батальон командирлері потенциалды проблемалар ретінде қарастырылған немесе нақты қауіп тудырған кезде мерзімдік тазартулар жүргізілді. Әр тазарту шендерден жоғарылауға жаңа мүмкіндіктер берді. Уганда Әуе күштерінің командирі Смутс Гуведеко бұрын телефон операторы болып жұмыс істеген, ал режимнің ресми жазалаушысы майор Исаак Малиамунгу бұрын түнгі күзетші болған. 1970 жылдардың ортасына қарай тек ең сенімді әскери бөлімдерге ғана оқ-дәрілер берілді, бірақ бұл тыйым бірқатар бүліктер мен кісі өлтірулерге жол берді. 1971 жылы американдық журналист Николас Строх пен оның әріптесі Роберт Сидлдің Мбарарадағы Симба батальонындағы осындай казармалық ошақты зерттеуге тырысуы олардың жоғалуына және кейіннен өліміне әкелді. Строх пен Сидлдің өлтірілуіне қатысы бар деп күдіктелген бірнеше әскери офицерлер кейін жоғары лауазымдарға тағайындалды: олардың арасында әскери трибунал төрағасы Джума Бутабика, әуе күштерінің бас техникалық офицері капитан Табан, көлік министрі Джума Сабуни және провинциялық әкімшілік министрі Али Фадул болды.
Amin's military experience, which was virtually his only experience, determined the character of his rule. He renamed Government House "the Command Post", instituted an advisory defence council composed of military commanders, placed military tribunals above the system of civil law, appointed soldiers to top government posts and parastatal agencies, and even informed the newly inducted civilian cabinet ministers that they would be subject to military discipline. Uganda then became a military dictatorship which was, in effect, governed from a collection of military barracks scattered across the country, where battalion commanders, acting like local warlords, represented the coercive arm of the government. The Ugandan General Service Unit (GSU), an intelligence agency created by the previous government, was disbanded and replaced by the Ugandan State Research Bureau (SRB). SRB headquarters at Nakasero became the scene of torture and executions over the next couple of years. Despite its outward display of a military chain of command, Amin's government was arguably more consumed with rivalries, regional divisions, and ethnic politics than the Uganda People's Congress (UPC) coalition that it had replaced. The army itself was an arena of lethal competition, in which losers were usually eliminated. Within the officer corps, those trained in Britain opposed those trained in Israel, and both stood against the untrained, who soon eliminated many of the army's most experienced officers. In 1966, well before the Amin era, northerners in the army had assaulted and harassed soldiers from the south. In 1971 and 1972, the Lugbara and Kakwa (Amin's ethnic group) from the West Nile were slaughtering northern Acholi and Langi, who were identified with Obote. Then the Kakwa fought the Lugbara. Amin came to rely on Nubians and on former Anyanya rebels from southern Sudan. Amin recruited his followers from his own tribe, the Kakwas, along with Sudanese and Nubians. By 1977, these three groups formed 60% of the 22 top generals and 75% of the cabinet. Similarly, Muslims formed 80% and 87.5% of these groups even though they were only 5% of the population. This helps explain why Amin survived eight attempted coups. The Ugandan army grew from 10,000 to over 25,000 by 1978. Amin's army was largely a mercenary force. Half the soldiers were Sudanese, 26% Congolese, only 24% were Ugandan, mostly Muslim and Kakwa. On 7 August 1973, Idi Amin decreed Swahili was to be Uganda's official language. 12 out of the 20 districts had chosen this, the other 8 wanted Luganda. The army, which had been progressively expanded under Obote, was further doubled and redoubled under Amin. Recruitment was largely, but not entirely, in the north. There were periodic purges, when various battalion commanders were viewed as potential problems or became real threats. Each purge provided new opportunities for promotions from the ranks. The commander of the Uganda Air Force, Smuts Guweddeko, had previously worked as a telephone operator; the unofficial executioner for the regime, Major Isaac Maliyamungu, had formerly been a nightwatch officer. By the mid 1970s, only the most trustworthy military units were allowed ammunition, although this prohibition did not prevent a series of mutinies and murders. An attempt by an American journalist, Nicholas Stroh, and his colleague, Robert Siedle, to investigate one of these barracks outbreaks in 1971 at the Simba battalion in Mbarara led to their disappearances and, later, deaths. Several army officers who were suspected of having been involved in the murder of Stroh and Siedle were later appointed to high ranking positions: Among these were Military Tribunal chairman Juma Butabika, chief technical officer of the airforce Captain Taban, Minister of Transport Juma Sabuni, and Minister for Provincial Administration Ali Fadhul.
Муамар Каддафи және Кеңес Одағы
Уганданың билеушісі болған сегіз жыл ішінде Амин өзінің билігінің қайдан келгенін ешқашан ұмытқан жоқ. Ол көп уақытын Уганда армиясының офицерлері мен сарбаздарын марапаттауға, қызмет бабымен жоғарылатуға және оларды басқаруға жұмсады. Әскери шығындарының үнемі артуын қаржыландыру – үнемі алаңдатып отырған мәселе еді. 1972 жылдың басында ол сыртқы саясатын өзгертті – бұл Әмин үшін аса маңызды мәселе емес еді – Ливияның Муаммар Каддафиінен қаржылық және әскери көмек алу мақсатында. Амин өзіне көп қарызы болған Израильдің қалған кеңесшілерін елден қуды да, Израильге қарсы болды. Сауд Арабиясынан сыртқы көмек алу үшін ол бұрын елеусіз қалған исламдық мұрасын қайта жаңғыртты. Сондай-ақ ол астанадағы Кампала төбесінде үлкен мешіт салуды тапсырды, бірақ ол билік кезінде аяқталмады, себебі оған бөлінген қаражаттың көп бөлігі жымқырылды. 2008 жылы Аминнің Африкадағы ең ірі мешіттердің бірін салу арманы орындалды, және құрылыс бастапқыда басталғаннан кейін 30 жылдан астам уақыт өткен соң аяқталды. 1972 жылы сыртқы саясатын өзгерткеннен кейін Кеңес Одағы Аминнің ең ірі қару-жарақ жеткізушісіне айналды. Шығыс Германия Аминнің құпия полициясын құруға көмектесті. 1979 жылы Танзанияға жасалған шабуыл кезінде Шығыс Германия өзінің қатысы туралы куәліктерді жоюға тырысты.
During his eight years as Uganda's ruler, Amin never forgot the source of his power. He spent much of his time rewarding, promoting, and manipulating the officers and soldiers of the Ugandan army. Financing his ever increasing military expenditures was a continuing concern. Early in 1972, he reversed foreign policy — never a major issue for Amin — to secure financial and military aid from Muammar Gaddafi of Libya. Amin expelled the remaining Israeli advisers, to whom he was much indebted, and became anti Israel. To induce foreign aid from Saudi Arabia, he rediscovered his previously neglected Islamic heritage. He also commissioned the construction of a great mosque on Kampala Hill in the capital city, but it was never completed during his rule because much of the money intended for it was embezzled. In 2008 Amin's dream of building one of Africa's largest mosques came true, and construction was finally completed more than 30 years after it initially began. Following his foreign policy reversal in 1972, the Soviet Union became Amin's largest arms supplier. East Germany helped to build Amin's secret police. During the Tanzanian invasion in 1979, East Germany attempted to remove evidence about its involvement.
Азиялықтарды қуып шығару және ұлттандыру
1972 жылдың тамызында Әмин Уганданың 80 мың азиялық тұрғынының көпшілігіне, олардың басым бөлігі – Үндістаннан келген мерзімілі жұмысшылар мен басқа да еңбекшілердің ұрпақтары, елді 90 күн ішінде тастап кетуді бұйырды және олардың мүліктерін, үйлерін мен бизнесін тартып алды. Қуғын-сүргін кезінде Угандада Оңтүстік Азия тегінен шыққан шамамен 80 мың адам болды, олардың 23 мыңы азаматтыққа өтініш беріп, оған қол жеткізген еді. Әмин бұл әрекетін Уганданы этникалық угандалықтарға қайтарумен түсіндіріп, қуғын-сүргінді қорғады. Әскерлер ұлттық саябақтар мен қорықтарда заңсыз аң аулаумен жиі айналысты. Уганда-Танзания соғысы барысында Уганда армиясының әскерлері мен Танзания сарбаздары Уганда аумағында азық-түлік пен пайда табу үшін аң аулап, табиғатқа қосымша зиян келтірді.
In August 1972, Amin gave most of Uganda's 80,000 Asians, most of whom were the descendants of indentured servants and other laborers from India, 90 days to leave the country, and seized their property, homes and businesses. At the time of the expulsion, there were approximately 80,000 individuals of South Asian descent in Uganda, of whom 23,000 had had their applications for citizenship both processed and accepted. Amin defended the expulsion by arguing that he was giving Uganda back to the ethnic Ugandan. Soldiers frequently engaged in poaching in national parks and game reserves. In course of the Uganda–Tanzania War, Uganda Army troops and Tanzanian soldiers hunted for food and profit across Uganda, causing further environmental damage.
Үкімет
Әминнің жеке жарлықтары арқылы басқарылған үкіметі жалғасты. Әмір өмір бойы сауатсыз болғандықтан – бұл кемшілік оның көптеген әскери шенеуніктері мен сарбаздарымен ортақ болды – Әмин бұйрықтар мен саяси шешімдерді ауызша, телефон арқылы, радио арқылы және мемлекеттік қызметкерлерге ерекше назар аудару керектігі айтылған ұзақ сөздер арқылы жеткізді. Үкіметшілер Әминге наразылық тудыруы немесе оны ашуландыруы мүмкін, осылайша дереу тұтқындалып, түрмеге қамалуы немесе жазалануы мүмкін қате шешім қабылдаудан қорқып, бюрократия тоқтап қалды. Әмин билікке келгеннен кейін көп ұзамай Қорғаныс министрі Білім министрлігі ғимаратына басшылық етуді талап етті, бірақ кейін Әмин бұл шешімді ешқандай нақты себепсіз кері қайтарды. Маңызды білім беру құжаттары арбамен бірнеше рет тасымалдау кезінде жоғалып кетті. Көп жағынан, Әминнің 1970-ші жылдардағы үкіметі 19 ғасырдағы африкалық монархтардың үкіметтеріне ұқсады, олар бұйрықтарды қашықтықтан орындау, сарайдағы бәсекелес топтарды бақылау және адал қолдаушыларын олжамен марапаттау сияқты мәселелермен күресті. Шындығында, Әминнің режимі отарлық емес монархтардан да тиімсіз болды. Діни қақтығыс – Әмин режимінің тағы бір ерекшелігі, оның тамыры 19 ғасырда жатыр. Ливия мен Сауд Арабиясынан сыртқы көмек алу үшін исламдық сенімін қайта жаңартқаннан кейін, Әмин бұрын кемсінтілген Угандадағы мұсылмандарға көбірек назар аудара бастады, бұл олар үшін екі жақты нәтиже берді. Мұсылмандар қалған экономикалық мүмкіндіктерде жақсы нәтижелер көрсетті, әсіресе әскерде туыстары болса. Кампаланың ең танымал мешіті орналасқан Кибули төбесінде құрылыс жұмыстары басталды. Уганданың тарихын жақсы білетін көптеген мұсылмандар 1889 жылы христиандардың мұсылмандарды жеңгенінің әділдігі енді қалпына келтіріліп жатыр деп сенді. Ал христиандар өздерін діни топ ретінде қоршауда сезінді; Әмин шіркеулерді қарсылық ошақтары ретінде қарастырғаны анық болды. 1970-ші жылдарда бірқатар дін қызметкерлері жоғалып кетті, бірақ мәселе 1977 жылы Уганда шіркеуінің дін қызметкерлері, архиепископ Джани Лувум бастаған әскерлік терроризмге қарсы ресми наразылық білдірген кезде өршіп кетті. Лувумның денесі кейіннен «көлік апатынан» табылғанымен, кейіннен жүргізілген тергеулер Лувумның атып өлтірілгенін көрсетті. Бұл қасіреттердің ұзақ тізіміндегі соңғысы халықаралық айыптауға ұшырады, бірақ 1978 жылдың шілдесінде АҚШ бастаған сауда эмбаргосынан басқа, ауызша айыптамалар нақты іс-қимылдармен сүйемелденбеді. 1978 жылдың қыркүйегінде Әмин христиан шіркеуінің барлық қызметін олардың бүлікшілдігі үшін тыйым салды. 1978 жылдың басына қарай Әминнің жақын серіктестерінің саны қастандықтар мен өлім жазаларына байланысты айтарлықтай азайды. Оның ашушаң мінезі және бейтараптығы мен болжауға болмайтын әрекеттері салдарынан Әминге тым жақын болу қауіпті болды, осыны оның вице-президенті және бұрынғы сенімді серіктесі генерал Мустафа Адриси анықтады. Адриси күдікті жол апатынан жарақат алғаннан кейін, оған адал әскерлер алаңдады. Бір кезде сенімді болған Малире механикаландырылған полкі және басқа да бөлімшелер көтеріліс жасады. 1978 жылдың қазан айында Әмин өзіне адал әскерлерін көтерілісшілерге қарсы жіберді, олардың кейбіреулері Танзания шекарасын кесіп өтті. Әмин өзінің қиындықтарының түп-тамыры – оның мәңгілік жауы Танзания президенті Ньерере екенін мәлімдеді. Әмин Ньеререні Угандаға қарсы соғыс жүргізуде айыптады және ішкі проблемалардан назар аударуға және Уганданы шетелдік қарсыласқа қарсы біріктіруге үміттене отырып, Әмин Танзания аумағына басып кірді және 1978 жылдың 1 қарашасында Кагера өзенінің шекарасындағы бөлігін ресми түрде аннексиялады.
Amin's government, conducted by often erratic personal proclamation, continued on. Because he was illiterate his entire life — a disability shared with most of his fellow military officers and soldiers — Amin relayed orders and policy decisions orally by telephone, over the radio, and in long rambling speeches to which civil servants were told to pay close attention. The bureaucracy soon became paralysed as government administrators feared to make what might prove to be a wrong decision that would displease or anger Amin in the slightest which would result in their immediate arrest and imprisonment or summary execution. Shortly after Amin seized power, the Minister of Defence demanded, and was given, command of the Ministry of Education office building, but then the decision was reversed by Amin for no clear reason. Important education files were lost during their transfer back and forth by wheelbarrow. In many respects, Amin's government in the 1970s resembled the governments of nineteenth century African monarchs, with the same problems of enforcing orders at a distance, controlling rival factions at court, and rewarding loyal followers with plunder. Indeed, Amin's regime was possibly less efficient than those of the pre colonial monarchs. Religious conflict was another characteristic of the Amin regime that had its origins in the nineteenth century. After rediscovering his Islamic allegiance in the effort to gain foreign aid from Libya and Saudi Arabia, Amin began to pay more attention to the formerly deprived Muslims in Uganda, a move which turned out to be a mixed blessing for them. Muslims began to do well in what economic opportunities yet remained, the more so if they had relatives in the army. Construction work began on Kibuli Hill, the site of Kampala's most prominent mosque. Many Ugandan Muslims with a sense of history believed that the Muslim defeat by Christians in 1889 was finally being redressed. Christians, in turn, perceived that they were under siege as a religious group; it was clear that Amin viewed the churches as potential centres of opposition. A number of priests and ministers disappeared in the course of the 1970s, but the matter reached a climax with the formal protest against army terrorism in 1977 by Church of Uganda ministers, led by Archbishop Janani Luwum. Although Luwum's body was subsequently recovered from a clumsily contrived "car accident", subsequent investigations revealed that Luwum had been shot dead. This latest in a long line of atrocities was greeted with international condemnation, but apart from the continued trade boycott initiated by the United States in July 1978, verbal condemnation was not accompanied by action. In September 1978, Amin banned nearly all Christian Church activities for their subversiveness. By early 1978 Amin's circle of close associates had shrunk significantly — the result of defections and executions. Because of his violent temper as well as his erratic and unpredictable behaviour, it was increasingly risky to be too close to Amin, as his vice president and formerly trusted associate, General Mustafa Adrisi, discovered. When Adrisi was injured in a suspicious auto accident, troops loyal to him became restive. The once reliable Malire Mechanized Regiment mutinied, as did other units. In October 1978, Amin sent troops still loyal to him against the mutineers, some of whom fled across the Tanzanian border. Amin then claimed that Tanzanian President Nyerere, his perennial enemy, had been at the root of his troubles. Amin accused Nyerere of waging war against Uganda, and, hoping to divert attention from his internal troubles and rally Uganda against the foreign adversary, Amin invaded Tanzanian territory and formally annexed a section across the Kagera River boundary on 1 November 1978.
Уганда мен Танзания соғысы
Угандаға қарсы ресми соғыс жағдайын жариялаған Ньерере өз азаматтарының әскерлік резервтерін жұмылдырып, қарсы шабуылға көшті, оған Уганданың Ұлттық Азаттық Армиясы (UNLA) болып біріккен угандалық эмигранттар қосылды. Уганда армиясы үнемі кері шегінді, жол бойы тонаумен көп энергиясын сарп етті. Ливияның Каддафи Аминге көмек үшін 3000 әскер жіберді, бірақ ливиялықтар тез арада майдан желісінде өзін тапты, ал олардың артында Уганда армиясының бөлімдері жаңадан тоналған мүліктерін кері бағытта тасымалдау үшін көліктік машиналарын пайдаланды. Танзания және UNLA 1979 жылдың 11 сәуірінде Кампаланы басып алды, ал Амин Ливияға, содан кейін Сауд Арабиясының Джидда қаласына тұрақты жер аударылды. Астананы басып алудан кейін Аминнің жақтастары шашырап, дезорганизацияға ұшырады, бірақ елдегі әскери операциялар 3 маусымға дейін жалғасты, сол кезде Танзания әскері Судан шекарасына жетіп, соңғы қарсылықты жойды.
Declaring a formal state of war against Uganda, Nyerere mobilized his citizen army reserves and counter attacked, joined by Ugandan exiles united as the Uganda National Liberation Army (UNLA). The Ugandan Army retreated steadily, expending much of its energy by looting along the way. Libya's Gaddafi sent 3,000 troops to aid Amin, but the Libyans soon found themselves on the front line, while behind them Ugandan Army units were using supply trucks to carry their newly plundered wealth in the opposite direction. Tanzania and the UNLA took Kampala on 11 April 1979, and Amin fled by air, first to Libya and later to a permanent exile at Jeddah, Saudi Arabia. Though pro Amin forces were left scattered and disjointed by the seizure of the capital, combat operations in the country continued until 3 June, when Tanzanian forces reached the Sudanese border and eliminated the last resistance.