Кіріспе
Вашингтон штатындағы бұрынғы заңдық жаза АҚШ-тың Вашингтон штаты 2018 жылдың 11 қазанында штаттық Жоғарғы соттың шешімімен штаттың өлім жазасы туралы заңы күшін жойылып, іс жүзінде тоқтатылғанға дейін өлім жазасын қолданды. Сот, нәсілдік бейтараптыққа байланысты оның қолданылуы конституцияға қайшы екенін мәлімдеді, бірақ өлім жазасы институтын конституцияға қайшы деп танымады, керісінше, нәсілдік бейтараптықты жою үшін заңға түзетулер енгізуді талап етті. 1904 жылдан 2010 жылға дейін штат 78 адамды атқарылымға келтірді; соңғысы 2010 жылдың 10 қыркүйегінде Кал Кобёрн Браун болды. Губернатор өлім жазасын алғандарға кешірім беру құқығына ие болды.
The U. S. state of Washington enforced capital punishment until the state's capital punishment statute was declared null and void and abolished in practice by a state Supreme Court ruling on October 11, 2018. The court ruled that it was unconstitutional as applied due to racial bias however it did not render the wider institution of capital punishment unconstitutional and rather required the statute to be amended to eliminate racial biases. From 1904 to 2010, 78 people were executed by the state; the last was Cal Coburn Brown on September 10, 2010. The governor had the power of clemency with respect to death sentences.
Әдіс
Ер адамдарға өлім жазасы тағайындалған жер Уолла-Валладағы Вашингтон штатының түрмесі болды, сонымен қатар осы түрмеде өлім жазасы орындалған. Әйелдер Гиг-Харбордың жанындағы Пурдидегі Әйелдерге арналған Вашингтонның түзеу орталығында өлім жазасын күтіп отырды. 1970 жылдардың соңында өлім жазасы қайта енгізілгеннен кейін, сотталғандар өлім жазасын көктамырға инъекция жасау арқылы немесе асып өлтіру арқылы орындауды таңдай алатын болды. Егер сотталған шешім қабылдамаса, көктамырға инъекция жасау әдепкі әдіс болып саналды. Вашингтон әлі іске қосылған дарға асу құрылысы бар соңғы штат болды (Делавэр 2003 жылы өздерін жойды). Вашингтонның түзетілген кодексінің 10.95.180-бабына сәйкес, Вашингтондағы өлім жазасы: өлімге жеткілікті мөлшердегі зат немесе заттарды көктамырға инъекциялау арқылы, сотталушы өлгенге дейін, немесе сотталушының тілегі бойынша, мойнынан асып өлтіру арқылы орындалады. Митчелл Руп өзінің семіздігі салдарынан бас айырылуы мүмкін екендігіне байланысты өлім жазасын күштен жоюға тырысты, осылайша оның өлім жазасы қатыгез және ерекше жаза болып саналды. Сот асылу әдісінің ғылыми негіздемесі бас кесу мүмкіндігін азайтуға жеткіліксіз деп шешті. Чарльз Родман Кэмпбелл өлім жазасын орындау әдісін таңдаудан бас тартты, сондықтан әдіс асылуға ауыстырылды (сол кезде бұл әдепкі әдіс болды). Оның өлімі ешқандай оқиғасыз өтті. 2010 жылдың 10 қыркүйегінде Вашингтон, Огайодан кейін, көптеген басқа штаттарда қолданылатын үш препараттық протоколдың орнына натрий тиопенталдың бір дозалық инъекциясын қолданған екінші штат болды. Бір препараттық протокол Кал Кобёрн Браунды өлім жазасын орындау кезінде қолданылды.
shall be inflicted by intravenous injection of a substance or substances in a lethal quantity sufficient to cause death and until the defendant is dead, or, at the election of the defendant, by hanging by the neck until the defendant is dead. Mitchell Rupe attempted to have his execution overturned due to the fact that his obesity could decapitate him, thus leading to his execution being cruel and unusual. The court held that the science behind the method of hanging was insufficient to mitigate the likelihood of decapitation. Charles Rodman Campbell declined to choose his method of execution, thus the method defaulted to hanging (which was the default method at the time). His execution was carried out without incident. On September 10, 2010, Washington became the second state, after Ohio, to use a single dose injection of sodium thiopental as opposed to the typical three drug protocol used in most other jurisdictions. The single drug protocol was used during the execution of Cal Coburn Brown.
Ерте тарих
1849 жылдан бері штат және оның бұрынғы аумақтарында барлығы 110 адам өлім жазасына кесілді. Соңғы үш адамды қоспағанда, барлығы асылып өлтірілген. 2017 жылы Вашингтон штатының Түзету департаменті өлім жазасына кесілген сегіз адамды тізімге енгізді. Алғашқы асылулар 1849 жылдың 5 қаңтарында болды, онда екі американдық үнді – Куссас және Куаллахворст кісі өлтіргені үшін асылды. Штатта өлім жазасын орындау сирек кездеседі – бір жылда ең көп өлім жазасы 1939 жылы бес адамға тағайындалды, ал 1849 мен 1963 жылдар аралығында жылына бір асылудан да аз болды. 1913 жылы өлім жазасы жойылды, ал 1919 жылы қайта орнатылды. Бұл заң 1975 жылға дейін өзгеріссіз сақталды, содан кейін халық ауыр қылмыс үшін міндетті түрде өлім жазасын көздейтін шараны қабылдады, оны дауыс берушілердің 69% қолдады. АҚШ Жоғарғы Сотының «Вудсон против Солтүстік Каролина» және «Робертс против Луизиана» істері бойынша шешімдері мұндай заңның конституцияға қайшы екенін көрсетті, нәтижесінде заң өлім жазасын қолдану тәртібін егжей-тегжейлі сипаттайтын етіп өзгертілді. Бірақ бұл жаңа заң да Вашингтон Жоғарғы Соты тарапынан конституцияға қайшы деп танылды, себебі кінәсін мойындамаған адам өлім жазасына кесілуі мүмкін еді, ал кінәсін мойындаған адам өмір бойына бостандығынан айырылу жазасын алатын болды. Қазіргі заң 1981 жылы осы конституциялық кемшіліктерді жою мақсатымен қабылданды. 1995 жылы Вашингтон Жоғарғы Сотының судьясы Роберт Ф. Уттер соттың өлім жазасына қатысты істерді қарау тәсіліне наразылық білдіріп, қызметтен кетіп, «Мен адам өмірін қасақана қолдан кешіру ісіндегі заң жүйесіне қатыса алмайтын жағдайға жеттім» деді.
Жою
2014 жылдың 11 ақпанында губернатор Джей Инсли өлім жазасына мораторий жариялады. Инслиге өлім жазасы туралы келіп түсетін барлық істер бойынша ол кешірім беретін болады, бірақ кешірім немесе жазаны жеңілдету емес. 2017 жылдың 16 қаңтарында губернатор Инсли және бас прокурор Боб Фергюсон Вашингтон штатында өлім жазасын жою туралы заң жобасын ұсынды. Заң жобасы қабылданбаса да, губернатор Инсли болашақта өлім жазасын тоқтатуға уәде берді. 2018 жылдың 11 қазанында Вашингтон Жоғарғы соты штаттың қолданыстағы өлім жазасы заңы Вашингтон штатының Конституциясын бұзады деген шешім шығарды, себебі ол нәсілдік дискриминацияға алып келді, осылайша штаттан өлім жазасы жойылды. Соттың барлық мүшелері осы шешімге келісті. Азаматтық құқықтарды қорғаушы адвокаттар Лила Сильверштейн мен Нил Фокс өкілдік еткен «Мемлекетке қарсы Грегори» ісінде сот өз шешімін Вашингтон университетінің әлеуметтанушысы Кэтрин Беккет жасаған регрессиялық талдауға негіздеді, бұл талдау өлім жазасын алған сотталған адамның тапсырысы бойынша жасалған еді. Сот шешімі шыққан кезде өлім жазасын күтіп отырған сегіз адамның жазасы өмір бойына бас бостандығынан айыруға ауыстырылды. Штаттың Жоғарғы соты штат заң шығарушы органы болашақта конституциялық өлім жазасы заңын қабылдауы мүмкін еместігін жоққа шығармады. 2023 жылы штат заң шығарушы органы Жоғарғы соттың шешімін қолдап, өлім жазасына қатысты барлық штат заңдарын жойды. 2023 жылдың сәуір айында губернатор Инсли SB5087 заңына қол қойып, Вашингтон штатында өлім жазасын ресми түрде жойды және штат заңдарынан өлім жазасына қатысты барлық ережелерді алып тастады. Вашингтон штатында Джей Инслидің өлім жазасына мораторий енгізуі сайлаушылардың оған деген қолдауын нашарлатпады, оның 2016 жылғы губернатор сайлауында (54,4%) 2012 жылғы сайлаудан (51,2%) жоғары нәтиже көрсеткені осыны дәлелдейді. Инсли 2020 жылы одан да үлкен үлесіммен (56,6%) жеңіске жетті, бұл өлім жазасын қолдайтын кандидатқа қарсы тұрғанымен байланысты болды.