Кіріспе
Қорғасын(II) азиді Pb(N3)2 – бейорганикалық қосылыс. Басқа азидтерге қарағанда, ол жарылғыш қасиеті жоғары. Ол екіншілік жарылғыш заттарды іске қосу үшін детонаторларда қолданылады. Саудалық қолданысқа жарамды түрі ақтан сары түске дейінгі ұнтақ болып келеді.
Дайындау және өңдеу
Қорғасын(II) азиді натрий азиді мен қорғасын(II) нитратының сулы ерітіндідегі реакциясы арқылы дайындалады. Тұнба түзілген өнімді тұрақтандыру үшін декстрин немесе поливинил спирті сияқты қоюлатушы заттар ерітіндіге жиі қосылады. Шындығында, оны әдетте сезімталдығын азайтатын декстринмен араласқан ерітіндіде тасымалдайды.
Өндіріс тарихы
Алғаш рет таза қорғасын азидін 1891 жылы Теодор Куртиус дайындаған. Сезімталдығы және тұрақтылығына қатысты алаңдаушылықтар туғандықтан, қорғасын азидінің декстринделген түрі (MIL L 3055) 1920 және 1930 жылдары әзірленді, ал 1932 жылдан бастап DuPont Co компаниясы оны кең көлемде өндіре бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде детонаторларды жетілдіру нәтижесінде, күшті жарылыс беретін қорғасын азидінің түріне қажеттілік туды. Сондықтан, RD 1333 қорғасын азиді (MIL DTL 46225) – тұндырғыш ретінде натрий карбоксиметил целлюлозасы қолданылған қорғасын азидінің бір түрі әзірленді. Вьетнам соғысы кезінде қорғасын азидіне деген қажеттілік күрт өсті, сол кезде Арнайы мақсаттағы қорғасын азид (MIL L 14758) жасалды; АҚШ үкіметі де қорғасын азидін үлкен мөлшерде жинақтап қоюға кірісті. Вьетнам соғысынан кейін қорғасын азидін пайдалану айтарлықтай азайды. АҚШ-тағы жинақталған қордың көптігіне байланысты, 1990 жылдардың басында АҚШ-та қорғасын азидін өндіру толығымен тоқтатылды. 2000 жылдары жинақталған қорғасын азидінің жасы мен тұрақтылығына қатысты алаңдаушылықтар АҚШ үкіметін оны жою жолдарын және жаңа өндірушілерді іздеуге итермеледі.
Жарылыс қасиеттері
Қорғасын азиді өте сезімтал және әдетте су астында оқшауланған резеңке ыдыстарда сақталады және қолданылады. Ол шамамен 150 мм (6 дюйм) биіктіктен түскенде немесе 7 миллиджоуль статикалық разряд болғанда жарылады. Оның детонация жылдамдығы шамамен... Амоний ацетаты мен натрий дихроматы қорғасын азидінің шағын мөлшерін жою үшін қолданылады. Қорғасын азидінің дефлаграциядан детонацияға (ДДТ) бірден өту қабілеті бар, яғни тіпті аз мөлшердегісі де толық детонацияға ұшырайды (жалынға немесе статикалық электр тогына түскеннен кейін). Қорғасын азиді мыс, мырыш, кадмий немесе осы металдардан құралған қорытпалармен әрекеттесіп, басқа азидтер түзеді. Мысалы, мыс азиді одан да жарылғыш және коммерциялық қолдануға тым сезімтал. Қорғасын азиді 1981 жылдың 30 наурызында Джон Хинклидің АҚШ президенті Рональд Рейганды өлтіруге талпынған кезде Röhm RG 14 револьверінен атылған алты .22 (5.6 мм) калибрлі Devastator оғының құрамына кірген. Оқтардың құрамында лакпен жабылған алюминий ұштары бар қорғасын азиді орналасқан, олар соққыға ұшқанда жарылуға арналған. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Джеймс Брейдиге тиген оқтың жарылған болуы мүмкін. Президент Рейганға тиген оқтардың ішінде қалғандары жарылмады.
Ammonium acetate and sodium dichromate are used to destroy small quantities of lead azide. Lead azide has immediate deflagration to detonation transition (DDT), meaning that even small amounts undergo full detonation (after being hit by flame or static electricity). Lead azide reacts with copper, zinc, cadmium, or alloys containing these metals to form other azides. For example, copper azide is even more explosive and too sensitive to be used commercially. Lead azide was a component of the six .22 (5.6 mm) caliber Devastator rounds fired from a Röhm RG 14 revolver by John Hinckley, Jr. in his assassination attempt on U. S. President Ronald Reagan on March 30, 1981. The rounds consisted of lead azide centers with lacquer sealed aluminum tips designed to explode upon impact. A strong probability exists that the bullet which struck White House press secretary James Brady in the head exploded. The remaining bullets that hit people, including the shot that hit President Reagan, did not explode.