Кіріспе

Канадалық саясаткер Элайджа Харпер (3 наурыз 1949 жыл - 17 мамыр 2013 жыл) – 1981 жылдан 1992 жылға дейін Манитоба заңнамалық ассамблеясының депутаты (МЛА) және 1993 жылдан 1997 жылға дейін Парламент депутаты болған канадтық оджи-кри саясаткері. Харпер 1978 жылы Red Sucker Lake Indian Band-тің басшысы болып сайланды, төрт жыл қызмет етті және саясатқа кірмес бұрын саясатты зертеуші ретінде жұмыс істеді. Ол Канада конституциясына ұсынылған түзетулерге қатысты Мич-Лейк келісімінің қабылдалмауына ықпал еткен маңызды тұлға болды.

Ерте өмір және білім

Харпер Манитобаның солтүстігіндегі Red Sucker көліндегі резерватта дүниеге келген. Ол Норвегия үйінде, Брэндон және Биртл қалаларындағы (Манитоба) интернат мектептерінде, содан кейін Гарден-Хилл және Виннипегтегі орта мектептерде оқыды. 1971 және 1972 жылдары Манитоба университетінде білім алды. Кейін ол қоғамдық даму жұмыскері, Манитоба Үндістерінің бауырластығының басшысы және Манитобаның Солтүстік істер министрлігінің бағдарлама талдаушысы болып жұмыс істеді.

Саяси мансап

1978 жылы ол Red Sucker Lake Band (қазір Red Sucker Lake First Nation) тобының басшысы болып сайланды және бұл лауазымды төрт жыл бойы атқарды. 1981 жылы Харпер Маннитобаның солтүстігіндегі кең аумақты Рупертсленд сайлау округінен Жаңа демократиялық партия (ЖДП) атынан сайлауға түсіп, жеңіске жетті. Осылайша ол келісімшарт бойынша тіркелген алғашқы саяси қайраткер болды. 1986 жылғы Манитобаның жалпы сайлауында ол қайтадан сайланды. 1986 жылдың 17 сәуірінде ол халық істеріне жауапты, портфелі жоқ министр болып тағайындалды. 1987 жылдың 4 ақпанында ол солтүстік істер министрі және Қоғамдық экономикалық қор туралы заңға жауапты министр болып тағайындалды. Харпер 1987 жылдың 9 қыркүйегінде мас күйде көлік жүргізу кезінде жол апатына ұшырағаннан кейін министрліктен босатылды. Апат кезінде ешкім зардап шекпеді. Кейін Харпер алкогольдік тестілеуден бас тартқаны, апат орнынан кетіп қалғаны және мас күйде көлік жүргізгені үшін кінәсін мойындады. Оған 450 доллар айып салынды және оның жүргізуші куәлігі бір жылға тоқтатылды. Харпер қателігін мойындап, алкогольге қарсы емделу бағдарламасына қатысты. Ол ішімдікті толығымен тастап, ерікті түрде бес жылға көлік жүргізуден бас тартты. 1987 жылдың 23 қарашасында ол солтүстік істер министрі және тума халқының істері жөніндегі министр болып қайта тағайындалды және 1988 жылы Говард Паули үкіметінің құлауына дейін бұл қызметте болды. Ол 1988 жылғы Манитобаның жалпы сайлауында тағы да сайланды.

Мич көлі келісіміндегі рөлі

1990 жылы Харпер Мич-Лейк келісімін қабылдамаудан бас тартқаны үшін ұлттық даңққа ие болды. Бұл конституциялық түзетулер жиынтығы Квебектің 1982 жылғы Конституциялық актіні қабылдауына қол жеткізу үшін жасалған. Манитоба заң шығарушы органының сол кездегі қағидаларына сәйкес, заң шығарушы орган келісімді дауысқа салуға жіберетін шұғыл пікірталасқа қатысу туралы ұсынысқа бірауыздан келісуі керек еді. Харпер келісімнің 1987 жылы Канаданың бірінші ұлттарының қатысуынсыз келісілгеніне наразы болды. Келісімді ратификациялаудың соңғы мерзіміне он екі күн қалған еді. Әр күні Манитоба үкіметі Ассамблеяда резолюцияны қарауға бірауыздан келісім беруді сұрады. Әр күні Харпер, қолдарында бүркіт қауырсынымен, бірауыздан келісуден бас тартты, нәтижесінде резолюция талқыланбады. Осының салдарынан Ньюфаундленд премьер-министрі Клайд Уэллс Ньюфаундлендтің Бас Ассамблеясында келісім бойынша жоспарланған дауыс беруді тоқтатты. Мич-Лейк келісімі Манитоба мен Ньюфаундлендте қабылдалмағандықтан, конституция өзгертілмеді. Сол жылы ол Стэнли Ноулз гуманитарлық сыйлығын жеңіп алды, Канада баспасөзінің "Жылдың жаңалық жасаушысы" деп танылды, Red Sucker Lake First Nation тарапынан өмір бойына Құрметті басшы атағымен марапатталды және қоғамдық қызметтегі еңбегі үшін генерал-губернатордан Канаданың естелік медалін алды. Харпердің денсаулығы да нашар болды. 1994 жылдың күзінде дәрігерлер мен дәстүрлі емшілер түсіндіре алмаған қызық ауруға шалдықты. 2013 жылдың 17 мамырында ол Оттавада қант диабетінің асқынуынан туындаған жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. 2013 жылдың 20 мамырында Харпердің ашық табыты Манитобаның туымен жабылған күйде Винипегтегі Манитоба заң шығарушы ғимаратында салынды, онда жүздеген жақтастары оған құрмет көрсету үшін келді. Кейін сол күні Виннипегтегі Glory and Peace шіркеуінде жерлеу рәсімі өтті. Харпер Red Sucker Lake First Nation жерінде жерленді.