Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Музыка тарихы кезеңі (шамамен 1650–1900 жылдар)
Music history period (c. 1650 to 1900)
Еуропалық өнер музыкасында «жалпы қағидалар» кезеңі – шамамен 250 жылға созған, тональдық жүйені композицияның жалғыз негізі деп қараған кезең. Бұл кезең композиторлардың тональдық жүйені қолдануы бұрынғы жүйелерден асып түскен кезде басталды және кейбір композиторлар тональдық жүйенің өзгеше өзгертілген түрлерін қолдана бастап, жаңа жүйелерді дамыта бастағанда аяқталды. «Жалпы қағидалардың» көптеген ерекшеліктері (осы кезеңдегі композицияның қабылданған түсініктері) барокконың орта шенінен классикалық және романтикалық кезеңдерге дейін, шамамен 1650 жылдан 1900 жылға дейін сақталды. Осы ғасырлар ішінде стильдік эволюция көп болды, соната формасы сияқты үлгілер мен конвенциялар гүлдеп, кейіннен жойылды. Бұл кезеңдегі ең маңызды біріктіруші фактор – қазіргі музыка теориясы мамандары римдік сандармен аккордтарды талдауға қолдана алатын гармониялық тіл. Алайда, «жалпы қағидалардағы» «жалпы» термині кез келген гармония түріне тікелей сілтеме жасамайды, екі жүз жылдан астам уақыт бойы тек бір жүйе қолданылғандығын көрсетеді.
In European art music, the common practice period was the period of about 250 years during which the tonal system was regarded as the only basis for composition. It began when composers' use of the tonal system had clearly superseded earlier systems, and ended when some composers began using significantly modified versions of the tonal system, and began developing other systems as well. Most features of common practice (the accepted concepts of composition during this time) persisted from the mid Baroque period through the Classical and Romantic periods, roughly from 1650 to 1900. There was much stylistic evolution during these centuries, with patterns and conventions flourishing and then declining, such as the sonata form. The most prominent unifying feature throughout the period is a harmonic language to which music theorists can today apply Roman numeral chord analysis; however, the "common" in common practice does not directly refer to any type of harmony, rather it refers to the fact that for over two hundred years only one system was used.
Үйлесімділік
Бұл кезеңдегі гармониялық тіл «жалпы практика тоналдылығы» немесе кейде «тональдық жүйе» деп аталады (бірақ тоналдылық жалпы практика идиомаларын білдіретіні әлде қайсы деген мәселе талқылауда). Жалпы практика тоналдылығы – гармониялық функция мен контрапункт арасындағы бірлік. Яғни, жеке мелодиялық желілер біріккенде, үйлесімді бірлік пен мақсатқа бағытталған дамуды көрсетеді. Тональды музыкада диатоникалық гаммадағы әрбір дыбыс тоникаға (гамманың негізгі биіктігіне) қатысты өзінің функциясын атқарады. Диатоника тональдық жүйенің негізін құраса да, жүйе тональдық ерекшелігін жоғалтпай, айтарлықтай хроматикалық өзгерістерге төтеп бере алады. Жалпы практика кезеңінде белгілі бір гармониялық үлгілер стильдер, композиторлар, аймақтар мен дәуірлерде кездеседі. Мысалы, Иоганн Себастьян Бах пен Рихард Штраус, стиль және контекст бойынша үлкен ерекшеліктеріне қарамастан, I ii V I прогрессиясы бойынша талдауға болатын бөлімдер жаза алады. Мұндай гармониялық конвенцияларды музыканттар тональды музыканы талдап, жазатын кезде қолданатын таныс акордтық прогрессияларға дейін тоғытуға болады. ХХ ғасырдың әртүрлі танымал идиомалары жалпы практика кезеңінің стандартталған акордтық прогрессияларынан өзгеше. Бұл кейінгі стильдер тональдық лексиканың көптеген элементтерін (мажор және минор акордтары сияқты) қамтиды, бірақ бұл элементтердің функциясы контрапункт пен гармониялық функцияның классикалық үлгілерінен мүлдем бөлек. Мысалы, жалпы практика гармониясында гамманың бесінші сатысына (V) құрылған мажор триадасы гамманың төртінші сатысына (IV) құрылған негізгі позициядағы триадаға тікелей өтуі мүмкін емес, бірақ осы прогрессияның керісі (IV–V) жиі кездеседі. Керісінше, V–IV прогрессиясы көптеген басқа стандарттар бойынша қабылданады; мысалы, бұл өту «шаффл» блюз прогрессиясының соңғы жолы үшін маңызды (V–IV–I–I), ол блюз прогрессиясының бастапқы соңғы жолының (V–V–I–I) есебінен блюз прогрессиясының канондық аяқталуына айналды.
The harmonic language of this period is known as "common practice tonality", or sometimes the "tonal system" (though whether tonality implies common practice idioms is a question of debate). Common practice tonality represents a union between harmonic function and counterpoint. In other words, individual melodic lines, when taken together, express harmonic unity and goal oriented progression. In tonal music, each tone in the diatonic scale functions according to its relationship to the tonic (the fundamental pitch of the scale). While diatonicism forms the basis for the tonal system, the system can withstand considerable chromatic alteration without losing its tonal identity. Throughout the common practice period, certain harmonic patterns span styles, composers, regions, and epochs. Johann Sebastian Bach and Richard Strauss, for instance, may both write passages that can be analysed according to the progression I ii V I, despite vast differences in style and context. Such harmonic conventions can be distilled into the familiar chord progressions with which musicians analyse and compose tonal music. Various popular idioms of the twentieth century differ from the standardized chord progressions of the common practice period. While these later styles incorporate many elements of the tonal vocabulary (such as major and minor chords), the function of these elements is not identical to classical models of counterpoint and harmonic function. For example, in common practice harmony, a major triad built on the fifth degree of the scale (V) is unlikely to progress directly to a root position triad built on the fourth degree of the scale (IV), but the reverse of this progression (IV–V) is quite common. By contrast, the V–IV progression is readily acceptable by many other standards; for example, this transition is essential to the "shuffle" blues progression's last line (V–IV–I–I), which has become the orthodox ending for blues progressions at the expense of the original last line (V–V–I–I).