Кіріспе

АҚШ теңіз асты кемелерінің жиынтығы әлі де теңіздегі патрульде.

Осы АҚШ теңіз асты кемелері жаудың шабуылынан немесе "дауылдан немесе теңіз қауіптерінен" жоғалып кеткен.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің су асты кемелері барлық американдық қарулы күштердің арасында ең көп шығынға ұшырады, әрбір бесінші су асты кемеші қаза тапты. Соғыс жылдарында шамамен 16 000 су асты кемеші қызмет етті, олардың 375 офицері және 3 131 сарбазы қаза болды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстағы американдық күштердің арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың 52 су асты кемесі жойылды. Екеуі – «Дорадо» және «Сиволф» – өздеріне-өздеріне шабуылдың салдарынан жойылды (бірақ «Дорадо» неміс минасына соқтығысқан болуы мүмкін деген болжам бар), кем дегенде тағы үш – «Тюлиби», «Танг» және «Груньон» – кемшіліктері бар торпедалардың салдарынан, ал алтауы апатқа ұшырады немесе жерге тірелді. Тағы сегіз су асты кемесі патрульдеу кезінде жоғалып кетті және жапон миналарымен батырылған деп есептеледі, себебі олардың патрульдеу аймақтарында жапондық су асты кемелеріне қарсы шабуылдар тіркелмеген. Ал қалған 33 су асты кемесі жапондықтардың шабуылынан жойылды.

Кеме атауы Корпус нөмірі Жоғалған күні Тағдыры Шамамен орны
Albacore SS 218 1944 жылғы 7 қарашада Жау минасына ұшырап жойылды Хоккайдоның солтүстік-шығысы
Amberjack SS 219 1943 жылғы 16 ақпанда Торпедалық қайық «Хиёдори» және су асты іздеуші No. 18 шабуылынан жойылды Жаңа Британия
Argonaut SM 1 1943 жылғы 10 қаңтарда «Исоказе» және «Майказе» эсминецтерінің шабуылынан жойылды Жаңа Британия
Barbel SS 316 1945 жылғы 4 ақпанда Жау авиациясының шабуылынан жойылды Борнео
Bonefish SS 223 1945 жылғы 19 маусымда Жаудың шабуылынан жойылды: «Окинава», CD 63, CD 75, CD 158 және CD 207 теңіз шабуылдары Жапон теңізі
Bullhead SS 332 1945 жылғы 6 тамызда Жау авиациясының шабуылынан жойылды; соғыстағы АҚШ-тың соңғы су асты кемесінің жоғалуы Ява теңізі
Capelin SS 289 1943 жылғы 2 желтоқсаннан кейін жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, теңіз минасы немесе мина қойғыш «Вакатака» шабуылы Селебес теңізі
Cisco SS 290 1943 жылғы 28 қыркүйекте Әуе шабуылы мен «Карацу» (бұрынғы USS Luzon) канонерлік қайығынан жойылды Минданао
Corvina SS 226 1943 жылғы 16 қарашада Жаудың шабуылынан жойылды: «Трук» торпедалық шабуылы
Darter SS 227 1944 жылғы 24 қазан Апатты жерге тірелу, жапондық крейсер «Такао» артынан Палау жолы
Dorado SS 248 1943 жылғы 15 қазан Достық авиацияның шабуылынан (Patrol Squadron 210 PBM Mariner) немесе U 214 қойған миналардан жойылды Панама арнасы аймағы
Escolar SS 294 1944 жылғы 17 қазан мен 13 қараша аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, теңіз минасы немесе жапондық эскорт эсминеці Сары теңіз
Flier SS 250 1944 жылғы 12 тамызда Жау минасына ұшырап жойылды Балабак бұғазы, Филиппин (7°58'43.21"N 117°15'23.79"E)
Golet SS 361 1944 жылғы 14 маусымда «Мия Мару» және «Бунзан Мару» эскорттарының шабуылынан жойылды Солтүстік Жапон сулары
Grampus SS 207 1943 жылғы 5 наурызда «Минегумо» және «Мурасамэ» эсминецтерінің шабуылынан жойылды, немесе 958-ші Kōkūtai әскери авиациясының шабуылынан жойылды Жаңа Британия
Grayback SS 208 1944 жылғы 27 ақпанда Жау авиациясының шабуылынан жойылды Рюкю аралдары
Grayling SS 209 1943 жылғы 9-12 қыркүйек аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, «Хокуан Мару» көліктік кемесімен соқтығысқан Лингаен шығанағы, Филиппин
Grenadier SS 210 1943 жылғы 21 сәуір Жау авиациясының шабуылынан кейін суға батырылды Малакка бұғазы
Growler SS 215 1944 жылғы 8 қараша Тағдыры белгісіз; мүмкін, өз торпедасымен батырылды немесе «Сигурэ» эсминеці мен екі басқа эскорттың шабуылынан жойылды Филиппин
Grunion SS 216 1942 жылғы 30 шілде Өз торпедасының айналма шабуылынан батырылды Киска аралы, Аляска
Gudgeon SS 211 1944 жылғы 18 сәуір Тағдыры белгісіз; мүмкін, әуе шабуылы Мауг аралдары немесе мүмкін, Иво Джима
Harder SS 257 1944 жылғы 24 тамызда CD 22 канонерлік қайығының шабуылынан жойылды Дасол шығанағы, Филиппин
Herring SS 233 1944 жылғы 1 маусымда Жаудың жағалық батареяларынан жойылды Курил аралдары
Kete SS 369 1945 жылғы 19-31 наурыз аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, жау су асты кемесі немесе миналар Рюкю аралдары
Lagarto SS 371 1945 жылғы 3 мамырда Жапондық мина қойғыш «Хацутака» шабуылынан жойылды Тайланд шығанағы
Perch SS 176 1942 жылғы 3 наурыз Жапондық эсминец «Усио» шабуылынан кейін суға батырылды Ява
Pickerel SS 177 1943 жылғы 3-30 сәуір аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, жау шабуылдары, оның ішінде 3 сәуірде мина қойғыш «Сираками» және қосымша су асты іздеуші «Бунзан Мару» Солтүстік Хонсю
Pompano SS 181 1943 жылғы 17 қыркүйек - 30 қазан аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, теңіз минасы немесе жау шабуылы Солтүстік Хонсю
R 12 SS 89 1943 жылғы 12 маусым Флорида, Ки-Уэсттен жаттығу кезінде суға батты
Robalo SS 273 1944 жылғы 26 шілде Тағдыры белгісіз; мүмкін, теңіз минасы Палау аралының батысы
Runner SS 275 1943 жылғы 26 маусым - 15 шілде аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, теңіз минасы Хоккайдо
S 26 SS 131 1942 жылғы 24 қаңтар «Sturdy» кемесімен апатты соқтығысу Панама шығанағы
S 27 SS 132 1942 жылғы 19 маусым Апатты жерге тірелу Амчитка аралы, Аляска
S 28 SS 133 1944 жылғы 4 шілде Су асты жаттығуы кезінде суға батты (себебі белгісіз) Оаху, Гавайи
S 36 SS 141 1942 жылғы 20 қаңтар Апатты жерге тірелу Макассар бұғазы
S 39 SS 144 1942 жылғы 14 тамыз Апатты жерге тірелу Россел аралы
S 44 SS 155 1943 жылғы 7 қазан Жапондық эскорт «Исигаки» шабуылынан жойылды Курил аралдары
Scamp SS 277 1944 жылғы 11 қараша CD 4 канонерлік қайығы мен авиация шабуылынан жойылды Токио шығанағы
Scorpion SS 278 1944 жылғы 6-30 қаңтар аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, теңіз минасы Шығыс Қытай теңізі
Sculpin SS 191 1943 жылғы 19 қараша Жапондық эсминец «Ямагумо» шабуылынан кейін суға батырылды Гилберт аралдары
Sealion SS 195 1941 жылғы 10 желтоқсан 1941 жылғы 25 желтоқсанда әуе шабуылынан салдарынан жөндеуге келмейтін зақымдардан кейін суға батырылды Кавите теңіз кемежайы, Филиппин
Seawolf SS 197 1944 жылғы 4 қазан «Ричард М. Роуэлл» кемесінен «достық оттан» батырылды деген болжам бар Моротай аралы
Shark SS 174 1942 жылғы 8 ақпан - 7 наурыз аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, жапондық эсминец «Ямаказе» немесе басқа жау шабуылы Молукка теңізі
Shark SS 314 1944 жылғы 24 қазан Жапондық эсминец «Харуказе» шабуылынан жойылды Лузон бұғазы
Snook SS 279 1945 жылғы 9-20 сәуір аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, жау шабуылы Оңтүстік Қытай теңізі
Swordfish SS 193 1945 жылғы 9-30 қаңтар аралығында жойылды Тағдыры белгісіз; мүмкін, жау шабуылы немесе теңіз минасы Рюкю аралдары
Tang SS 306 1944 жылғы 25 қазан Өз торпедасының айналма шабуылынан батырылды Формоза бұғазы
Trigger SS 237 1945 жылғы 28 наурыз «Микура», CD 33 және CD 59 канонерлік қайықтарының шабуылынан жойылды; әуе шабуылының көмегімен Рюкю аралдары
Triton SS 201 1943 жылғы 15 наурыз Тағдыры белгісіз; мүмкін, жау шабуылы Адмиралтейство аралдары
Trout SS 202 1944 жылғы 29 ақпан Тағдыры белгісіз; мүмкін, жапондық эсминец «Асасимо» шабуылы немесе өз торпедасының айналма шабуылы Окинава
Tullibee SS 284 1944 жылғы 26 наурыз Өз торпедасының айналма шабуылынан батырылды Палау аралдары
Wahoo SS 238 1943 жылғы 11 қазан Әуе және су үсті шабуылынан жойылды, CH 15, CH 43 және 3 E13A1 Jakes Ла Перуз бұғазы.

Қосымша зардап шеккендер

Екінші дүниежүзілік соғыста су асты кемелерінің екі қосымша жоғалтуы бар, олар кейде екі қосымша шығын ретінде қарастырылады. 1944 жылдың 14 қарашасында жапон әуе және су күштері «Халибут» кемесіне зақым келтірді. Ол 1 желтоқсанда Сайпанға, содан кейін Перл-Харборға жетті және 1945 жылдың 16 ақпанында Сан-Францискодан Портсмут теңіз кемежайына (Navy Yard) бағытталды. Онда кеме конструктивті түрде толыққанды жоғалған және экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтін жағдайда екені анықталды, бірақ соғыстан кейінгі жылдары кемежайдағы оқу-жаттығуға қолданылатын, қозғалмайтын су асты кемелері сияқты, оқу кемесі ретінде пайдалы болуы мүмкін еді. Алайда, оның осы қызметтегі өмірі қысқа болды, «Халибут» 1945 жылдың 18 шілдесінде Портсмут теңіз кемежайында қызметтен шығарылды және 1947 жылдың қаңтарында металл тескісіне (scrap) сатылды. «Ланцетфиш» 1945 жылдың 12 ақпанында қолданысқа енгізілді және 1945 жылдың 15 наурызында Бостон теңіз кемежайындағы 8-ші тұғыр (pier) маңында батып кетті, қаза болғандар жоқ деп хабарланды және толыққанды аяқталмаған екені айтылды. Ол сегіз күннен кейін судан көтерілді, 1945 жылдың 24 наурызында қызметтен шығарылды және ешқашан толықтырылмады немесе толыққанды жөнделмеді. Соғыстан кейін ол 1958 жылы тізімнен шығарылып, 1959 жылы металл тескісіне берілгенге дейін резервтік флоттың су асты кемесі ретінде тіркелді, теңізге шыққан емес.

Қосымша оқиғалар

Бұрынғы R 19 1942 жылғы 9 наурызда Корольдік теңіз флотына берілді және HMS P.514 деп қайта аталды. 1942 жылғы 21 маусымда ол Канада Корольдік теңіз флотының мина тазартқыш кемесімен соқтығысып, суға батып, барлық экипажымен бірге көз жоқ болды, себебі су асты қайығы неміс U қайығы деп жаңылыстырылды. Бұрынғы S 49 1931 жылы туристік орталық ретінде пайдалану үшін жеке меншік иесіне сатылды, ал корпусы 1941 жылы АҚШ Теңіз күштері «эксперименттік мақсаттар» үшін қайта сатып алды. 1942 жылғы 16 желтоқсанда Патуксент өзенінде суға батып кетті. Бұрынғы S 25 1941 жылғы 4 қарашада Корольдік теңіз флотына берілді және RMS P.551 деп қайта аталды, содан кейін Польша әскерінің теңіз күштеріне (эмиграцияда) берілді және қайта аталды. 1942 жылғы 2 мамырда Корольдік теңіз флотының мина тазартқыш кемесі мен эсминецінен достық отқа түсіп, барлық экипажымен бірге суға батып кетті. R 1 алғаш рет 1918 жылғы 16 желтоқсанда қолданысқа енгізіліп, 12 жылдан астам қызметтен кейін қайта қолданысқа енгізіліп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тағы бес жыл қызмет етті. R 1 1945 жылғы 20 қыркүйекте Ки-Уэстте қызметтен босатылды және 10 қарашада Теңіз кемелерінің тізілімінен шығарылды. 1946 жылғы 21 ақпанда Ки-Уэстте кездейсоқ қалған су асты қайық 6 метр тереңдікте суға батып кетті. Үш күннен кейін ол 1946 жылғы 13 наурызда металл терісіне сатылды. S 37 1945 жылғы 6 ақпанда қызметтен босатылды, оның корпусы Сан-Диего, Калифорния жағалауында әуе шабуылының нысанасы ретінде пайдалануға тиіс болды, бірақ ол буксирлік кабелін жыртып, 20 ақпанда суға батып, белгілі бір тереңдікте қалды. Оның аты үш күннен кейін Теңіз кемелерінің тізілімінен өшірілді. Құтқарушылар S 37 су асты қайығының қиындыларын құндылығы үшін қайтаруға тырысты, бірақ оны Империал-Бич, Калифорния жағалауында қайтадан жоғалтты, ол осы күнге дейін сол жерде жатыр.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Кеме атауы Корпус нөмірі Жоғалған күні Тағдыры Тақрибаттағы орны Кочино SS 345 26 тамыз 1949 Өрт пен батарея жарылысынан жоғалды Норвегия теңізі Скорпион SSN 589 1968 жылдың 22 мамыры мен 5 маусымы аралығында жоғалды Себебі белгісіз; көптеген теориялар ұсынылды. Жақындағы терең суға түсірілген су асты фотосуреттері «USS Thresher» кемесіне ұқсас жарылыс болу мүмкіндігін көрсетеді. Солтүстік Атлант мұхиты, Азор аралдарының оңтүстік-батысы Стиклебэк SS 415 20 мамыр 1958 Сильверштейнмен соқтығысты Оаху, Гавайи Трешер SSN 593 10 сәуір 1963 Нақты себебі белгісіз; бір теория бойынша, теңіз суының ағып кетуі реакторлық қондырғының тоқтауына әкелді, сондай-ақ ауыр кезен (артық теріс жүзу қабілеті) және жеткіліксіз балласттық резервуардың желдету жүйесі де әсер етті. Тағы бір теория бойынша, реакторлық қондырғыны сынау кезінде автоматты тоқтату жүйесі жұмыс істеді; ақаулық реактордың маңызды клапандары мен басқа да клапандардың жұмыс істемеуіне себеп болды, бұл шұғыл түрде су бетіне көтерілуге немесе автоматты тоқтату процедураларындағы мәселе өте маңызды бу қондырғысы клапанының жұмыс істемеуіне және соның салдарынан жылдамдықты жоғалтуға әкелді. Осы мәселелердің кез келгені кемені құлау тереңдігінен артық тереңдікке батпауына себеп болуы мүмкін. Массачусетс штатының Кейп-Кодтың шығысынан

Қосымша оқиғалар

Тарпон 1945 жылғы 15 қарашада қызметтен шығарылды және 1957 жылғы 8 маусымда металл тескісіне сату үшін сатылды. Тарпон 1957 жылғы 26 тамызда Солтүстік Каролина штатының Хатерас мүйісінен оңтүстікке қарай терең суға батып, металл тескісіне сүйретіліп бара жатқанда жағдайдан шықты. Гитарро 1969 жылғы 15 мамырда Маре аралындағы теңіз кеме құрылысшылығында қолданысқа кіріспей тұрып, пирс жанында суға толып, батып кетті. Екі команда, бір-бірінің жұмысынан хабарсыз, суасты кемесінің алдыңғы және артқы бөліктеріндегі резервуарларды толтыру жұмыстарын жүргізіп жатты. Соңында, координацияның болмауы салдарынан мұрындық люк арқылы су ағып кірді. Суасты кемесі көтерілді, бірақ аяқталуы 32 айға кешікті. Гитарро 1972 жылғы 9 қыркүйекте қолданысқа енгізілді. Бугара 1970 жылғы 1 қазанда теңіз тізімінен алынып тасталды. 1971 жылғы 1 маусымда Бугара Вашингтон штатының Флаттери мүйісінің жанында сүйретіліп бара жатқанда суға батып, жазатайым оқиғаға ұшырады. Bonefish 1988 жылғы 24 сәуірде Флорида маңында болған өрттен кейін, үш экипаж мүшесінің қаза болуына байланысты жөнделмеді. 1988 жылғы 28 қыркүйекте қызметтен шығарылып, 1989 жылғы 17 тамызда корпусы сақталды. Кейіннен корпус сынақтар үшін Northrop Grumman компаниясы сатып алынды. Майами 2012 жылғы 23 мамырда Портсмут теңіз кеме құрылысшылығында күрделі жөндеу кезінде өртке ұшырады, бұл елеулі зақым келтірді, бірақ адам шығыны болмады. Азаматтық кеме құрылысшылығының жұмыскері өрт сөндіруге кінәлі екенін мойындады. Жөндеулер қарастырылғанмен, қызметтен шығарылған Мемфистің компоненттерін пайдалану туралы ойлар болса да, 700 миллион долларлық шамаланған құн бюджеттің қысқартылған кезінде тиімсіз деп есептелді. Майами 2014 жылғы 28 наурызда ядролық суасты кемесін қайта өңдеу бағдарламасы арқылы жою үшін қызметтен шығарылды.