Кіріспе

Канал аралдарының аралы, Калифорния, АҚШ. Португал аралы.

Сан-Мигель аралы (Chumash: Tuqan) – Калифорнияның Канал аралдарының ең батыс аралы, Санта-Барбара каналы арқылы Тынық мұхитында, Санта-Барбара округі, Калифорнияда орналасқан. Сан-Мигель, жағалаудағы кіші аралдар мен жартастарды есептегенде, сегіз Канал аралының алтыншы үлкені. Солтүстік-шығыс жағалаудағы Принс аралының ауданы шамамен алғанда ... құрайды. Аралдың ең ұзын жері 13 шақырымға, ал ені 6 шақырымға жетеді. Сан-Мигель аралы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне тиесілі және Канал аралдары ұлттық паркінің құрамына кіреді. Аралдың көбі тарихи ескерткіштердің ұлттық тізілімінде археологиялық аудан деп белгіленген. Бұл ең батыс Канал аралы ашық мұхиттан солтүстік-батыс желдерін және ауыр дауылдарды бастан кешіреді. Аралды қоршаған судың салқыны мен байлығы теңіз жануарларының алуан түрлі әлеміне мекен, олардың көпшілігі оңтүстік аралдарда кездеспейді. Сан-Мигель аралы және оның төңірегіндегі көптеген кішкентай аралдар АҚШ халық санау бюросы бойынша Санта-Барбара округі, Калифорнияның 3010 блок, 3 блок тобы, 29.10 санақ учаскесі ретінде анықталған. Аралда тұрғындар жоқ. Ең биік нүктесі – Сан-Мигель төбесі, биіктігі 253 метр.

Тарих

Плейстоценнің соңында аралда ежелгі пуффиндердің колониялары мекендеген. Сол кезеңде алып тышқан мен кіндік мамонттың қазба қалдықтары да табылды. Сан-Мигель аралын мыңдаған жылдар бойы Чумаш халқының ата-бабалары мекендеген, олар теңіз балық аулау, аң аулау және жинау негізінде дамыған күрделі және бай теңіз мәдениетін қалыптастырды. Қатты толқындар мен қауіпті жағалауға түсу Чумаш халқын тоқтатқан жоқ. Олар бұл аралды Чумаш тілінде Тукуан деп атады және көп ғасырлар бойы асфальт (битум)пен тығыздалған тігілген тақтайлардан жасалған томол деп аталатын жетілдірілген каноэлерді жасап, пайдаланды. Олар томолда арал суларында балық аулап, аң аулап, сондай-ақ басқа аралдар мен материкке орналасқан көршілерімен белсенді сауда-саттық жүргізді.

Туқан адамы

9,800 және 10,200 жыл бұрын жерленген адамның бас сүйегі мен сүйектері, радиокөміртектік талдау және онымен бірге жерленген заттарды зерттеу арқылы анықталғандай, жағажай эрозиясы салдарынан ашылып, 2005 жылы Орегон университетінің археологтары тапты. Олар талданды, бірақ Тукан адамының ДНК-сын алу мүмкін болмады, дегенмен жақсырақ сынақтар мен әдістер пайда болды және қолданылды. Қалдықтар аралға қайтарылу алдында зерттелді, бұл Вашингтон штатындағы Кенневик адамы ісіндегі прецеденттерге байланысты тайпалық идентификация және меншік құқығы мәселелерін шешуге байланысты кешіктірілді. Түпкі американдықтардың қабірлерін қорғау және қайтару туралы заңға (NAGPRA) сәйкес, олар 2018 жылдың мамыр айында талап еткен Чумаш тайпасына аралда қайта жерлеу үшін қайтарылды. Колумбиялық мамонттардан тараған шағын денелі түрлердің қалдық популяциясы Сантароза аралында палеоиндиандар алғаш келген кезде болған, бірақ Тукан адамының өліміне дейін үш мың жылға дейін жойылған. * Үңгірден қысқа бетті аюдың метакарпаль сүйегі табылды. Аюдың аралдарда өмір сүргеніне басқа дәлелдер жоқ болғандықтан, оны құрлықтан құс әкелген болуы мүмкін.

Чумаш ауылдары

Бұл жерде, арал тұрғындары томольдарын пайдаланып, балық аулау шеберлігін көрсеткен, олардың құралдарына торлар, найзалар, таяқтар, жіптер және ілгектер кірген. 1542 жылы Кабрильо «Сан-Мигель» кемесімен келген кезде, шамамен 100 тұрғыны бар екі чумаш ауылы белсенді болды. «Сан-Мигель» атауын Джордж Ванкувер 1793 жылғы картасында аралға берген. Ванкувер бұл атауды оның қолына тиген испан картасынан алған. 1542 жылы аралға алғаш рет келген еуропалық саяхатшы – Хуан Родригес Кабрильо болды, ол Санта-Барбара бұғазы мен Калифорния жағалауын зерттеу кезінде бірнеше апта аралда болған үш испан кемесіне басшылық етті. Кабрильо аралда қайтыс болды және көптеген адамдар оның сонда жерленгенін айтады. 1820 жылдары аралдың соңғы чумаштары құрлықтағы миссиялар мен қалаларға көшірілді, ал Сан-Мигель 1850 жылдан 1948 жылға дейін малшылар қой өсіргенге дейін көбінесе бос тұрды. Ең ұзақ уақыт қоныс тепкен шаруа отбасыларының бірі – Лестерлер, төрт адамнан тұратын отбасы, Перл-Харбор кезінде соғыс қаупіне байланысты аралды тастап кетті. Брюс аралдың иесіз қоныстанғандарының бірі болды. Найдевер қой шаруашылығын құрды, бірақ 1869 жылы оны Хирам мен Уоррен Миллске сатты. Миллс ағайындары ақырында «Pacific Wool Growing Company» компаниясына сатты. Олар 1887 жылы өз үлесін Дэвид Фитцгиббонға сатты, ол оны Уильям Уотерспен серіктестік құрып Уоррен Миллске қайта сатты. Уоррен Миллс 1892 жылы өзінің үлесін Элиас Бекманға сатты. 1897 жылы Уотерс Еремия Конроймен бірге «Сан-Мигель аралы компаниясын» құрды, ол 3000 қой және басқа да малдан тұрды. Алайда, АҚШ Жер басқармасы ешкімнің аралға құқығы жоқ екенін және ол федералдық меншікте қалатынын мәлімдеді. 1911 жылы федералдық үкімет аралдың меншігін АҚШ Сауда министрлігіне берді. 1948 жылы әскери-теңіз күштері аралды Тынық мұхиты ракеталық полигонында басқарылатын ракеталар мен бомбалауға нысана ретінде қайтарып алды. 1978 жылы Ұлттық саябақтар қызметі тұрақты рейнджер басқаратын келушілер бағдарламасын бастады, бірақ әскери-теңіз күштері меншік құқығын сақтап қалды.

Фауна

2011 жылдың шілдесінде зерттеушілер 1912 жылдан бері алғаш рет Калифорниялық қарапайым моржтың (Uria aalge californica) "көбейту ошағы" (тоқылу колониясы) Сан-Мигель аралынан тыс, Принс аралына оралғандығын анықтады. Пингвиндер сияқты, футболдай шағын қара және ақ теңіз құстары қанаттарымен су астында терең "ұшады", бірақ пингвиндерден айырмашылығы, олар ауада да ұша алады. Бұл колония шамамен бір ғасыр бұрын жойылған, себебі жұмыртқа жинауға байланысты болуы мүмкін, бірақ қазір олардың оңтүстік ареалы қайта орнатылды. 1960 жылдары солтүстік терілі түлендер (Callorhinus ursinus) Сан-Мигель аралын сәтті қайта мекендеп, оны үшінші американдық (және ең оңтүстік) көбейту ошағына айналдырды. Алғашқы түлендерде Беринг теңізіндегі Прибилов немесе Командор аралдарынан екенін көрсететін белгілер болды. 2006 жылға қарай шамамен 100 бала дүниеге келді. Бүгінде Сан-Мигель колониясында шамамен 10 000 түлен бар, ал 2016 жылға қарай балалардың саны ғана 1709 жеке түленге жетті, бұл соңғы 21 жылда жаңа түлендердің орташа жылдық 45% (бірақ өте өзгермелі) өсуін көрсетеді. Аралдың айналасындағы суларда түлендер мен теңіз арыстандарымен қоректенетін үлкен ақ акулалар жиі кездеседі, олар өздері оркалардың аң ауына түседі.

Климат

Сан-Мигель аралы басқа Ла-Манш аралдары сияқты ашық мұхиттан қорғаныш алмайды. Көбінесе аралдың үстінен күшті солтүстік-батыс жел соғады. Бұл желдер әдетте одан да күшті болып, жоғары қысым құрлық үстінде орналасқан кезде тоқтап қалады. Аралда, әсіресе мамыр және маусым айларында, қатты тұман жиі кездеседі. Жылы күндері тұман сейіліп, бірақ күшті солтүстік-батыс жел ашық мұхиттан қосымша тұман әкеледі. Тұманды күндері температура сирек көтеріледі. Суық және желді жазғы климат Оңтүстік Калифорнияға қарағанда Солтүстік Калифорния жағалауындағы жерлерге көбірек ұқсайды. Жылдық жауын-шашын шамамен 17 дюймді құрайды, көбінесе қараша мен наурыз айлары аралығында жауады.

Туризм

2016 жылдың мамыр айында арал екі жылдық АҚШ Әскери-теңіз күштерінің белгіленген жолдар мен көп пайдаланылатын аймақтарды тексеруінен кейін туристерге қайта ашылды. Тексеру мақсаты – сол аймақтардағы қауіпті жарылғыш заттарды жою болды. Ұлттық саябақтар қызметі (ҰҚЖ) барлық келушілерге сүйемелдеу жасайды және келушілерді белгіленген жол жүйесімен шектейді. Келушілер кіруге рұқсат алып, жауапкершіліктен бас тарту туралы қол қоюы тиіс. Кіруге рұқсаттар кеме және әуе қызметін ұсынатын кеңселерден, сондай-ақ Сан-Мигель аралындағы Нидевер каньонының басталу жеріндегі өзін-өзі тіркеу бекетінен алуға болады. Island Packers және Channel Islands Aviation аралға көлік қызметін ұсыну үшін концессиялық келісімдерге ие. Channel Islands Aviation қажет болған жағдайда қызмет көрсетеді. Аралда көлік қызметі жоқ, сондықтан жаяу, жеке қайықпен немесе каякпен ғана баруға болады.

Құтқару

Санта-Роза аралы мен Сан-Мигель аралы арасындағы Тынық мұхитында осы сияқты жағдайлар жиі кездеседі. Аралда кеме тіреуге арналған қондырғы жоқ, сондықтан теңіз арқылы келген барлық келушілер Кьюйлер шығанағына қайықпен жетіп, түседі. Аралға қону қиын болуы мүмкін, себебі толқындар қайықты суға батыруы мүмкін. Қалай-дайым жақсы ауа-райы болғанда, келушілерді аралдың ішкі жағына жетектейтін жолдың басына түсіреді. Егер толқындар биік болса, келушілерді жағдайға қарай шығыс немесе батыс жағажайына түсіруі мүмкін.

Кемпингтер

Сан-Мигель аралында он орындық кемпинг бар. Әрбір кемпинг орнында пикник үстелі, желден қорғайтын қоршау және жануарлардан қорғайтын жәшік бар. Кемпингте бір шұңқыр дәретханасы орналасқан. Қатты желдің салдарынан және өртті сөндіру мүмкін болмағандықтан от жағуға тыйым салынған. Желдің күші тіпті жаз айларында да күшті болуы мүмкін болғандықтан, берік шатырлар қолдану ұсынылады. Кемпингке келгендер шатырларын желден қорғайтын қоршауға байлап қоюы керек, олар қолданылмаған кезде желмен ұшып кетпеуі үшін.

Жаяу жүру

Куйлер Харбордағы жағажайдан кемпингке және рейнджерлік станцияға дейінгі жолдан басқа, жаяу жүру рейнджерлермен ұйымдастырылған саяхаттармен ғана шектелген. Көптеген келушілер көктем және жаз айларында аралдың батыс жағында мекендейтін мыңдаған пілдей есті теңіз жануарлары мен теңіз арыстандарын көру үшін 23 шақырымдық (14 миль) қашықтықтағы Пойнт Беннеттке айналып оралатын саяхатқа қатысады. Тағы бір танымал саяхат – аралдағы калихе орманына бару.

Су қызметі

Аралға келгендер Кьюйлер гаваньынан теңізге қатынауға шектелген. Бұл жағажай солтүстік-батыстан соғатын күшті мұхит толқындарынан жақсы қорғалған. Кьюйлерде құмды жағажай бар, және келушілер көбінесе теңіз пілдерімен бірге жағажайда болады. Судың температурасы көбінесе 16°C-тан төмен болады, сондықтан гидрокостюмсіз суға түсу салқын болуы мүмкін. Төмен су кезінде гавань жағажайдың шығыс бөлігінде ағынты су алабын ұсынады. Басқаларға теңізде каякпен жүзу ұсынылмайды, себебі күшті желдер ескертусіз пайда болуы мүмкін. Суға түсушілер, суға секірушілер және каякпен жүзушілер осы суларда кездесетін үлкен ақ акулаларға (кейбіреулері 18 футқа дейін жетеді) назар аударуы керек. Акулалар жағалауға жақын тамақтанатын таңертеңгі ерте сағаттарда немесе кешкі сағаттарда суға түсу қауіпті.

Танымал мәдениетте

1935 жылғы "Баунтидегі бүлік" фильмінің бір бөлімдері осы аралда түсірілді. LIFE журналы 1930-шы жылдардағы фоторепортажда Лестер отбасының аралдағы "билеуі" туралы жариялады. 2012 жылы Т. С. Бойлдың "Сан-Мигель" романы Уотерс және Лестер отбасыларының аралда өткізген уақытының көркемдік бейнесі болып табылады.