Кіріспе
Opel RAK.1 (Опел RAK.3 деп те аталады) – әлемдегі алғашқы, арнайы құрылған ракеталық қозғалтқышта жұмыс істейтін ұшақ. Ол Фриц фон Опельдің тапсырысы бойынша Джулиус Хэтри жасап, 1929 жылдың 30 қыркүйегінде Франкфурт-на-Майн қаласының жанындағы Ребсток әуежайында көп көрерменнің алдында ұшырылды. RAK.1 ұшағы – Opel RAK бағдарламасы аясында жасалған және көрсетілген, ракеталық қозғалтқышта жұмыс істейтін көліктердің бір бөлігі болды. Бұл бағдарлама әлемдегі алғашқы, кең ауқымды ракеталық бағдарлама еді. Ракеталық қозғалтқышта жұмыс істейтін автомобиль жасау және оны жарысқа шығару идеясын Макс Валье, ракеталық авиацияны және тіпті ғарышқа ұшуды іске асырудың аралық қадамы ретінде фон Опельге ұсынды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Валье ракета техникасына қатты қызығушылық танытты. 1927 жылы Валье неміс Verein für Raumschiffahrt, яки "Spaceflight Society" қоғамының негізін қалаушылардың бірі болды. Бұл қоғам кейіннен ракеталық ғарышқа ұшуды іске асыруда маңызды рөл атқарған, өте ықпалды ғалымдар тобына айналды. Ғарышқа ұшуды қолдайтын Валье, Opel автомобильдерін сатудан гөрі ракета техникасын жария етуге көбірек қызығушылық танытты, бірақ ракеталық қозғалтқышта жұмыс істейтін сәтті автомобиль жасау екі мақсатқа да қол жеткізеді деген қорытындыға келді. Фон Опель Валье ұсынысын жүзеге асыруға мүдделі екенін растады. Фон Опельдің тапсырысымен Валье 1923 жылы негізінен гарпундар, сигнал құрылғылары және осыған ұқсас құрылғылар үшін қолданылатын қара ұнтақтан жасалған ракеталарды шығарумен танымал болған, Бремерхавен қаласындағы H.G. Cordes фирмасын сатып алған неміс пиротехник инженері Фридрих Вильгельм Сандермен байланысқа түсті. Opel, Sander және Valier бірігіп, қаржыландыруды, теориялық білімді және табысқа жету үшін қажетті практикалық мүмкіндіктерді бір ұйымға біріктірді. Сонымен қатар, фон Опель, Валье және Сандер бастапқыда машиналармен жасаған тәжірибелерінің әуе және ғарыш кемелерімен жасалатын үлкен тәжірибелерге дайындық екенін айтты: Олар Opel RAK-тың соңғы мақсаты – ракеталық ұшақтарды жасау екеніне келісті, бұл олардың әйгілі ракеталық машиналарын жасаумен қатар, болашақта ғарышқа ұшуға дайындық шарасы болды.
Ракеталық қозғалтқышпен жүретін жер асты көліктерінің дайындық жұмыстары
Топ Opel жарыс машинасына, RAK 1-ге барды. RAK 1 демонстрациялық үлгісінің салмағын азайту үшін оның қозғалтқышы мен радиаторы алынып тасталды. Көліктің дөңгелектерін күтілетін жоғары жылдамдықтарда жерде ұстап тұру үшін топ әр алдыңғы дөңгелектің артына кішкентай, қанат тәрізді бөлік орнатты, ол теріс шабуыл бұрышымен бекітілді. Олар күш беру үшін 12 қара ұнтақ ракетасын пайдаланды, олар әрқайсысы үштен тұратын төрт қатарға орнатылып, электрмен қосылды. Ұнтаққа ұқсас отын, дыбыстан төмен дефлагция толқынында, емес дыбыстан жоғары детонация толқынында жанып, күйді. 1928 жылдың 11 сәуірінде Рюссельсхаймда баспасөз үшін демонстрация ұйымдастырылды: Opel инженері және жарыс жүргізушісі Курт К. Волькхарт Opel RAK 1-ді жасап, сынақтан өткізді – ішкі жану қозғалтқышының орнына Sander ракеталарымен жабдықталған, қайта жабдықталған жарыс машинасы. Бұл алғашқы ракетамен жүретін автомобиль болды. 1928 жылдың сәуір айында Волькхарт басқарған тәжірибелерде RAK 1 сегіз секундта 100 км/сағ символдық жылдамдыққа жетті. Von Opel, Sander және Valier RAK 1-нің нәтижелеріне қанағаттанды, әсіресе ракеталық ғылымға жасалған оң жарияланымға, сондай-ақ Opel компаниясына. Дегенмен, RAK бағдарламасының басшылығына соңғы тұтынушылар үшін ракетамен жүретін автомобильдерді коммерциялық өндіріске шығару жоспарланбағаны анық болды, мақсаты – ракетамен жұмыс істейтін ұшақты әзірлеу және көрсету еді. Топ өздерінің құрлықтағы жобаларын жалғастырып, Волькхарттың ракеталық машина ретінде жобаланған RAK 2-ні құрды. Бастау алдында Ғылыми авиация қоғамының төрағасы профессор Иоганн Шютте және Фриц фон Опель ракетаға негізделген авиация мен ғарышқа қатысты болашақ туралы болашақты болжамдайтын сөздер айтты. Осы кіріспе сөздерден кейін механиктер Август Беккер мен Карл Требер Opel RAK 2 машинасының жамылғысын алып, оны абайлап стартқа итерді. Соңында ракеталар орнатылып, тұтану механизміне қосылды. Полиция AVUS трассасын тазартты және фон Опель RAK 2 машинасымен 238 км/сағ рекордтық жылдамдыққа жетті, қанаттардың осы жылдамдықтар үшін жеткіліксіз көтерілу күшін сәтті жеңіп алды. RAK 2 ракеталары шамамен үш минут бойы жұмыс істеді, оны 3000 көрермен және әлемдік БАҚ бақылады, олардың ішінде «Метрополис» және «Айдағы әйел» фильмдерінің режиссері Фриц Ланг, бокс әлемінің чемпионы Макс Шмелинг және көптеген спорт және шоу-бизнес жұлдыздары болды. 1928 жылдың 23 маусымында RAK3 теміржол көлігімен теміржол көлігі үшін әлемдік рекордқа қол жеткізілді, машина Гановерге жақын 5 км тік учаскеде 256 км/сағ ең жоғары жылдамдыққа жетті. Шамамен 20 000 көрермен RAK 3-тің теміржол вагондарының жылдамдық рекордын шамамен 40 км/сағ артығымен бұзғанын көрді. RAK2 және RAK3 демонстрацияларынан кейін туындаған халықаралық жарияланым зор болды және ракеталық ғылымға үлкен серпін берді. RAK 2 ракеталық машинасының көшірмесі Рюссельсхаймдегі Opel мұражайында, тағы біреуі Мюнхендегі «Deutsches Museum»-да қойылған.
A world record for rail vehicles was reached with RAK3 on June 23, 1928, with the car attaining a top speed of 256 km/h over a 5 km stretch of straight track near Hanover. Some 20,000 spectators watched RAK 3 breaking the existing world speed record of railcars by nearly 40 km/h. The resulting international publicity after RAK2 and RAK3 demonstrations was enormous and gave the science of rocketry a major boost. A replica of the RAK 2 rocket propelled car is on display at the Opel museum in Rüsselsheim, another one at the "Deutsches Museum" in Munich.
Вассеркуппе тауындағы алғашқы кезең
1928 жылы маусымда Вассеркуппеде сынақтан өткеннен кейін Фриц фон Опель Александр Липпиш жасаған планерлік ұшақ – «Энте» сатып алып, оны ракеталармен жабдықтады. Фриц Стамер Липпиштің дизайнымен OPEL RAK эксперименттері кезінде ұшқыш болды. Opel ұшақты ұшыруға мүмкіндік алмады, себебі ұшақ екінші сынақ ұшуында қозғалтқыштың жарылуынан қирады. 40 футтан (12 метрден) аспайтын қанат көлденеңі және 14 футтан (4 метрден) аспайтын ұзындығы бар «Энте» каноэ тәрізді фюзеляжға, каноэ тәрізді алдыңғы қанаттарға және тік төртбұрышты қанаттың сыртқы бөлігіне орнатылған рульдерге ие болды. Ұшақтың екі ракеталық қозғалтқышының әрқайсысы қара ұнтақпен тығыз толтырылған. Ракеталар тізбектей оқ ату үшін арналған, оларды ұшқыш электр арқылы қосатын. Автоматты салмақ теңгергіш жүйесі ракета отынының жануына байланысты ұшақтың ауырлық орталығын реттеуге бағытталған. «Энте» ұшағын ауаға лақтыру үшін серпімді ілгек қолданылды. Бір рет сәтсіз әрекеттен кейін ұшақ ұшып, Вассеркуппе қону жолағының 1500 метрлік (4900 фут) айналымын жасады. Екінші ұшу кезінде команда екі ракетаны бірдей атып, қысқа мерзімде итеру күшін арттыруға шешім қабылдады. Бірақ бір нәрсе дұрыс болмады, ракеталардың бірі дұрыс жанып үрлемей, жарылып, екі қанатқа да тесік салғаннан кейін ұшақ өртеніп кетті. Дегенмен, Стамер оны шамамен 20 метр (65 фут) биіктіктен құлатып, «Энте» ұшағын дереу тастап кетті, ол толығымен жанып, қалпына келтіруге болмайтын күйге жетті.
RAK.1 ұшуының Universal Newsreel бейнесуреті
(Youtube) видеоклип: Фриц фон Опель өзінің Opel RAK 1 зымырандық әуе ұшағымен. HD сапалы бейнематериал.