Кіріспе
Оңтүстік Калифорнияның Тынық мұхит жағалауындағы теңіз қорығы – Канал аралдары ұлттық теңіз қорығы, Сан-Францискодан оңтүстікке 350 миль және Лос-Анджелестен солтүстікке 95 миль қашықтықта, Санта-Барбара және Вентура округтерінің жағалауында орналасқан. 1980 жылы Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA) оны ұлттық қорық деп жариялады. Қорық Анакапа, Санта-Крус, Санта-Роза, Сан-Мигель және Санта-Барбара аралдарының айналасындағы шамамен 1470 шаршы миль теңіз аумағын қамтиды, бұл аралдардың орташа ең жоғары су деңгейінен бастап теңізге қарай алты теңіздік мильге дейін, сондай-ақ Канал аралдары ұлттық паркінің айналасын да қамтиды. Бұл Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының (NOAA) басқаруындағы Ұлттық теңіз қорықтары бағдарламасының бір бөлігі. Оның екі ірі мұхит ағынының тоғысқан жеріндегі шалғай және оқшауланған орналасуы ерекше биологиялық әртүрлілікті және өнімділікті қолдайды. Бұл – жойылып бара жатқан түрлер, сезімтал орталар, тарихи кемелердің құлау орындары, басқа да теңіздік мұра нысандары және тірі чумаш мәдениеті үшін ерекше маңызға ие орын. Қорықта балық аулау, кеме қатынасы және туризм сияқты көптеген құнды коммерциялық және рекреациялық қызметтер гүлденуде. Қорық ерекше табиғи сұлулығы мен ресурстарының ұлттық маңызы бар болғандықтан, сондай-ақ 1969 жылы Санта-Барбара каналындағы мұнай төгілуінен кейін туған алаңдаушылықтарға байланысты федералдық деңгейде тағайындалды. Қорықтың ресурстарын қорғау зерттеулер, білім беру, қорғау және басқару бағдарламалары арқылы жүзеге асырылады. Қорықтың басты мақсаты – оның шекараларындағы табиғи және мәдени ресурстарды қорғау. Қорық экожүйені сақтауға, мәдени ресурстарды қорғауға және адамның үйлесімді пайдалануын қолдауға бағытталған басқару жүйесімен басқарылады.
The Channel Islands National Marine Sanctuary is a sanctuary off the coast of Santa Barbara and Ventura counties in Southern California 350 miles south of San Francisco and 95 miles north of Los Angeles. It was designated in 1980 by the National Oceanic and Atmospheric Administration. The sanctuary encompasses approximately 1,470 square miles of ocean waters around Anacapa, Santa Cruz, Santa Rosa, San Miguel and Santa Barbara Islands, extending from the mean high tide of these islands to six nautical miles offshore, and surrounding Channel Islands National Park. It is part of the National Marine Sanctuary program under the administration of the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). Its remote, isolated position at the confluence of two major ocean currents supports remarkable biodiversity and productivity. It's a special place for endangered species, sensitive habitats, historic shipwrecks, other maritime heritage artifacts, and living Chumash culture. Many valuable commercial and recreational activities thrive in the sanctuary, such as fishing, shipping, and tourism. The sanctuary was federally designated because of its national significance as an area of exceptional natural beauty and resources, and due to heightened concerns following the 1969 oil spill in the Santa Barbara Channel. Protection of sanctuary resources is supported through research, education, conservation, and stewardship programs. The primary goal of the sanctuary is the protection of natural and cultural resources contained within its boundaries. The sanctuary is managed to promote ecosystem conservation, protect cultural resources, and support compatible human uses.
Білім
Channel Islands National Marine Sanctuary (CINMS) – теңіз ресурстарын қорғау және сақтау жөніндегі түсініктілікті, қолдауды және қатысуды арттыру мақсатындағы білім беру және насихаттау жұмысына арналған ұлттық теңіз қадағалау орталығы.
Бейнелеу және бейнелеу өнеркәсібінің дамуы
Қасиетті жердің келушілер орталығы осы танымал жердің құрамындағы тірі және теңіздік мұра ресурстарын түсіндіру жұмыстарын жүргізеді.
Аудиторлық өнімдер
Қасиетті қорықша халыққа брошюралар, плакаттар, карталар және бояу кітаптары сияқты түрлі материалдарды таратады, олардың көпшілігі қорықшадағы биологиялық әртүрлілік және оны қалай сақтау туралы ақпарат береді.
Теңіздегі студенттер
Жоғары мектептер мен колледж студенттеріне арналған бағдарлама. Мақсаты – әртүрлі мансаптық бағыттарды зерттеу және ғылымның мұхитымыздың денсаулығына қауіп төндіретін ресурстарды қорғау мәселелерін шешуде қалай қолданылатынын үйрену.
Мұғалімдер
Бастауыш сыныптан жоғары сыныпқа дейінгі мұғалімдерге арналған бағдарлама. Олар планктонды сүйреп алу, бейнемикроскоп арқылы планктонды қарау, қашықтан басқарылатын аппараттарды сынақтан өткізу, pH және тұздылық сияқты су сапасы көрсеткіштерін өлшеу, сондай-ақ қазіргі уақыттағы қорықша зерттеулерімен танысады. Бағдарламаның мақсаты – осы мұғалімдердің оқушыларына жеткізу үшін қажетті құралдар мен ресурстарға ие болуын қамтамасыз ету.
Теңіз қорғалатын аймағының мониторингі
Қасиетті аймақта 13 мемлекеттік және федералды теңіз қорықтары мен қорықталған аймақтар бар, олар экожүйені қосымша қорғауға себін тигізеді. Теңіз қорықтарының желісі экожүйенің толыққанды қорғалуын және экожүйе денсаулығының қалпына келтірілуін қамтамасыз ету үшін құрылды. Теңіз қорықтарының ықтимал әсерлерінің бірі – олар қорықтардың сыртындағы аймақтарға "артық көшудің пайдасын" сыйлауы мүмкін. Қазіргі уақытта қорық қызметкерлері теңіз қорықтарының қоғамдық динамикаға тиімділігін зерттеп жатыр. Бір жобада Channel Islands Ұлттық паркі және Б.К. Бернабидегі Саймон Фрейзер университетінің әріптестерімен бірлесіп, 1984 жылдан бері Channel Islands Ұлттық паркі жинап келе жатқан Кельп ормандарын бақылау деректері негізінде ұзақ мерзімді азық тізбегінің өзара әрекеттестігін бағалап жатыр. Бұл жоба АСҚ-дағы трофикалық қатынастардың берік екенін, ал АСҚ-дан тыс жерлерде олардың нашарлап, азық тізбегінің тұрақтылығы мен төзімділігі төмендегенін көрсетті. Басқа бір жұмыста Окленд университетінің әріптестерімен бірге МҚА-да қорғалатын хищниктер (ірі балықтар мен лобстерлер) мен олардың жеміне аң аулайтын балықшылар арасындағы бәсекелестік мүмкіндіктерін зерттейді (теңіз кірпісі). Сонымен қатар, қорықтың мұхиттық сенсорлар желісін үздіксіз күтіп-текшеуі личинкалардың таралуы және ересек жануарлардың МҚА шекаралары арқылы қозғалысын түсінуге көмектесетін деректер ағынын қамтамасыз етеді.
Климаттың өзгергіштігі
Қазіргі уақытта қорық қызметкерлері климаттың қысқа мерзімді өзгерістері үлкен аумақтардағы жергілікті жағдайларға қалай әсер ететінін зерттеп жатыр. Олардың реактивті ағымның траекториясы мен күшінің өзгеруінің маусымдық өзгергіштікті анықтаудағы рөлі туралы жұмысы, қатал қыстардың бірнеше ай бұрын келуін болжауға жаңа және едәуір дәл мүмкіндік береді. Бұл жұмыс Солтүстік жарты шардың климат процестерінің байланысын, Сібірден АҚШ-тың Батыс жағалауына дейін, жақсырақ және механикалық тұрғыдан түсінуге үлкен үлес қосты. Соңғы кезде олар осы процестердің Орталық және Оңтүстік Калифорния жағалауындағы желдер туралы ұзақ мерзімді деректерде қалай көрінетінін қарастырып, климаттың өзгергіштік сигналдары Санта-Барбара бұғазы аймағындағы жергілікті желдерге қалай әсер ететінін анықтауға тырысуда. Жел күшінің өзгеруінің экологиялық салдары бар, себебі ол көтерілу процесін күшейтеді, сонымен қатар жергілікті теңізшілер үшін де маңызды: климаттың өзгеруі желді күндердің санын арттырса, қорықта қайықпен жүзуге және балық аулауға арналған күннің саны азаяды. Бұдан өзге, қорықтың жағалау суларындағы мұхит жағдайларының үздіксіз деректер сериясын қамтамасыз ететін, теңіз бағдаршаларының желісін үздіксіз күтіп-ұстауы климаттың өзгергіштігін зерттеуге көмектеседі.
Қасиетті жердің әуеден бақылау және кеңістікті талдау бағдарламасы
Санкьюардың әуеден бақылау және кеңістіктік талдау бағдарламасы (SAMSAP) – қасиетті аумақтағы кемелер мен келушілердің қозғалысын және киттер популяциясын зерттейтін, үздіксіз жүріп жатқан ұзақ мерзімді бағдарлама. SAMSAP 1997 жылдан бері жұмыс істеп келеді және басқару, ғылыми зерттеулер мен төтенше жағдайларға жауап ету үшін қажетті маңызды деректерді ұсынуда маңызды роль атқарады.
Киттерді зерттеу
Соңғы екі ғасырда киттерді аулау салдарынан ірі киттердің популяциясы қырылды, бірақ қазір бірнеше түр қалпына келіп жатыр. Канал аралдары ұлттық теңіз қорығы – бұл ірі киттердің бірнеше түрі үшін маусымдық мекенжай. Көктемнің басынан күзге дейін қорықта жұмбақ киттердің, көк киттердің және қанатты киттердің саны артып келеді, сонымен қатар солтүстік Тынық мұхиты мен Баха Калифорния лагуналары арасында көшіп жүретін сұр киттер де осы қорықтан өтеді. Кейде ірі киттер көптеп жиналады, бір күні 186-ға дейін жеке киттің суреті тіркелген. Киттердің неліседінін себептерін, мысалы, киттер жейтін крилдің гүлдену динамикасын түсіну, олардың жақын арада қайда болуы мүмкін екенін болжау үшін маңызды ақпарат бере алады. Бұл ақпарат өз кезегінде киттер мен кемелердің қақтығысын азайтуға көмектеседі. Ағымдағы жұмыстар Санта-Барбара арнасынан өтетін үлкен кемелермен жақын арада кездескенде ірі киттердің қалай әрекет ететінін зерттеуге бағытталған. Бұл жұмыс екі мәселеге назар аудару үшін кеңейтілуде: крилдің тереңдігінің өзгеруі киттердің шешім қабылдауына қалай әсер етеді және киттер крилдің жасы әртүрлі болғанда нақты өлшемдегі жемтікті қалай таңдайды. Осы сұрақтарды зерттеу үшін қорық қызметкерлері мен мердігерлер ірі киттерді таңбалау бағдарламасын, уақыт-тереңдік орналасуын тіркеуге арналған таңбаларды және қорықтың айналасындағы крил өрістерін жүйелі түрде картаға түсірумен біріктіреді. Қорық Каскадия зерттеу ұжымы мен Скриппс мұхит зерттеу институтының серіктестеріне көмектесуде.
Теңіз қатынасы
Лос-Анджелес және Лонг-Бич порты – батыс жағалаудағы ең ірі сауда порты, онда жыл сайын 6500-нен астам кеме тоқтайды. Бұл трафик көлемінің көп бөлігі Санта-Барбара каналы мен Канал аралдары ұлттық теңіз қорығы арқылы Тынық мұхиты айналасындағы порттарға қатынайды. Бұл кемелердің көбі 300 метрден аса ұзын, ал жылдамдығы 20 түйінден жоғары. Олар сонымен қатар аймаққа көп мөлшерде газдар шығарып, қорықтағы су асты шуының басты көзі болып табылады. Осы кемелердің қорыққа тигізетін әсерін қадағалау үшін қорық қызметкерлері кең жолақты акустиканы бақылаудың ұзақ мерзімді бағдарламасын жүзеге асырып жатыр. Бірінші қадам ретінде олар Скриппс океанография институты және Ұлттық экологиялық талдау және синтез орталығымен бірлесіп екі жаңа дерек ағыны үшін деректерді басқару жүйесін әзірлеуде: кең жолақты акустикалық деректер және кемелердің қозғалысы туралы автоматты идентификация жүйесі (AIS) деректері. Бұл деректер көздері бастапқыда басқа мақсаттар үшін – океанографиялық зерттеулер және теңіздегі қауіпсіздік үшін – жасалған болса да, кеңістіктік пайдалану үлгілерін бағалау үшін құнды ақпарат ұсынады. Мысалы, Калифорния штатының кеме отынына қатысты ауа сапасы ережелерін бағалау жұмысы көлік ағынындағы маңызды өзгерістерді және кемелер мен ұлттық қорғаныс мүдделерінің теңізді пайдаланудағы туындаған қақтығыстарды көрсетті. Кеме трафигінің өзгеруіне байланысты осы деректерді талдау экономикалық көрсеткіштер (кемелердің саны және жүк көлемі) мен қорықтағы шу деңгейі арасындағы сандық байланысты анықтады.
Терең судағы қауымдастықтар
Қасиетті аумақта терең сулы ортаның маңызды бөлігі бар: қасиетті аумақтың шамамен 91,5%-ы 100 футтан терең. 100 футтан 5000 футтан аса тереңдікке дейін терең сулы ортада суық су, дерлік жарық болмайды және оттегі аз болады, бірақ кораллдар, губкалар, қабылдақтар, шаяншылар, балықтар, анемон, теңіз қиярлары, теңіз жұлдыздары және құрттар сияқты ерекше бейімделген әртүрлі жануарлар мекендейді. 2010 жылы NOAA экспедициясы Footprint теңіз қорығындағы су астындағы нысанды зерттеп, коралл және губка ортасының көптігі мен таралуын анықтау және осы жануарлар тіршілік ететін судың химиялық құрамын зерттеу мақсатында жүргізілді.
Демалыс қызметі
Бұл қорық сондай-ақ, суға сүңгіп түсу, снорклинг, каякпен жүзу, қайықпен саяхаттау, жануарларды бақылау және балық аулау сияқты демалыс шараларына да арналған орын. Демалыс пен табиғатты қорғау арасындағы тепе-теңдікті сақтау үшін Калифорния Балық және аңшылық комиссиясы 2002 жылы қорыққа жақын жағалау суларында Теңіз қорғалатын аумақтар (ТҚА) желісін құрды. NOAA 2006 және 2007 жылдары ТҚА желісін қорықтың терең суларына дейін кеңейтті. Тұтас ТҚА желісі 11 теңіз қорығынан тұрады: Ричардсон Рок, Джудит Рок, Харрис Пойнт, Саут Пойнт, Каррингтон Пойнт, Сканк Пойнт, Гулл Айленд, Боялған үңгір, Скорпион, Аяқ іздері және Анакапа аралы. Осы теңіз қорықтарында кез келген алу және жинау тыйым салынған. Лобстер мен пелагикалық балықтарды шектеулі түрде алуға рұқсат беретін екі теңізді сақтау аймағы бар. Бұл ТҚА желісі 241 шаршы теңіздік мильді (318 шаршы мильді) қамтиды. Қорықтың суларында 150-ден астам тарихи кемелер мен ұшақтар жоғалғаны хабарланған, бірақ бүгінгі күнге дейін олардың 25-і ғана табылған.
Теңіз мұрасы
Channel Islands National Marine Sanctuary – бұл қасиетті теңіздік қорықтың түбінде жатқан өткеннің су астындағы қалдықтарын қорғау және сақтауға жауапты. Мәдени және тарихи су астындағы нысандарға кемелердің құлау орындары мен тарихқа дейінгі жерлер кіреді. Қорықты басқару міндеттеріне нысандарды тізімге алу, зерттеулерді қолдау, халыққа білім беру және келушілердің жауапты түрде пайдалануын бақылау кіреді.
Құмаша
Солтүстік Канал аралдары мыңдаған жылдар бойы Чумаш халқының мекені болған, ең ерте адам қалдықтары 13 мың жылдан астам бұрын табылған. Чумаш қауымы дәстүрлі тақтай қайықтарда, томол деп аталатын қайықтарда Санта-Барбара каналын жыл сайын кесіп өту сияқты жергілікті мәдени шаралар арқылы теңіздік мұрасын сақтауды және тойлауды жалғастыруда.
Қорғалатын түрлер
Төменде тізімделген түрлер, Channel Islands Ұлттық теңіздік қасиетті орнында табылған, Құрама Штаттардың Жойылып бара жатқан түрлер туралы заңы және/немесе Калифорния штатының Жойылып бара жатқан түрлер туралы заңы бойынша жойылып бара жатқан, қауіп төндіретін немесе қызығушылық тудыратын түрлер ретінде мойындалған.
Қасиетті мекеннің консультативтік кеңесі
Қасиетті жерді басқаруға қатысуды қамтамасыз ету мақсатында 1998 жылдың желтоқсан айында Қасиетті жердің кеңесші кеңесі құрылды. Ол Канал аралдарын қоршаған сулардың ресурстарын басқару мәселелері бойынша кеңесу және қоғамдық пікір алмасу үшін ашық алаң болып табылады. Кеңес құрамына 21 мүше және 21 орынбасар кіреді, олар жергілікті мүдделі топтар мен мемлекеттік органдардан сайланады.
Қасиетті жерге төнген қауіптер
Channel Islands National Marine Sanctuary ресурстарын қорғау – жергілікті, штаттық және федералдық агенттіктермен қатар көптеген үкіметтік емес ұйымдардың бірлескен күш-жігері. Қорғау аймағы білім беру, рұқсаттар беру, ережелерді сақтау, төтенше жағдайларға дайындық, құқық қорғау және басқа агенттіктермен консультациялар арқылы аймақтың ресурстарын қорғауға бағытталған. Аймақтағы қазіргі қауіптер: жойылып бара жатқан киттерге кемелердің соқтығысуы, мұхиттың қышқылдануы, жаттық түрлер, теңіз шөбінің зақымдануы, теңіз қоқысы, браконьерлік және судың ластануы.